Ý chí người lính làm nên sức bật cây sầu riêng vùng biên Thiện Hưng

Cây sầu riêng không chỉ mang lại giá trị kinh tế, mở ra hướng phát triển nông nghiệp bền vững mà còn trở thành “trái ngọt” biểu tượng cho hành trình đổi thay đầy tự hào trên vùng đất Thiện Hưng.

Chính quyền định hướng, quy hoạch vùng trồng sầu riêng

Những ngày cuối tháng 10, chúng tôi có mặt tại xã Thiện Hưng, nơi những đổi thay rõ rệt đang diễn ra từng ngày. Tiếp phóng viên tại trụ sở UBND xã, ông Trần Văn Thành - Phó Chủ tịch UBND xã, cho biết, Thiện Hưng được thành lập trên cơ sở sáp nhập các xã Thiện Hưng, Thanh Hòa và thị trấn Thanh Bình (thuộc huyện Bù Đốp, tỉnh Bình Phước cũ), với diện tích gần 111 km² và hơn 31.000 người, trong đó trên 9% là đồng bào dân tộc thiểu số thuộc 13 dân tộc. Đây là bước phát triển quan trọng, mở ra không gian mới cho sự vươn lên của xã biên giới.

Với 16,79 km đường biên giới tiếp giáp Campuchia, Thiện Hưng giữ vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về kinh tế, văn hóa và quốc phòng - an ninh, đồng thời là trung tâm đô thị phía bắc của tỉnh Đồng Nai. Kinh tế xã duy trì tăng trưởng ổn định, thu nhập và ngân sách tăng cao, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển địa phương

“Đáng chú ý, ngành nông nghiệp của xã đang chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng ứng dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật và xây dựng thương hiệu sản phẩm, mở ra tiềm năng phát triển bền vững, đặc biệt là hồ tiêu, cây sầu riêng… đưa Thiện Hưng trở thành vùng nông nghiệp trọng điểm ở khu vực biên giới,” ông Thành chia sẻ.

Nhìn lại quá khứ, xã từng gặp nhiều khó khăn khi cây điều, cây tiêu, cao su… các loại cây truyền thống liên tục giảm năng suất, giá cả bấp bênh, nhiều hộ dân thua lỗ. “Những năm qua, xã bắt đầu triển khai chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng, lựa chọn cây tiêu, sầu riêng làm cây chủ lực vì phù hợp thổ nhưỡng, có giá trị kinh tế cao và thị trường tiêu thụ ổn định,” lãnh đạo UBND xã nói.

Không để người dân tự phát, địa phương từng bước xây dựng quy hoạch vùng trồng, gắn với hệ thống thủy lợi, giao thông, trạm bơm điện, đồng thời phối hợp các đơn vị chuyên môn tập huấn kỹ thuật canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hướng dẫn truy xuất nguồn gốc.“Chính quyền hỗ trợ người dân kỹ thuật, vốn vay ưu đãi, chuyển đổi điện ba pha phục vụ tưới, cải tạo hồ đập giữ nước... Định hướng của xã là hình thành vùng chuyên canh chất lượng cao, có mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu,” ông Thành nhấn mạnh.

Hiện diện tích sầu riêng toàn xã đạt khoảng 150 ha, trong đó 50 ha đã cho thu hoạch ổn định, còn lại đang phát triển, năng suất trung bình 15 - 20 tấn/ha. Thu nhập bình quân của người trồng tăng gấp nhiều lần so với trước, góp phần cải thiện đời sống và nâng cao các tiêu chí nông thôn mới. “Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục hoàn thiện thủ tục cấp mã vùng trồng, nâng cao quản lý chất lượng, khuyến khích phát triển hợp tác xã, liên kết chặt chẽ giữa nông dân - doanh nghiệp - chính quyền để hướng tới xuất khẩu chính ngạch,” ông Thành nói.

Những con đường trong xã đang dần được mở rộng, xe tải thu mua nối dài theo từng mùa thu hoạch, những ngôi nhà mới khang trang mọc lên, tất cả đang chứng minh sức sống mạnh mẽ của cây sầu riêng trên đất Thiện Hưng.

Từ đất và nước đến trái ngọt, câu chuyện sầu riêng Thiện Hưng

“Đất đỏ bazan giàu dinh dưỡng, thoát nước tốt cùng khí hậu nhiệt đới vừa phải giúp rễ sầu riêng phát triển sâu, trái ít sượng, dày cơm, béo ngậy và thơm ngon. Nguồn nước tưới quanh năm từ hệ thống thủy lợi Sau Cần Đơn cùng sương mưa ổn định tạo nên hương vị đặc trưng, trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng hướng đến thị trường xuất khẩu,” lãnh đạo UBND xã chia sẻ.

