Bệnh trĩ: Hiểu đúng để phòng ngừa hiệu quả

TS.BS. Hồ Hữu An - Phó chủ nhiệm Khoa Phẫu thuật Trực tràng - Sàn chậu, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cho biết: “Trĩ là một tổ chức bình thường ở hậu môn, nó bao gồm các tổ chức mô liên kết, các mạch máu, thần kinh, nó giống như tâm đệm của vùng hậu môn có vai trò đóng kín ở vùng hậu môn, bên cạnh đó còn có chức năng cảm thụ (giúp cho chúng ta có thể biết được tính chất đặc, lỏng, hay hơi). Khi tổ chức trĩ gây khó chịu cho người bệnh như đau, sa, chảy máu, hay ngứa, lúc đó được gọi là bệnh trĩ và cần điều trị. Hiện nay, phần lớn người bệnh vẫn e ngại, chậm đi khám, khiến tình trạng bệnh trở nên nặng hơn”.

Theo TS.BS. Hồ Hữu An, bệnh trĩ hay gặp ở những người lớn tuổi, tuy nhiên theo thống kê gần đây thì tỉ lệ người bị bệnh trĩ đã ngày càng “trẻ hóa”, nguyên nhân do thói quen ăn uống như: Ăn ít chất xơ, uống ít nước dẫn đến bị táo bón, việc lạm dụng các đồ uống kích thích, ăn nhiều đồ chiên rán, cùng những thói quen ít vận động, người làm công việc văn phòng và các lái xe đường dài ngồi nhiều, hoặc những người có công việc đặc thù phải đứng nhiều, cùng một số bệnh lý về mãn tính như bệnh nhân bị tăng áp lực ổ bụng hay là bệnh lý phổi mãn tính, người béo phì, phụ nữ mang thai... là những tác nhân gây nên bệnh trĩ.

Những triệu chứng phổ biến hay gặp khi bị bệnh trĩ là đi ngoài bị sa búi trĩ ra ngoài. Có nhiều mức độ sa của búi trĩ như độ 1, độ 2, độ 3 và độ 4. Trong đó, độ 1 là búi trĩ hơi phồng chưa sa ra ngoài, độ 2 là búi trĩ sa ra ngoài hậu môn nhưng có thể co vào được, độ 3 là búi trĩ sa xuống nhưng không tự co vào được mà người bệnh phải dùng tay để ấn lên, độ 4 là búi trĩ bị sa xuống, ở giai đoạn này bệnh nhân không thể ấn lên được. Vấn đề tiếp theo hay gặp là vấn đề chảy máu, khi những búi trĩ bị viên cấp hay tổn thương các mao mạch sẽ gây chảy máu. Ngoài ra, có thể gặp các triệu chứng như đau, ngứa ở hậu môn.

Triệu chứng của bệnh trĩ thường không đặc hiệu, do đó nó có thể dễ nhầm lẫn với những triệu chứng của những bệnh lý khác, đặc biệt là bệnh lý ác tính như ung thư trực tràng. Lúc này, bệnh nhân không được tự tìm các phương pháp điều trị mà phải đến các cơ sở chuyên khoa để các bác sĩ thăm khám loại trừ những nguyên nhân ác tính trước khi điều trị bệnh trĩ.

Trên thực tế, nhiều bệnh nhân thường e ngại đi khám trĩ, đa số tự tìm hiểu, tự hỏi nhau về các phương pháp điều trị, tuy nhiên do điều trị không đúng đã gây ra những hậu quả rất nghiêm trọng. Nếu bệnh trĩ không được điều trị đúng, không được điều trị kịp thời sẽ gây viêm loét hoại tử búi trĩ. Chảy máu kéo dài dẫn đến thiếu máu mãn tính, có những bệnh nhân vào viện với tình trạng thiếu máu nặng. Chảy máu cũng có thể là triệu chứng của bệnh ung thư trực tràng nếu người bệnh không đi khám sớm sẽ không phát hiện ra bệnh, đến khi phát hiện thì bệnh đã ở giai đoạn muộn, lúc này điều trị rất tốn kém mà hiệu quả không cao.

Đối với điều trị bệnh trĩ phải dựa vào 2 nguyên tắc, một là dựa vào mức độ trầm trọng của triệu chứng, hai là điều trị bằng phẫu thuật khi điều trị nội khoa không hiệu quả. Mục tiêu của điều trị bệnh trĩ là: Thứ nhất, giảm triệu chứng và cải thiện chất lượng sống của bệnh nhân tối đa. Thứ hai, giảm tối đa vấn đề tái phát bệnh trĩ.

