500 NGÀY ĐÊM: Mệnh lệnh từ trái tim, trách nhiệm trước lịch sử

Những bước chân không mỏi trên chiến trường xưa

Trong nhiều năm qua, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ luôn được Đảng, Nhà nước quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiệm vụ ngày càng khó khăn. Nhân chứng chiến tranh ngày một cao tuổi; trí nhớ và sức khỏe suy giảm; địa hình đã biến đổi mạnh mẽ sau nhiều thập kỷ; các dấu tích bị thời tiết và thiên nhiên bào mòn; hài cốt liêt sĩ phân hủy khiến việc nhận dạng càng trở nên phức tạp.

Trong hoàn cảnh đó, “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” là sự cụ thể hóa quyết tâm chính trị: Tranh thủ từng ngày, từng tháng, từng nguồn thông tin, từng tiến bộ khoa học để đưa được nhiều nhất những người đã hy sinh trở về với quê hương, gia đình người thân.

Tính đến ngày 22-8-2026, các lực lượng đã tìm kiếm, quy tập được 1.863 hài cốt liệt sĩ, gồm 839 hài cốt trong nước, 174 hài cốt tại Lào và 850 hài cốt tại Cam-pu-chia. 32 đội tìm kiếm, quy tập với 1.559 cán bộ, chiến sĩ đang được huy động thực hiện nhiệm vụ; trong đó có 19 đội làm nhiệm vụ tại Lào và Cam-pu-chia.

Công tác xác định danh tính cũng là một trong những yêu cầu có ý nghĩa quyết định đối với Chiến dịch 500 ngày đêm. Thực tế triển khai cho thấy công tác thu thập mẫu ADN đang được tiến hành với quy mô lớn. Đến ngày 22-8, lực lượng chức năng đã lấy mẫu đối với 148.601 mộ liệt sĩ, đạt 69,8% tiến độ; 265.761 mẫu thân nhân liệt sĩ đã được thu thập, trong đó 71.102 mẫu đã được phân tích và 66.909 mẫu được đồng bộ vào cơ sở dữ liệu. Đây là nguồn dữ liệu đặc biệt quý giá. Bởi trong những trường hợp hồ sơ thất lạc, nhân chứng không còn hoặc dấu tích tại hiện trường không đủ căn cứ, dữ liệu sinh học có thể trở thành “chìa khóa” mở ra cơ hội xác định danh tính.

Tuy nhiên, mặc dù dữ liệu được thu thập với quy mô lớn nhưng năng lực giám định còn gặp nhiều khó khăn. Hiện có khoảng 18.000 mẫu ADN hài cốt liệt sĩ cần phân tích nhưng mới 210 mẫu hoàn thành giám định; qua phân tích và đối sánh, cơ quan chuyên môn xác định chính xác danh tính 10 trường hợp. Vì vậy, tháo gỡ điểm nghẽn về năng lực giám định ADN được coi là nhiệm vụ cấp thiết. Việc đề xuất mở rộng mạng lưới đơn vị có đủ năng lực tham gia phân tích, đồng thời nghiên cứu áp dụng công nghệ mới khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt đang được các cơ quan chức năng quan tâm.

Nhiều khu vực tìm kiếm hôm nay chính là những chiến trường ác liệt năm xưa. Mỗi bước chân của cán bộ, chiến sĩ trên địa hình ấy đều có thể đối mặt với nguy hiểm. Do đó, rà phá bom mìn vừa là điều kiện để mở rộng địa bàn tìm kiếm, vừa là nhiệm vụ trực tiếp bảo vệ tính mạng những người đang thực hiện công việc tri ân.

Đến ngày 22-8-2026, các lực lượng đã rà phá 11.793,6/22.725ha, đạt 51,9% kế hoạch. Riêng vùng lõi Vị Xuyên (Tuyên Quang) đạt 91,39%, với 4.075,8/4.460ha được rà phá. 360 đội rà phá bom mìn được huy động với 5.183 người, sử dụng 1.311 máy dò và nhiều thiết bị chuyên dụng.

