Phản hồi của tỉnh Thái Nguyên về Dự án đường dây 220kV Tuyên Quang - Thái Nguyên

UBND tỉnh Thái Nguyên cho biết, Dự án đường dây 220kV Tuyên Quang - Thái Nguyên là dự án trọng điểm quốc gia, được Thủ tướng phê duyệt tại Quyết định số 1195/QĐ-TTg năm 2005 và đưa vào vận hành từ tháng 4-2007. Từ thời điểm đó đến nay đã phát sinh nhiều đơn thư, khiếu nại liên quan đến sức khỏe, sinh hoạt, đất đai và chính sách bồi thường của người dân trong khu vực bị ảnh hưởng. Ngày 28-2-2025, sau khi Báo CCB Việt Nam đăng tải loạt bài viết liên quan đến đường dây 220kV Tuyên Quang - Thái Nguyên, Tòa soạn tiếp tục chuyển đơn của 6 công dân tại huyện Đại Từ (cũ) tới lãnh đạo tỉnh. Sau khi rà soát hồ sơ, UBND tỉnh có ý kiến phản hồi.

Theo UBND tỉnh, nội dung kiến nghị chủ yếu xoay quanh đề nghị Nhà nước thu hồi, bồi thường phần đất trong hành lang an toàn đường dây, đồng thời hỗ trợ tái định cư cho các hộ chịu ảnh hưởng. Tuy nhiên, căn cứ quy định của Bộ Công Thương và các văn bản pháp luật hiện hành, hành lang an toàn lưới điện không phải là phần đất bị thu hồi. Người dân vẫn được quyền sử dụng đất nhưng phải tuân thủ điều kiện kỹ thuật để bảo đảm an toàn truyền tải. Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư chỉ áp dụng với diện tích đất thu hồi phục vụ thi công cột, trạm điện, không áp dụng cho phần hành lang.

UBND tỉnh cũng dẫn lại kết quả kiểm tra của các cơ quan chuyên môn, cho rằng công trình đường dây được xây dựng đúng quy hoạch, thiết kế kỹ thuật và tiêu chuẩn an toàn. Hệ thống truyền tải được kiểm định, giám sát định kỳ, khoảng cách ly đảm bảo yêu cầu. Những hiện tượng điện trường và cảm ứng điện từng được ghi nhận trong các đợt khảo sát, nhưng chỉ số đo vẫn nằm trong ngưỡng an toàn cho phép.

Về quá trình giải quyết đơn thư trước đây, UBND tỉnh nhấn mạnh, từ năm 2011 đến 2018, nhiều hộ dân đã gửi khiếu nại, được UBND huyện Đại Từ và UBND tỉnh ban hành quyết định giải quyết. Sau đó, một số hộ khởi kiện ra tòa án. Tòa án nhân dân tỉnh Thái Nguyên và Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội đều có bản án, quyết định hành chính phúc thẩm, bác bỏ yêu cầu thu hồi và bồi thường phần đất hành lang. Các bản án này đã có hiệu lực pháp luật, không bị hủy bỏ. Vì vậy, tỉnh cho rằng không có cơ sở pháp lý để thụ lý, giải quyết lại vụ việc.

UBND tỉnh viện dẫn Kết luận số 726/BC-TCT ngày 14-11-2019 của Tổ công tác Thanh tra Chính phủ. Kết luận này xác định việc giải quyết đơn thư liên quan đến đường dây 220kV Tuyên Quang - Thái Nguyên được thực hiện đúng trình tự, thẩm quyền; không phát hiện sai phạm và cũng không có căn cứ pháp luật để thu hồi đất, bồi thường hay tái định cư.

Từ những cơ sở trên, UBND tỉnh khẳng định: Đơn kiến nghị ngày 24-12-2024 do Báo CCB Việt Nam chuyển đến không có tình tiết mới so với các đơn thư trước. Quan điểm của tỉnh là thống nhất với kết luận của cơ quan Trung ương và các bản án có hiệu lực pháp luật, đồng thời mong muốn người dân chấp hành, ổn định sản xuất, sinh hoạt trong khuôn khổ quy định.

Tuy nhiên, thực tế qua xác minh của phóng viên và phản ánh từ nhiều hộ dân, vấn đề không chỉ dừng ở mức bồi thường, hỗ trợ mà còn tiềm ẩn những dấu hiệu bất thường trong hồ sơ giải phóng mặt bằng (GPMB). Nhiều trường hợp cho biết hồ sơ kiểm đếm lưu giữ của gia đình không trùng khớp với hồ sơ do cơ quan GPMB cung cấp cho Tòa án.

