Bài học từ Cách mạng Tháng Tám 

Tháng Tám năm 1945, trước những diễn biến rất nhanh chóng của tình hình trong nước và thế giới ảnh hưởng đến Việt Nam, ngày 13-8-1945, ngay khi hay tin Nhật chuẩn bị đầu hàng Đồng minh, tại Hội nghị toàn quốc họp ở Tân Trào (Tuyên Quang), Đảng ta đã quyết định phát động Tổng khởi nghĩa trong cả nước trước khi quân Đồng minh vào Đông Dương. Hội nghị nhấn mạnh: Tình thế vô cùng khẩn cấp. Tất cả mọi người đều phải nhằm vào những việc chính: Thống nhất - thống nhất về mọi phương diện quân sự, chính trị, hành động, không bỏ lỡ cơ hội.

Quốc dân đại hội họp tại Tân Trào trong hai ngày 16 và 17-8-1945, sau khi tán thành và thông qua quyết định Tổng khởi nghĩa, thông qua 10 chính sách lớn của Việt Minh, thành lập Ủy ban Dân tộc giải phóng do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch. Trong thư kêu gọi đồng bào sau khi Ủy ban Dân tộc giải phóng Việt Nam được thành lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Giờ quyết định cho vận mệnh dân tộc ta đã đến. Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy đem sức ta mà tự giải phóng cho ta... Chúng ta không thể chậm trễ”...

 Ngày 19-8-1945, trong khi Hồng quân Liên Xô đánh tan đạo quân Quan Đông thì tại Hà Nội, cuộc Tổng khởi nghĩa thắng lợi, chính quyền về tay nhân dân. Ngày 2-9-1945, tại vườn hoa Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh long trọng đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Cách mạng Tháng Tám đã khép lại gần một thế kỷ đô hộ của thực dân Pháp và 5 năm cai trị của phát xít Nhật. Đây không chỉ là một thắng lợi chính trị, mà còn là sự giải phóng toàn diện của một dân tộc khỏi ách nô lệ kép. Từ thân phận thuộc địa, nhân dân Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên độc lập và làm chủ vận mệnh của mình.

Thắng lợi ấy bắt nguồn từ sự sáng suốt của Hồ Chủ tịch, Đảng ta và Mặt trận Việt Minh trong việc chớp lấy thời cơ ngàn năm có một. Sự thần kỳ ấy không đến từ vũ khí tối tân hay quân đội hùng hậu, mà từ niềm tin mãnh liệt vào chính nghĩa và sự đoàn kết của toàn dân tộc.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là một mốc son chói lọi trong tiến trình lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Trong bối cảnh Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới, những bài học lịch sử đúc kết từ Cách mạng Tháng Tám vẫn còn nguyên giá trị lý luận, thực tiễn và có tính thời sự sâu sắc.

Bài học đầu tiên và cũng là bài học quan trọng nhất là phải giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng, giương cao ngọn cờ tư tưởng Hồ Chí Minh, kiên định đường lối, mục tiêu “độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội”. Bước sang kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, cho dù tình hình trong nước và trên thế giới có nhiều thay đổi, nhưng có thể khẳng định vai trò lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng vẫn là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam.   

Bài học thứ hai của Cách mạng Tháng Tám là nhận thức “thời cơ và chớp thời cơ”. Thời cơ với cách mạng Việt Nam hiện nay đã và đang xuất hiện với  cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, chúng ta có thể “đi tắt”, “đón đầu”... Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là sự hội tụ của công nghệ mới xuất hiện dựa trên nền tảng kết nối và công nghệ số, kết hợp giữa các hệ thống ảo và thực thể, ứng dụng trong nhiều lĩnh vực. Việt Nam là quốc gia đi sau trong cuộc Cách mạng công nghiệp trước 4.0 nhưng đi cùng với thế giới trong cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Việt Nam cũng có lợi thế là đã quan tâm đầu tư phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng và có tiềm năng về nhân lực công nghệ số. Do đó, có thể đi thẳng vào công nghiệp 4.0, mà mất ít chi phí chuyển đổi. Đặc biệt, nếu tận dụng cuộc cách mạng này, Việt Nam có thể phát triển bứt phá, nhảy vọt, rút ngắn, đi thẳng vào hiện đại, thu hẹp khoảng cách phát triển với các nước tiên tiến khác. 

Bài học thứ ba là bài học về phát huy vai trò, sức mạnh đoàn kết của nhân dân, khơi dậy sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước, tinh thần đại đoàn kết dân tộc, ý chí “đồng sức, đồng lòng” và khát vọng độc lập, tự do của dân tộc ta. Trong kỷ nguyên mới, Việt Nam đang có những thời cơ để tiếp tục khơi dậy mạnh mẽ hơn nữa tinh thần yêu nước, ý chí tự cường, tinh thần đoàn kết, khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc của toàn dân tộc; phát huy cao độ những giá trị văn hóa, sức mạnh và tinh thần cống hiến của mọi người Việt Nam, tạo nguồn lực nội sinh và động lực đột phá để thực hiện thành công mục tiêu phát triển đất nước.  

Bài học thứ tư là phát huy tinh thần độc lập tự chủ, tự lực, tự cường. Trên tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo, khát khao giành độc lập cho đất nước, tự do cho nhân dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đã chủ động xây dựng đường lối, tạo dựng lực lượng cách mạng cho Việt Nam. Khẳng định “cách mạng Việt Nam là một bộ phận của cách mạng thế giới”, nhưng quan điểm chỉ đạo của Người là không thụ động, “ngồi chờ”, mà chủ trương tích cực xây dựng lực lượng cách mạng, phát huy “nội lực” là sức mạnh của toàn dân tộc: “đem sức ta mà giải phóng cho ta”.