Trung đoàn 64 kiên cường nơi “chảo lửa” Cánh Đông Quảng Trị

“Lá chắn thép” bảo vệ Cánh Đông Thành cổ

Tôi tìm về số nhà 19, ngõ 68, Mễ Trì Thượng (TP. Hà Nội) gặp ông Ngô Công Nội - nguyên Trung đoàn trưởng Trung đoàn 64 để được nghe ông kể về những chiến công oanh liệt của các chiến sĩ của Trung đoàn 64 trên chiến trường Quảng Trị khốc liệt năm 1972.

Trung đoàn trưởng Ngô Công Nội cho biết: “Trung đoàn 64, Sư đoàn 320B (nay là Sư đoàn 390, Quân đoàn 12) được thành lập theo Quyết định số 252-QĐ/TM của Bộ Tổng Tham mưu. Đầu năm 1972, đơn vị về Thái Bình (cũ) nhận quân. Theo yêu cầu của chiến trường, Trung đoàn 64 vừa huấn luyện vừa hành quân vào chiến đấu, cuối tháng 6-1972 vào đứng chân tại huyện Triệu Phong và huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị. Từ ngày 28-6-1972 đến ngày 31-1-1973, Trung đoàn 64 chiến đấu bảo vệ vùng giải phóng, thị xã, Thành cổ Quảng Trị tại mặt trận Cánh Đông. Trong 7 tháng chiến đấu, Trung đoàn 64 đã đánh trên 400 trận (loại khỏi vòng chiến đấu 5.173 tên địch, bắt sống 48 tên, phá hủy 70 xe quân sự trong đó có 58 xe tăng, xe thiết giáp, bắn rơi 24 máy bay và bắn cháy 25 chiếc, thu 121 khẩu súng các loại). Cũng trong 7 tháng chiến đấu, hơn 700 cán bộ, chiến sĩ của Trung đoàn đã anh dũng hy sinh. Đến nay, gần 400 liệt sĩ chưa tìm được phần mộ. Các trận đánh của Trung đoàn 64 tại Quảng Trị trận nào cũng bi tráng, có nhiều trận đánh tiêu biểu, trong đó có trận Bích La Đông”.

Bích La Đông thuộc xã Triệu Thành, huyện Triệu Phong (cũ), nay là xã Triệu Phong (tỉnh Quảng Trị), địch cho đây là mắt xích quan trọng của địch trên phòng tuyến sông Vĩnh Định, nhằm ngăn chặn quân ta tấn công vào phía sau quân địch ở phía Đông thị xã, chi viện cho Thành cổ. Tại đây, địch ưu tiên bố trí lực lượng mạnh xây dựng công sự, trận địa liên hoàn, làm nhiều vật cản, được phi pháo Mỹ chi viện tối đa, chúng quyết giữ Bích La Đông bằng mọi giá. Sau khi địch vây áp Thành cổ quá, Trung đoàn 64 được giao nhiệm vụ đánh chiếm vùng Bích La Đông, giảm áp lực cho Thành cổ. Trung đoàn 64 có nhiệm vụ bảo vệ vùng giải phóng, giữ Cửa Việt và phía Đông của Đông Hà.

Trung đoàn 64 còn được gọi là Trung đoàn “3 gấp” (nhận quân gấp, huấn luyện hành quân gấp và chiến đấu gấp). Chiến trường ác liệt vô cùng, các chiến sĩ của Trung đoàn 64 liên tục chiến đấu dưới mưa bom bão đạn, dù địch sử dụng B52, pháo biển, pháo của các đơn vị phía sau bắn rất ác liệt, nhưng các đồng chí vẫn chiến đấu dũng cảm. Trung tuần tháng 7-1972, Tiểu đoàn 9 của Trung đoàn 64 nhận lệnh tăng cường chi viện cho Trung đoàn 48 bảo vệ Thành cổ Quảng Trị.

Ông Nội kể: “Từ ngày 9 đến ngày 18-9-1972, Trung đoàn 64 được giao nhiệm vụ tấn công tiêu diệt, làm chủ, chốt giữ tại làng Bích La Đông. Trận này, Trung đoàn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, tiêu diệt 633 tên địch, diệt gọn 3 đại đội biệt động quân, đánh thiệt hại 5 đại đội, thu nhiều vũ khí. Cũng trong trận này, đồng chí Kiều Ngọc Luân - Tiểu đoàn phó, Tiểu đoàn 9 đã anh dũng hy sinh cùng hơn 30 cán bộ chiến sĩ. Với thành tích chiến đấu từ năm 1966 đến năm 1968 tại Quảng Ngãi và năm 1972 tại Quảng Trị, ngày 23-9-1973, liệt sĩ Kiều Ngọc Luân được truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND.

Nước mắt chảy dài trên gò má, ông Nội xúc động chia sẻ: “Nhiều đồng chí của Trung đoàn 64 hy sinh khi mới 16-17 tuổi, tinh thần yêu nước rất dũng cảm, trách nhiệm. Dù mưa bom bão đạn, thiếu thốn, rét mướt gian khổ, hầm toàn nước, bọ chét đốt khắp người, nhưng các đồng chí vẫn quyết tâm chiến đấu bảo vệ Thành cổ, bảo vệ làng Bích La Đông. Trận Nhà Bằng rất khó đánh thắng nhưng các đồng chí đã quyết tâm đánh thắng, đồng chí Kiều Ngọc Luân là tấm gương sáng cho Trung đoàn 64”.

