Kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Công an nhân dân (19.8.1945 - 19.8.2025): Chiến công đầu của lực lượng Công an nhân dân

Cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 thắng lợi là bước ngoặt lịch sử vĩ đại, đưa dân tộc ta bước vào kỷ nguyên mới: Độc lập, tự do, dân chủ nhân dân và chủ nghĩa xã hội. Thế nhưng, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa mới ra đời đã phải đương đầu với muôn vàn khó khăn, thử thách; vừa lo đối phó với giặc đói, giặc dốt, vừa phải tập trung phá thế “thù trong - giặc ngoài” để bảo vệ thành quả cách mạng. Các thế lực ngoại xâm núp bóng quân Đồng minh và các đối tượng phản động bên trong, đua nhau ngóc đầu dậy, câu kết chặt chẽ với nhau thành những liên minh phản cách mạng, ráo riết và trắng trợn chống phá ta. Những âm mưu thâm độc của các thế lực thù địch ở bên trong và từ bên ngoài, đặt dân tộc ta trước những thử thách cực kỳ nghiêm trọng. Chính quyền cách mạng non trẻ ở trong tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”. Nhiệm vụ quan trọng bậc nhất lúc này của Đảng ta là phải giữ vững chính quyền, bảo vệ thành quả cách mạng.

Trước nguy cơ sống còn của chính quyền cách mạng, lực lượng Công an nhân dân tuy còn non trẻ nhưng đã dũng cảm đảm đương trách nhiệm vô cùng nặng nề, khó khăn, đấu tranh với các đối tượng phản cách mạng để bảo vệ và giữ vững những thành quả của Cách mạng Tháng Tám.

Chiến công mang dấu ấn lịch sử của lực lượng Công an nhân dân trong cuộc đấu tranh chống thù trong, giặc ngoài thời kỳ này là khám phá vụ án phố Ôn Như Hầu (nay là phố Nguyễn Gia Thiều) ngày 12-7-1946, đập tan âm mưu đảo chính lật đổ chính quyền nhân dân do liên minh phản cách mạng Quốc dân đảng câu kết với thực dân Pháp tiến hành.

Nhà số 7 phố Ôn Như Hầu là trụ sở chính của Quốc dân đảng tại Hà Nội. Tại đây, vào cuối tháng 6 năm 1946, chúng ta đã phát hiện được âm mưu của thực dân Pháp câu kết với Quốc dân. Theo “Kế hoạch đảo chính Chính phủ Hồ Chí Minh” do Trương Tử Anh soạn thảo thì đến ngày 14-7, nhân kỷ niệm Ngày Quốc khánh Pháp, quân Pháp sẽ diễu binh qua Bắc Bộ phủ. Bọn Quốc dân đảng sẽ ném lựu đạn vào tốp lính da đen, tạo lý do cho quân đội Pháp đánh chiếm các cơ quan đầu não của Nhà nước ta. Cùng lúc đó, tại Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh và phái đoàn Chính phủ ta cũng sẽ bị bắt giữ. Bọn phản động Việt Nam sẽ nhảy ra lập chính phủ bù nhìn tay sai Pháp.

Kế hoạch đảo chính của Trương Tử Anh được tướng Va-luy, Tổng chỉ huy quân đội của thực dân Pháp ở Đông Dương chỉ đạo: “Từ các chỗ đóng quân lấn chiếm ra chung quanh, thi hành những biện pháp làm thay đổi dần dần và biến kịch bản của một cuộc hành quân thuần túy quân sự thành một kịch bản đảo chính”. Điều đó cho thấy, sự câu kết giữa Quốc dân đảng và thực dân Pháp là hết sức chặt chẽ, âm mưu đảo chính của chúng cũng vô cùng thâm độc và táo tợn.

