Cụ thể hoá “kim chỉ nam” cho Hà Nội?

Giảm mật độ dân số và ưu tiên không gian xanh

Hiện nay, mật độ dân số Hà Nội đạt khoảng 2.585 người/km2, cao hơn đáng kể so với TP. Hồ Chí Minh (2.068 người/km2). Riêng khu vực nội thành đã vượt ngưỡng chịu tải, kéo theo nhiều hệ lụy về giao thông, trường học, y tế, môi trường... Cho dù Hà Nội phấn đấu trở thành “Thành phố thông minh”, mọi nỗ lực sẽ khó đạt hiệu quả nếu không giải quyết được bài toán giảm mật độ dân số nội đô.

Việc hạn chế dân số không phải bằng các biện pháp hành chính như kìm hãm sinh đẻ, mà là kiểm soát chặt chẽ xây dựng để ngăn tăng dân số cơ học. Hà Nội cần cấm tình trạng các hộ dân phá nhà 2-3 tầng, rồi xây nhà 6-7 tầng để cho thuê ồ ạt. Những công trình này vừa tạo gánh nặng lên hạ tầng, vừa khiến không gian sống chật chội, kém an toàn. Chủ đất chỉ có quyền sử dụng đất, không thể tùy tiện “nhồi người” theo kiểu tận dụng lợi nhuận từ nhà cho thuê.

Ngoài ra, việc cải tạo các khu chung cư cũ như Nghĩa Tân, Thanh Xuân Bắc... cần được triển khai theo hướng tăng tầng nhưng giảm mật độ. Có thể xây mới 10 tầng để mở rộng sân chơi, đường nội bộ, cây xanh, nhưng phải giữ nguyên số lượng căn hộ, không tăng dân số. Nhà nước đưa ra cơ chế hỗ trợ; người dân góp chi phí; hộ khó khăn có thể trả góp. Đây là giải pháp vừa hợp lòng dân vừa đúng định hướng quy hoạch.

Điều đáng chú ý, theo tôi, là Hà Nội nên hủy bỏ các dự án chung cư cao tầng mới trong nội đô. Thay vào đó, cần ưu tiên quỹ đất cho vườn hoa, công viên, không gian xanh - những yếu tố mà Hà Nội đang thiếu nghiêm trọng. Các khu đất của Cao Xà Lá, nhà máy Bia Hà Nội, nhà máy Bưu điện truyền thanh cũ... hoàn toàn có thể trở thành những mảng xanh quý giá. Nhiều thành phố như New York, Moscow, hay mô hình De Bloem tại Hà Lan đã chứng minh giá trị của một hệ thống không gian xanh lớn, liền mạch đối với chất lượng sống của người dân.

Giao thông và kỷ cương đô thị - không thể làm nửa vời

Giao thông hiện là một trong những điểm nghẽn lớn nhất của Hà Nội. Tôi đồng tình với việc xây dựng hầm chui tại nút Đàm Quang Trung - Cổ Linh, kết hợp cầu vượt để tạo giao thông khác mức. Nhưng Hà Nội không thể chỉ làm một điểm riêng lẻ. Thành phố cần đồng bộ hóa hàng loạt nút giao lớn, như Nguyễn Trãi - Khuất Duy Tiến, Láng - Cầu Giấy, Đại Cồ Việt - Giải Phóng... theo hướng xây dựng các nhánh rẽ liên tục, đường cong kết nối (clothoid), giảm phụ thuộc vào đèn tín hiệu. Với thiết kế sáng tạo, vấn đề thiếu quỹ đất không phải là rào cản.

Một vấn đề khác mang tính kỷ cương đô thị là rác thải. Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều từng nói: “Một người có thể mất 1 phút để vứt rác ra đường, nhưng phải mất 100 năm để họ bỏ rác vào thùng”. Tuy vậy, tôi tin nếu truyền thông mạnh mẽ, cộng đồng lên án và lực lượng chức năng xử phạt quyết liệt, chỉ cần 5 năm (2025-2030) là Hà Nội có thể chấm dứt tình trạng xả rác bừa bãi.

Cùng với đó, thành phố cần yêu cầu toàn bộ siêu thị và cửa hàng tiện ích đặt thùng thu gom pin thải. Đây là loại rác nguy hại đang bị bỏ ngỏ trong quản lý. Một số mô hình cộng đồng, như Chi hội Phụ nữ 18 tại phường Nghĩa Đô, đã chủ động đặt hộp thu gom pin tại điểm công cộng. Nếu được khuyến khích và nhân rộng, những hành động nhỏ này sẽ góp phần rất lớn vào mục tiêu xây dựng Thủ đô xanh - sạch - văn minh.

Trên đây là những suy nghĩ xuất phát từ mong muốn Hà Nội thực sự chuyển mình trong nhiệm kỳ mới. Khi “kim chỉ nam” được cụ thể hóa bằng các giải pháp thiết thực, có trọng tâm, tôi tin Thủ đô sẽ đạt được những bước tiến rõ rệt và bền vững.

1. Kỹ sư, cựu sĩ quan cao cấp Công an)