Bước tiến trong bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương và lợi ích công

Thứ nhất, đối tượng và phạm vi bảo vệ gồm 6 nhóm dễ bị tổn thương: Trẻ em; người cao tuổi; người khuyết tật; phụ nữ đang mang thai hoặc nuôi con dưới 36 tháng tuổi; người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi hoặc mất năng lực hành vi dân sự; người dân tộc thiểu số cư trú tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Quyền dân sự được bảo vệ bao gồm cả quyền nhân thân và quyền tài sản.

Đối với lợi ích công, Nghị quyết tập trung vào 6 lĩnh vực: Đầu tư công; đất đai, tài nguyên và tài sản công khác; môi trường, hệ sinh thái; di sản văn hóa; an toàn thực phẩm, dược phẩm; bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Thứ hai, VKSND không khởi kiện ngay khi phát hiện vi phạm mà trước hết phải tiếp nhận thông tin, kiểm tra, xác minh và thu thập tài liệu, chứng cứ. Sau đó, VKSND phải thông báo, kiến nghị cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân có quyền, trách nhiệm khởi kiện thực hiện việc khởi kiện. Chỉ khi hết thời hạn mà không có người khởi kiện hoặc không nhận được trả lời thì VKSND mới xem xét khởi kiện. Đối với trường hợp bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương, người bị xâm phạm hoặc người đại diện hợp pháp còn phải không thể tự mình khởi kiện và đề nghị VKSND khởi kiện; một số trường hợp bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép hoặc nhầm lẫn cũng được xem xét.

Thứ ba, VKSND được tiếp nhận, xử lý thông tin; kiểm tra, xác minh và thu thập chứng cứ; yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời; yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, ngăn chặn và khắc phục hậu quả; hỗ trợ chủ thể có quyền khởi kiện; đồng thời trực tiếp khởi kiện và thực hiện quyền, nghĩa vụ của người khởi kiện trong vụ án dân sự công ích.

Thứ tư, việc khởi kiện và giải quyết vụ án thực hiện theo Nghị quyết 205; những vấn đề không được quy định thì áp dụng Bộ luật Tố tụng dân sự và pháp luật liên quan. Đáng chú ý, vụ án do VKSND khởi kiện để bảo vệ lợi ích công không được hòa giải và bị đơn không được đưa ra yêu cầu phản tố.