Mệnh lệnh từ trái tim và trách nhiệm trước lịch sử

Tại tỉnh Tuyên Quang, trong chuyến kiểm tra công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ ngày 4-9-2026, đồng chí Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu - Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Phó Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia làm Trưởng đoàn yêu cầu đẩy nhanh tiến độ rà phá bom mìn, đồng thời thực hiện phương châm “làm sạch đến đâu, tổ chức tìm kiếm, quy tập đến đó”. Đây là cách tổ chức phù hợp với yêu cầu tăng tốc, tránh tình trạng phải chờ hoàn thành toàn bộ diện tích rà phá mới bắt đầu tìm kiếm. Đồng thời, yêu cầu bảo đảm an toàn cho cán bộ, chiến sĩ và lực lượng dân quân phải được đặt lên hàng đầu.

Ở điểm cao 685, giữa những vạt núi đã đổi thay theo năm tháng, Đoàn công tác Ban Chỉ đạo quốc gia đã nghe các CCB kể lại những trận chiến ác liệt trên điểm cao này. Trong số những CCB trở lại chiến trường xưa cung cấp thông tin có ông Hoàng Minh Tố - nguyên Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 1, Trung đoàn Đặc công 821, Quân khu 2. Những lối đi cũ có thể đã bị cây rừng phủ kín, những dấu mốc từng in sâu trong trí nhớ người lính cũng bị thời gian làm cho nhòe đi, nhưng ký ức về đồng đội, về những trận đánh năm xưa dường như vẫn còn nguyên trong ông. Ông cùng đồng đội lần tìm những vị trí từng chiến đấu, những hang đá, những khu vực nghi còn hài cốt liệt sĩ để cung cấp thông tin cho lực lượng tìm kiếm. Với những người lính năm ấy, mỗi chuyến trở lại chiến trường cũ còn mang theo một món nợ tình cảm với đồng đội. Hơn bốn thập kỷ đã đi qua, nhưng trong ký ức của họ, những người cùng chiến hào dường như chưa bao giờ rời đi. Họ vẫn ở đâu đó giữa những điểm cao, khe đá, cánh rừng; vẫn chờ một ngày được đồng đội tìm thấy và đưa về với quê hương.

Việc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng (TP. Hồ Chí Minh) là một cuộc tìm kiếm đặc biệt giữa lòng đô thị, nơi chiến trường xưa đã phủ lên những lớp đất của thời gian. Từ những thông tin nhân chứng, hồ sơ, tài liệu lịch sử và khảo sát thực địa, lực lượng chức năng từng bước lần tìm dấu tích những người lính đã hy sinh trong những năm tháng chiến tranh. Tính đến hết ngày 5-9-2026, lực lượng tìm kiếm đã phát hiện, quy tập 582 bộ hài cốt liệt sĩ, trong đó 273 bộ có di vật; gồm 549 bộ hài cốt riêng lẻ và 33 bộ tại 8 vị trí mộ tập thể. Riêng ngày 5-9, lực lượng tiếp tục phát hiện thêm 11 bộ hài cốt cùng 5 bộ di vật tại Khu B.

Với tinh thần trách nhiệm cao nhất, các lực lượng thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm đang tập trung nhân lực, phương tiện, khoa học - công nghệ, huy động thông tin từ nhân chứng, đồng đội và nhân dân, phấn đấu tìm kiếm, đưa thêm nhiều hài cốt liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương.

Phía trước vẫn còn nhiều khó khăn, còn những địa bàn hiểm trở, những dấu tích chiến tranh bị thời gian phủ lấp, còn hàng nghìn liệt sĩ chưa được tìm thấy, chưa xác định được danh tính, nhưng với quyết tâm chính trị cao, tinh thần trách nhiệm và sự chung sức của cả hệ thống chính trị, toàn dân, công tác tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ sẽ tiếp tục được triển khai quyết liệt, khoa học, chặt chẽ và nhân văn. Đó là quyết tâm của Đảng, Nhà nước, Quân đội và nhân dân; là trách nhiệm với lịch sử, là nghĩa tình với những người đã ngã xuống và cũng là cách để thế hệ hôm nay tiếp tục gìn giữ, trao truyền giá trị thiêng liêng của lòng yêu nước và đạo lý của người Việt Nam.