Khi bọn Quốc dân đảng đang khẩn trương in tài liệu, truyền đơn phản động ở số 132 Duvigneau (nay là phố Bùi Thị Xuân). Qua nắm tình hình, ta được biết ở đây chúng canh gác, kiểm soát rất gắt gao, những người làm trực tiếp trong đó không được ra khỏi trụ sở. Vì vậy, Nha Công an đã tổ chức một cuộc đột kích bí mật nhằm lấy tài liệu, truyền đơn phản động làm chứng cứ cho việc truy quét bọn phản động. Đúng 2h30 ngày 12-7-1946, lực lượng của chúng ta đột nhập vào trụ sở 132 Duvigneau. Toàn bộ bọn phản động ở đây bị bắt gọn. Các loại tài liệu phản động: truyền đơn, khẩu hiệu, áp phích, thông cáo chúng vừa in xong, có loại buộc thành bó, có loại đang in dở... đều bị tịch thu; đặc biệt có cả bản “Kế hoạch đảo chính Chính phủ Hồ Chí Minh” do Trương Tử Anh soạn thảo.

Trước bằng chứng rõ ràng, T.Ư Đảng và Chính phủ quyết định cho lực lượng Công an phối hợp với các lực lượng vũ trang khác tiến công truy quét bọn phản cách mạng tại tất cả các trụ sở của chúng ở Hà Nội. Cụ Huỳnh Thúc Kháng (quyền Chủ tịch nước trong thời gian Bác Hồ sang Pháp), một nhân sỹ theo khuynh hướng xã hội dân chủ, vốn không tán thành bạo động nhưng cũng phải bực tức đến độ gõ mạnh batoong xuống nền mà ra lệnh: “Diệt! Diệt! Diệt!” (bọn Quốc dân đảng).

Theo đó, chúng ta đã khám xét trụ sở chính của Quốc dân đảng ở số 7 phố Ôn Như Hầu, bắt Phan Kích Nam (một trong những tên cầm đầu Quốc dân đảng và là đại biểu Quốc hội) và đồng bọn, giải thoát những người bị chúng bắt cóc chưa kịp thủ tiêu. Tại đây lực lượng Công an đã thu được các tài liệu phản quốc, dụng cụ làm bạc giả, dụng cụ tra tấn, thuốc mê... và đào được 6 xác người bị chúng giết chôn trong vườn, chưa kể những xác người bị chúng vứt xuống hồ Thiền Quang.

Tại số nhà 80 Quán Thánh, khi lực lượng Công an đang tiến hành khám xét, thực dân Pháp điều xe tăng đến can thiệp, uy hiếp nhưng với chứng cứ đầy đủ và có sự đấu tranh của đông đảo nhân dân, quân Pháp buộc phải rút lui. Tại các khu phố, bọn Quốc dân đảng đều bị truy lùng, nhiều tên bị bắt khi đang trên đường lẩn trốn. Trong cuộc truy kích bọn phản cách mạng ở thủ đô, lực lượng Công an đã bắt gần 100 tên, trong đó có nhiều tên nguy hiểm như Phan Kích Nam, Đỗ Đình Đạo, Phan Khôi...

Sau đó, theo chỉ thị của Trung ương Đảng và Chính phủ, lực lượng Công an đã tổ chức triển lãm vạch trần những âm mưu, hoạt động phản quốc của bọn Quốc dân đảng. Hàng vạn đồng bào thủ đô, các cơ quan báo chí nước ngoài đã đến xem và thấy rõ tội ác dã man của bọn tự xưng là “cách mạng quốc gia”, “cách mạng hải ngoại”.

Với thành công trong việc giải quyết “Vụ án Ôn Như Hầu”, lực lượng Công an nhân dân Việt Nam đã đập tan âm mưu của thực dân Pháp câu kết với các loại phản động gây bạo loạn, dùng vũ lực lật đổ Chính phủ ta. Đây là kết quả của sự chỉ đạo kịp thời, bình tĩnh, sáng suốt, linh hoạt, mềm dẻo nhưng không kém phần kiên quyết của Đảng và hoạt động tác chiến hiệu quả của lực lượng Công an nhân dân.

Vụ án này đã để lại cho chúng ta nhiều bài học kinh nghiệm về bảo vệ chính quyền cách mạng ngày đầu mới thành lập.