CCB Nguyễn Văn Bình nêu: Gia đình ông không được đối chiếu hồ sơ, chỉ được mời ra UBND xã ký nhận tiền nhiều đợt, không có giấy tờ chứng minh cụ thể đã nhận bao nhiêu, đúng đối tượng hay không. Sau khi khiếu nại, ông Bình từng được bố trí một suất đất tái định cư ở vị trí ao trũng, không có hạ tầng; thậm chí có cán bộ còn vận động ông nhận đất rồi bán lại để “gỡ” số tiền đã chi trả trước đó. Ông kiên quyết từ chối.

Một trường hợp khác, CCB Nguyễn Văn Tuyên (xóm Trung Na, xã Tiên Hội - nay là xã Yên Lãng, tỉnh Thái Nguyên) cho biết, cột điện số 143 đặt trong khuôn viên đất ở của gia đình nhưng không hề có quyết định thu hồi đất, phương án đền bù cũng không rõ ràng. Ông Tuyên khẳng định, gia đình bị buộc phải ký nhận tiền, nếu không sẽ bị cưỡng chế bàn giao mặt bằng.

Hầu hết hộ dân có đơn phản ánh đều chung tình trạng: Không được cấp, lưu giữ giấy tờ liên quan đến hồ sơ GPMB, đền bù, hỗ trợ; việc chi trả diễn ra nhiều đợt, bổ sung liên tục sau khi có đơn thư khiếu nại. Điều này khiến dư luận đặt câu hỏi về tính minh bạch của quá trình bồi thường, hỗ trợ trong dự án.

Dẫu vậy, trong văn bản trả lời, UBND tỉnh cũng thẳng thắn nhìn nhận: Bên cạnh khía cạnh pháp lý, đời sống thực tế của một số hộ dân ở khu vực dự án còn nhiều khó khăn.

Những phản ánh của báo chí và người dân cho thấy sự bất ổn kéo dài, đặc biệt với các gia đình CCB, người có công. Báo CCB Việt Nam mong muốn các bộ, ngành Trung ương nghiên cứu cơ chế đặc thù để tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm ổn định đời sống cho người dân. Đồng thời, với những phản ánh về việc hồ sơ bồi thường, kiểm đếm có dấu hiệu bất thường thì cơ quan có thẩm quyền cần kiểm tra, xử lý nếu phát hiện sai phạm.

Báo CCB Việt Nam đề nghị UBND tỉnh Thái Nguyên tiếp tục chỉ đạo các đơn vị liên quan rà soát, cung cấp, đối chiếu hồ sơ GPMB cho công dân nhằm bảo đảm tính minh bạch. Chính quyền địa phương cũng cần coi sự phản ánh của nhân dân và báo chí là kênh thông tin quan trọng, giúp nắm bắt thực tiễn và kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh. Và quan điểm giải quyết là mọi giải pháp đều phải đặt trong khuôn khổ pháp luật, song cũng cần tính đến yếu tố nhân văn. Trong đó, việc bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người dân, đặc biệt là những hộ CCB, phải được cân nhắc trên tinh thần “Uống nước nhớ nguồn”.

Do đó, hơn bao giờ hết, UBND tỉnh Thái Nguyên cần tiếp tục kiến nghị Chính phủ, các bộ, ngành nghiên cứu giải pháp căn cơ nhằm từng bước giải quyết dứt điểm tồn tại kéo dài, đồng thời bảo đảm sự an toàn cho hệ thống điện quốc gia và quyền lợi hợp pháp của nhân dân.

Từ vụ việc này có thể thấy, khoảng cách giữa quy định pháp luật và thực tế đời sống luôn là vấn đề cần được nhìn nhận một cách công tâm. Khi tiếng nói của người dân, nhất là những CCB - những người từng cống hiến, hy sinh cho Tổ quốc - còn chưa được giải đáp thấu đáo, thì nỗi bức xúc sẽ còn tồn tại. Việc UBND tỉnh Thái Nguyên khẳng định “không có cơ sở pháp lý” là cách trả lời theo quy định, nhưng dư luận xã hội chờ đợi nhiều hơn những động thái minh bạch, quyết liệt để làm rõ những nghi vấn về hồ sơ, quy trình GPMB, tránh để niềm tin của nhân dân bị bào mòn.

Trong bối cảnh ấy, báo chí, đặc biệt là Báo CCB Việt Nam, sẽ tiếp tục phát huy vai trò là cầu nối, phản ánh trung thực tâm tư, nguyện vọng của nhân dân. Và hơn cả, đó cũng là trách nhiệm, tiếng nói của những người lính - CCB trong việc góp phần giữ gìn kỷ cương xã hội, bảo vệ công lý và công bằng cho cộng đồng.