Chuyên gia cảnh báo bệnh viêm quanh khớp vai

Khớp vai là một trong những khớp lớn của cơ thể, đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống hàng ngày, từ những vận động liên quan tới sinh hoạt hàng ngày đến những hoạt động mạnh mẽ như thể thao, lao động nặng. Đau vai là triệu chứng rất thường gặp trên lâm sàng, nguyên nhân thường gặp nhất là viêm quanh khớp vai.

Theo PGS. TS. BS Lương Tuấn Khanh, Giám đốc Trung tâm Phục hồi chức năng, Bệnh viện Bạch Mai, viêm quanh khớp vai là tình trạng đau và hạn chế vận động khớp vai do tổn thương các cấu trúc mô mềm quanh khớp như gân, cơ, dây chằng, bao khớp. Bệnh không liên quan trực tiếp đến tổn thương xương hay sụn khớp, mà chủ yếu ở phần mô mềm, nhưng lại gây ảnh hưởng rất lớn đến chức năng vận động.

Các tổn thương thường gặp trong viêm quanh khớp vai

Có 4 thể lâm sàng thường gặp là: Thể đơn thuần thường do bệnh lý gân cơ; thể đau vai cấp; thể đông cứng do viêm dính, co thắt bao khớp, bao khớp dày, dẫn đến giảm vận động khớp ổ chảo - cánh tay; thể giả liệt do đứt gân cơ trên gai. Trên thực tế lâm sàng, các thể trên có thể kết hợp với nhau.

Các tổn thương thường gặp nhất trong viêm quanh khớp vai là tổn thương các gân cơ xoay (rotator cuff), gân cơ nhị đầu và bao thanh mạc dưới mỏm cùng vai. Có nhiều nguyên nhân gây viêm quanh khớp vai, tuy nhiên bệnh thường xuất phát từ 3 cơ chế chính là: Thoái hóa gân và chóp xoay theo tuổi; Viêm bao hoạt dịch, viêm gân do vận động căng dãn gân cơ khớp vai lặp lại và co rút bao khớp (đông cứng khớp vai) gây hạn chế vận động.

Bên cạnh đó, những yếu tố như lao động tay quá đầu, chơi thể thao lặp đi lặp lại (tennis, golf, pickleball…), chấn thương hoặc phẫu thuật vùng vai, ít vận động hoặc bất động kéo dài đều có thể thúc đẩy bệnh tiến triển. Thứ phát sau liệt chi trên do tổn thương thần kinh ngoại biên hoặc trung ương.

Các bác sĩ cho hay, bệnh viêm quanh khớp vai thường gặp ở độ tuổi từ 40 - 60 tuổi, nam giới bị nhiều hơn nữ giới, đặc biệt ở những người tay phải hoạt động nhiều, ở tầm cao.

Theo các chuyên gia, có 3 dấu hiệu điển hình người bệnh cần lưu ý là: Đau vai âm ỉ, lan xuống ngón tay, tăng khi vận động, đau tăng về đêm; Đau khi nằm nghiêng, dễ gây mất mất ngủ; Hạn chế vận động: khó giơ tay, khó mặc áo, chải đầu... Nghiêm trọng hơn, ở giai đoạn muộn, vai có thể sẽ bị “đông cứng”, mất gần như hoàn toàn khả năng vận động.

Thực tế ghi nhận, do triệu chứng ban đầu của bệnh khá nhẹ, người bệnh thường nghĩ là đau cơ thông thường. Ngoài ra, nhiều người ngại vận động vì sợ đau, điều này lại khiến khớp càng cứng hơn - tạo thành vòng xoắn bệnh lý. Hiện nay, chẩn đoán bệnh viêm quanh khớp vai chủ yếu dựa vào khám lâm sàng, kết hợp với các biện pháp như siêu âm khớp vai, chụp X-quang để loại trừ tổn thương xương, chụp MRI đánh giá phần mềm và nội soi khi cần can thiệp.

Nguyên tắc điều trị bệnh viêm quanh khớp vai

Các bác sĩ cho biết, nguyên tắc điều trị bệnh viêm quanh khớp vai gồm 3 yếu tố chính là giảm đau - chống viêm, phục hồi tầm vận động khớp vai và tăng sức mạnh cơ, ổn định khớp. Trong đó, phục hồi chức năng và tập vận động là nền tảng quan trọng nhất, quyết định kết quả lâu dài, giúp người bệnh quay trở lại với các chức năng sinh hoạt bình thường.

Chia sẻ về quá trình điều trị cho các bệnh nhân, các bác sĩ cho biết khi tham gia điều trị người bệnh viêm quanh khớp vai thường sợ đau nên không muốn trị liệu, tập vận động, ngại hoặc bỏ dở tập giữa chừng. Điều này khiến bệnh kéo dài hoặc nặng hơn.

Thực tế, khi bệnh nhân tham gia vật lý trị liệu, tập vận động đôi khi sẽ cảm thấy đau tăng, ê mỏi, căng tức hoặc nặng tay hơn một chút. Điều này có thể gặp, nhất là khi mới tập hoặc mới tăng biên độ. Trong tài liệu của Berkshire NHS ghi nhận cảm giác khó chịu trong khoảng một ngày sau khi tập bài mới là điều bình thường. Sau đó, nếu tập đúng mức, cảm giác sẽ dễ chịu dần, vai mềm hơn và biên độ cử động tăng lên từng chút một. Tuy nhiên, nếu đau tăng nhiều, kéo dài, đau đêm nặng hơn, đau lan xuống cánh tay, hoặc tập xong ngày càng kém vận động thì đó không còn là đáp ứng mong đợi; lúc này phải giảm cường độ hoặc đi khám, phục hồi chức năng để chỉnh lại bài tập.

Các bác sĩ cho hay, khi đau giảm dần, bác sĩ sẽ hướng dẫn người bệnh thực hiện các bài tập với cường độ tăng dần, giúp lấy lại tầm vận động bình thường. Trước khi tập người bệnh có thể chườm ấm, giúp mềm cơ và dễ tập, sau tập có thể chườm mát giúp giảm đau sau tập. Trong quá trình tập nếu đau có thể nghỉ ngơi và giảm cường độ tập.

Tập vận động là phương pháp nền tảng trong điều trị đau quanh khớp vai để lấy lại các mẫu vận động của chi trên. Điều quan trọng không phải là tập thật mạnh, hay “càng đau càng tốt”, mà là tập đúng thể trạng và mức độ bệnh. Tập đến ngưỡng căng, đau chịu được. Tăng dần biên độ và phải tập đều đặn mỗi ngày. Nếu điều trị đúng và tuân thủ tập luyện, người bệnh có thể có cải thiện rõ rệt sau vài buổi tập. Vai sẽ mềm hơn, giảm đau rõ, lấy lại tầm vận động, sức mạnh cơ và phục hồi gần như bình thường.

Chuyên gia khuyến cáo, người bệnh tuyệt đối không nên tự ý tập theo hướng dẫn trên mạng khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa. Không bỏ tập giữa chừng, không tập quá sức. Tránh chủ quan khi đau vai kéo dài. Người bệnh nên khám sớm khi có triệu chứng đau vai hơn 1 tuần. Điều quan trọng nhất là tập đúng, đều và phù hợp với từng giai đoạn bệnh. Viêm quanh khớp vai không nguy hiểm nhưng ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống nếu không được điều trị sớm và đúng cách. Điều trị hiệu quả không chỉ dựa vào thuốc mà là sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ - kỹ thuật viên - người bệnh.