Điều trị bệnh trĩ là điều trị đa mô thức bao gồm thay đổi lối sống, điều trị nội khoa và điều trị phẫu thuật. Trong điều trị phẫu thuật hiện nay có rất nhiều phương pháp. Bên cạnh những phương pháp cổ điển như Milligan-Morgan, Ferguson còn có các phương pháp mới ít xâm lấn như: Laser, đốt sóng cao tần đang được áp dụng phổ biến giúp bệnh nhân phục hồi sớm sau phẫu thuật. Nguyên tắc khi phẫu thuật trĩ là mỗi phương pháp đều có ưu và nhược điểm và chỉ định khác nhau, trong khi một bệnh nhân có thể có nhiều hình thái búi trĩ. Do đó, bác sĩ sẽ cân nhắc dùng phương pháp kết hợp nào cho bệnh nhân để đạt hiệu quả cao nhất.

Bệnh nhân Lương Văn Minh (68 tuổi - xã Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ) đang điều trị cắt trĩ tại Khoa Phẫu thuật Trực tràng - Sàn chậu, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cho hay: “Ban đầu tôi chỉ hơi rát khi đi vệ sinh, nghĩ do táo bón nên tự mua thuốc uống. Nhưng bệnh ngày càng nặng, búi trĩ sa ra ngoài, đau rát, chảy máu, ngồi hay đi lại đều khó chịu. Sau 8 năm chịu đựng, tôi đến Bệnh viện 108 phẫu thuật. Ca mổ nhanh, ít đau, chi phí hợp lý. Chỉ sau một ngày tôi đã sinh hoạt bình thường. Tôi khuyên mọi người nên khám sớm khi có dấu hiệu trĩ để điều trị kịp thời”.

 Ghi nhận gần đây cho thấy, một số bệnh nhân đi khám ở các cơ sở không phải chuyên khoa và chữa bằng cách truyền miệng như tự ý mua thuốc bôi, đắp thuốc ở những cơ sở không uy tín... dẫn đến tình trạng bệnh ngày càng nặng hơn, hậu quả có trường hợp tổn thương vĩnh viễn khi bệnh nhân đến viện khám đã bị hoại tử toàn bộ ống hậu môn, hoại tử toàn bộ búi trĩ, gây nhiễm trùng, nhiễm độc nặng, dẫn đến hẹp hậu môn, có trường hợp phải làm hậu môn nhân tạo.

“Thay đổi lối sống bao gồm: Chế độ ăn uống, thói quen sinh hoạt, là một trong ba phương pháp khi điều trị bệnh trĩ. Một chế độ ăn uống lành mạnh, uống từ 2 -2,5 lít nước/ngày, ăn tăng rau xanh (khoảng 25g chất xơ tương đương với 5 nắm rau), tránh những đồ chất kích thích giúp cho đại tiện dễ dàng hơn, tránh kích thích lên vùng hậu môn làm giảm nguy cơ khó chịu khi bị trĩ. Lối sống ít vận động là một trong những nguyên nhân gây lên bệnh trĩ, những người đứng nhiều hoặc ngồi nhiều sẽ làm tăng áp lực lên những mạch máu ở tầng sinh môn làm tăng nguy cơ bệnh trĩ. Những người công việc phải ngồi nhiều thì nên khoảng 2-3 giờ có thể đứng lên, đi lại 10 - 15 phút, hay ngược lại ở người đứng nhiều thi thoảng nên nghỉ ngơi giải lao giúp cho việc lưu thông máu tuần hoàn được tốt hơn” - TS.BS. Hồ Hữu An khuyến cáo.

Điều trị cùng thời điểm với bệnh nhân Lương Văn Minh ở Bệnh viện 108, bệnh nhân Dương Thị Tư (buồng số 8 - quê phường Quan Triều, tỉnh Thái Nguyên) cho hay: “Tôi mới bị trĩ, thi thoảng bị chảy máu khi đi vệ sinh, mất máu mệt lắm, tôi đã đi khám và cắt trĩ được 2 hôm. Sau phẫu thuật tôi khỏe, ăn uống bình thường không đau đớn gì cả”.

TS.BS. Hồ Hữu An khuyên mọi người nên hạn chế sử dụng điện thoại khi đi vệ sinh vì ngồi lâu sẽ làm tăng áp lực lên tầng sinh môn khiến giãn tĩnh mạch hậu môn và lâu dần dẫn đến bệnh trĩ. Để phòng ngừa, mỗi người nên duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, vận động thường xuyên, uống đủ nước và tập thói quen đi đại tiện đều đặn mỗi ngày. Đặc biệt, người cao tuổi cần chú ý hơn, nếu bị trĩ mà có bệnh lý nền sẽ gây khó khăn khi phẫu thuật. Khám sức khỏe định kỳ và phát hiện sớm bệnh sẽ giúp điều trị hiệu quả, tránh biến chứng.