Kiều Ngọc Luân - người Anh hùng bất tử

Liệt sĩ, Anh hùng LLVTND Kiều Ngọc Luân (SN 1942), tại xã Bình Thuận (nay là xã Vạn Tường), tỉnh Quảng Ngãi. Nhập ngũ năm 1966, đồng chí nhanh chóng trưởng thành, là người chỉ huy gan dạ, mưu trí, luôn xông pha trận tuyến, sống giản dị, kỷ luật và được đồng đội yêu mến. Trong kháng chiến, đồng chí tham gia đánh trên 50 trận, riêng đồng chí diệt hơn 100 tên địch, bắn cháy 3 xe tăng, thu nhiều vũ khí. Đặc biệt, khi đánh Nhà Bằng, đồng chí Kiều Ngọc Luân bị thương nặng nhưng vẫn cố cổ vũ anh em tiếp tục chiến đấu, đồng chí vận dụng đủ mọi hình thức chiến thuật, đề nghị pháo cấp trên yểm hộ, đồng thời đề nghị lực lượng bạn hỗ trợ đánh chiếm Nhà Bằng. Trận đánh này được coi là trận đánh thắng ròn rã nhất của Trung đoàn 64.

Trên cương vị Tiểu đoàn phó, Tiểu đoàn 9 của Trung đoàn 64, đồng chí Kiều Ngọc Luân tiếp tục chiến đấu kiên cường ở Cánh Đông, Thành cổ Quảng Trị. Ngày 12-9-1972, đồng chí hy sinh anh dũng tại Bích La Đông khi đang chỉ huy chiến đấu. Mộ của liệt sĩ Kiều Ngọc Luân cùng nhiều đồng đội vẫn nằm đâu đó trong lòng Bích La Đông.

Chiến đấu ở Quảng Trị vô cùng gian khổ, vũ khí đạn dược, thực phẩm rất hạn chế, mùa mưa càng khắc nghiệt hơn. Các chiến sĩ nhiều khi phải nhịn đói 2-3 ngày, cả tháng không tắm. Trận đánh vào đúng mùa mưa, sống giữa bãi cát ngập nước, không nấu được cơm, các đồng chí chỉ cầm cự bằng lương khô hoặc thi thoảng ăn gói dinh dưỡng để lấy sức chiến đấu. Các đồng chí đã đóng bè chuối để xếp bao cát lên làm công sự. Dù mưa bom bão đạn, các chiến sĩ vẫn kiên cường quyết đánh địch bảo vệ Triệu Phong và bảo vệ phía Đông của Đông Hà. Sau Hiệp định Paris ký kết, địch tái chiến đưa hơn 100 xe tăng, 3 lữ đoàn chiếm lại Nam Cửa Việt. Theo lệnh cấp trên, Trung đoàn 64 đánh địch bảo vệ Cửa Việt thành công.

Theo Ban liên lạc Trung đoàn 64, từ năm 2015 đến năm 2023, các CCB của Trung đoàn 64, đã đóng góp và được một số doanh nghiệp như: Ngân hàng TMCP Quân đội (MB), các Tổng công ty 319, 789... hỗ trợ. Ban liên lạc đã hoàn thành việc xây dựng Nhà bia ghi danh hơn 700 liệt sĩ ở xã Hải Ba, huyện Hải Lăng (nay là xã Vĩnh Định), tỉnh Quảng Trị. Nhà bia là địa chỉ tâm linh được các CCB, nhân dân đến thăm viếng. Đặc biệt là thân nhân các liệt sĩ chưa tìm được phần mộ, phần nào được an ủi, vì nhìn lên bia có danh tính người thân của mình.

Tuy nhiên, hiện nay còn Tượng đài, bia, mộ khu tưởng niệm Anh hùng LLVTND Kiều Ngọc Luân cùng các đồng đội trong khuôn viên Trường THCS Triệu Thành, được Trung đoàn 64, Sư đoàn 320B, cùng địa phương xây dựng gần 50 năm, nay đã xuống cấp nghiêm trọng cần được xây dựng và tôn tạo. Theo thiết kế mới của Tổng cục Hậu cần, có 13 hạng mục làm bằng đá xanh liền khối khắc công nghệ CNC, tổng kinh phí khoảng 1,2 tỷ đồng. Ban liên lạc Trung đoàn 64 đã họp bàn và nhất trí vận động các CCB, các cơ quan, đơn vị công đức, hỗ trợ công trình - một biểu tượng tâm linh của thế hệ sau. Đến nay, nhờ sự đồng tâm, đồng lòng của các mạnh thường quân, Ban liên lạc đã vận động được 350 triệu đồng, còn thiếu 850 triệu đồng.

Ông Nội cho biết, Trung đoàn 64 cùng đại đội 10, Tiểu đoàn 9 đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, được phong tặng Anh hùng LLVTND và hai cá nhân được phong tặng Anh hùng LLVTND, trong đó có liệt sĩ Kiều Ngọc Luân.