Hệ thống thủy lợi Sau Cần Đơn dài 18,5 km cung cấp nước tưới cho khoảng 3.000 ha, chủ yếu là cây công nghiệp, lúa và các loại cây trồng khác. Nhờ khả năng tích trữ và điều tiết hiệu quả, vùng đất có thể gieo 2 - 3 vụ mỗi năm, ứng phó biến đổi khí hậu, đồng thời thúc đẩy kinh tế, nâng cao đời sống người dân và khẳng định vị thế Thiện Hưng là ‘thủ phủ sầu riêng’ bền vững.

Đến thăm vườn sầu riêng rộng 6.000 m² tại Ấp 9, nơi Cựu chiến binh Nguyễn Thái Sơn (64 tuổi, 40 năm tuổi đảng) chăm sóc gần 100 cây sầu riêng Thái hơn 4 năm tuổi, chúng tôi cảm nhận rõ bầu không khí phấn khởi của người nông dân đang làm chủ khoa học kỹ thuật và kinh tế. Trước đây, ông Sơn sống tại phường Chánh Mỹ, TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương (cũ). Khi cuộc sống ổn định, con cái trưởng thành, ông quyết định trở về vùng “chiến khu” mới ở Thiện Hưng. Với kinh nghiệm từng công tác tại Trung đoàn Pháo binh 75, Quân khu 7, ông chọn cây sầu riêng để góp phần xây dựng “thủ phủ sầu riêng” của địa phương. Quyết định chuyển đổi sang trồng sầu riêng từ năm 2021 là bước rẽ lớn, đầy rủi ro.

“Lúc bắt đầu, kỹ thuật chưa nắm rõ, cây chết nhiều, vốn đầu tư lớn. Có lúc tưởng phải bỏ cuộc. Tôi tìm đến Hội Khuyến nông xã để được tập huấn kỹ thuật, kiên trì chăm sóc, áp dụng tưới nhỏ giọt và ưu tiên phân hữu cơ để cây phát triển bền vững,” ông Sơn chia sẻ.

Sau gần 5 năm, 100 cây sầu riêng Thái của ông xanh tươi, phát triển tốt. Vụ thu hoạch đầu tiên ước đạt khoảng 15 tấn, giá trung bình 65.000 đồng/kg, trừ chi phí vẫn lãi hàng trăm triệu đồng.

Trao đổi với phóng viên, đại diện HTX Nông nghiệp – Thuơng Mại – Dịch vụ Lộc An (gọi là HTX Lộc An, huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước cũ) đánh giá cao chất lượng và mẫu mã sầu riêng trên địa bàn, cho rằng đây là một trong những vùng trồng có tiềm năng lớn nhờ đất đỏ bazan, khí hậu thuận lợi và kỹ thuật canh tác ngày càng chuyên nghiệp.

“Sự phát triển bền vững của cây sầu riêng không chỉ dựa vào đất đai màu mỡ hay khí hậu thuận lợi, mà còn phụ thuộc vào sức mạnh đoàn kết giữa chính quyền địa phương, doanh nghiệp và nông dân. Khi ba bên cùng chung một mục tiêu - chính quyền hỗ trợ quy hoạch, kỹ thuật và hạ tầng; doanh nghiệp đảm bảo đầu ra, bao tiêu và hướng dẫn tiêu chuẩn; nông dân tận tâm chăm sóc và áp dụng tiến bộ khoa học - sẽ hình thành một chuỗi liên kết bền vững, tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy sầu riêng phát triển, nâng cao giá trị nông sản và cải thiện đời sống người dân vùng biên.”, đại diện HTX Lộc An nhấn mạnh.

Với những bước đi này, sầu riêng Đồng Nai không chỉ khẳng định vị thế trên bản đồ nông sản Việt Nam mà còn vươn ra thị trường quốc tế, trở thành mặt hàng xuất khẩu chủ lực, nâng cao giá trị nông sản, tăng thu nhập cho người dân và xây dựng thương hiệu vùng trồng bền vững. Hiện các công ty xuất nhập khẩu đang triển khai kho lạnh, dây chuyền đóng gói, liên kết bao tiêu với hợp tác xã, đồng thời yêu cầu nhật ký canh tác, tiêu chuẩn chất lượng và mã số vùng trồng.

Rời Thiện Hưng, xã vùng biên bình yên giữa đất đỏ bazan và những vườn sầu riêng xanh mướt - trở lại với nhịp sống tất bật của TP. Hồ Chí Minh, chúng tôi mang theo niềm tin và hy vọng: sầu riêng Đồng Nai, cùng với ngành sầu riêng Việt Nam, sẽ tiếp tục vững bước, vươn lên bền vững, khẳng định vị thế trong nước và vươn xa mạnh mẽ ra thị trường quốc tế, đưa thương hiệu Việt Nam tỏa sáng trên bản đồ nông sản thế giới.