Gần 30 năm đi tìm bằng Tổ quốc ghi công

Ông Nguyễn Thái Cải, sinh năm 1923, quê ở xã Phụng Thượng, huyện Phúc Thọ (cũ) nay là xã Phúc Thọ, TP. Hà Nội. Ông nhập ngũ năm 1945, hy sinh năm 1954. Đơn vị lúc hy sinh là Ban tình báo Bắc Hà Nội, mật danh D27, D82 (nay là Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng). Trước những cống hiến và hy sinh của ông, năm 1996 Nhà nước đã cấp bằng Tổ quốc ghi công cho liệt sĩ Nguyễn Thái Cải.

Tuy nhiên, trong ngày tổ chức trao bằng cho thân nhân gia đình, một số ý kiến của người dân địa phương cho rằng ông Nguyễn Thái Cải “chỉ đi buôn trâu”, “ông chết và chôn tại quê nhà, không phải hy sinh ở chiến trường” nên việc trao bằng Tổ quốc ghi công không thực hiện được.

Suốt từ đó đến nay, ông Nguyễn Hải Sơn (con trai ông Cải) năm nay cũng đã hơn 70 tuổi, với hành trình dài đằng đẵng gần 30 năm lặn lội tới nhiều cơ quan, đơn vị, tìm đến nhiều nhân chứng đồng đội cũ của cha mình để làm rõ sự việc. Qua đó được biết, năm 1954 ông Nguyễn Thái Cải bị sức ép của bom trong khi đi làm nhiệm vụ bí mật tại khu vực Bắc Ninh. Sau đó được đồng đội đưa về bệnh viện cấp cứu nhưng không qua khỏi. Do đặc thù hoạt động bí mật, đơn vị không có điều kiện tổ chức an táng, nên đồng đội đã đưa hài cốt của ông về quê nhà để tổ chức tang lễ như một người dân bình thường.

Để xác minh sự việc, năm 2017, Tổng cục 2 (Bộ Quốc phòng) đã cử đoàn cán bộ đi xác minh, gặp từng nhân chứng đơn vị cũ làm rõ và đã có kết luận: “Đồng chí Nguyễn Thái Cải là chiến sĩ tình báo hy sinh tháng 3-1954 trong khi thực hiện nhiệm vụ là hoàn toàn chính xác. Sự hy sinh của đồng chí Nguyễn Thái Cải là thiêng liêng cao cả, xứng đáng được suy tôn là liệt sĩ”.

Ông Lê Đăng Tấn năm nay 97 tuổi, nhà ở tổ 8, phường Long Biên, TP. Hà Nội, từng hoạt động với ông Cải tại đơn vị D72, D84, Cục 2, là người đồng đội cũ duy nhất còn sống, cho biết: “Anh ấy là một nhân viên tình báo chiến lược. Khi anh đang đi làm nhiệm vụ thì hy sinh thì rõ ràng là liệt sĩ rồi. Trong lúc ấy nó tự nhiên bỏ bom, anh bị sức ép của bom, nó khác với anh khác hy sinh bị đạn bắn vào. Vậy thì trên giải quyết thế nào thì giải quyết cho nó thỏa đáng để hàng năm gia đình thờ cúng, tôi đề nghị như thế”.

Sau nhiều đợt thanh tra, kiểm tra, rà soát, xác minh của Cục chính sách, Tổng Cục chính trị (Bộ Quốc phòng) và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, (nay là Bộ Nội vụ) ngày 28-6-2023 Bộ tư lệnh Thủ đô Hà Nội đã ban hành Quyết định số 1190/QĐ-BTL đề nghị cấp lại bằng Tổ quốc ghi công đối với ông Nguyễn Thái Cải. Thế nhưng, từ đó đến nay gia đình ông Cải vẫn chưa nhận được bằng Tổ quốc ghi công và tiếp tục kiến nghị lên các cơ quan chức năng trao bằng Tổ quốc ghi công cho gia đình.

Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Văn Công, Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Phúc Thọ, TP. Hà Nội, cho biết: “Hồ sơ ông Nguyễn Thái Cải đề nghị công nhận là liệt sĩ rất nhiều năm rồi. Cán bộ phòng thương binh xã hội đã phối hợp Ban Chỉ huy quân sự huyện (cũ) đã làm các thủ tục và có các biên bản, niêm yết công khai tại xã Phụng Thượng (cũ). Chúng tôi sẽ chỉ đạo cán bộ chuyên môn làm rõ, lập hồ sơ báo cáo về Bộ tư lệnh Thủ đô xem xét công nhận ông Nguyễn Thái Cải là liệt sĩ theo quy định”.

Sau 30 năm, đến thời điểm này con cháu gia đình ông Nguyễn Thái Cải vẫn đang ngày đêm mong mỏi đến ngày được nhận tấm bằng Tổ quốc ghi công của cha, ông mình.