Bệnh báo cáo... láo

Xung quanh việc “làm thì láo, báo cáo thì hay” đã xuất hiện khá nhiều chuyện “dở khóc, dở cười”. Có địa phương báo cáo thành tích “đã giảm được tỷ lệ đói nghèo với con số rất đáng tự hào...” để đề nghị được khen thưởng, nhưng khi đề nghị Nhà nước hỗ trợ ngân sách, thì lại báo cáo con số còn đói nghèo, khó khăn cao hơn thực tế nhiều. Có doanh nghiệp mới được phong tặng danh hiệu anh hùng, năm sau đã đứng trên bờ vực phá sản do nội bộ lục đục, tự phanh phui khuyết điểm, mất đoàn kết nghiêm trọng. Hay có giám đốc vừa được tặng thưởng huân chương cao quý thì không lâu sau bị cơ quan chức năng vào cuộc thanh tra, kiểm tra và... vào tù.

Cách đây khoảng chục năm, báo chí đã tốn không ít giấy mực để ghi lại chuyện lãnh đạo huyện Hoằng Hóa (Thanh Hóa), mới chỉ bị bão “sượt qua” mà ngay hôm sau đã đưa ra số thiệt hại khủng khiếp: 897 tỷ đồng. Hai ngày sau, con số thiệt hại được nâng lên thành 937 tỷ đồng. Sau khi dư luận đặt vấn đề trước số thiệt hại quá lớn dù bão không trực tiếp đổ bộ, lãnh đạo huyện bèn “báo cáo lại”, tổng số thiệt hại chỉ còn 640 tỷ đồng, thấp hơn gần 300 tỷ đồng so với báo cáo trước.

Một số nhà báo sau đó đã về tận địa phương ghi nhận ý kiến người dân: “Họ chưa xuống đồng khảo sát thì làm sao biết hộ nào đang nuôi thả, hộ nào đã thu hoạch, hộ nào không nuôi... để thống kê thiệt hại”...

Trong số các loại “báo cáo láo”, nguy hiểm nhất là “báo cáo láo” về chất lượng. Thời gian qua đã có khá nhiều công trình, dự án, đề án... làm ra không tốt nhưng vẫn nghiệm thu, công trình chất lượng bình thường hoặc có vấn đề nhưng vẫn báo cáo tốt. Chỉ đến khi “cháy nhà mới ra mặt chuột” thì hậu quả đã đi quá xa so với việc ngăn chặn từ sớm.

Bệnh “báo cáo láo” có liên quan mật thiết với “bệnh thành tích”. Cấp dưới vì muốn được khen nên phải “báo cáo hay” dù làm có dở. Cán bộ cấp trên cũng mắc “bệnh thành tích” nên mặc nhiên để cho cán bộ cấp dưới “báo cáo láo”, góp “thành tích ảo” của cấp dưới thành “thành tích ảo” của cấp mình để mình “báo cáo láo” với cấp trên nữa. Không ai muốn bị phê bình “không hoàn thành nhiệm vụ”. Bởi nếu “không hoàn thành nhiệm vụ” sẽ bị ảnh hưởng trong việc cất nhắc, đề bạt, vì vậy cứ tìm cách báo cáo cho hay, cho tốt để cấp trên đánh giá mình làm lãnh đạo tốt, chú ý đến mình nhiều hơn.

Từ lâu, trong dân gian đã lan truyền câu ca “Thẳng thắn, thật thà thường thua thiệt/ Lươn lẹo, luồn lách lại leo lên”, vì vậy, đã có không ít suy nghĩ “tội” gì mà thật thà, “thật thà là cha thằng ngốc”, “báo cáo láo” mà được “ăn tiền”, “lên chức”, thì dại gì mà không “báo cáo láo”. Do đó bệnh càng ngày càng nặng, thật khó chữa.

 Để hạn chế, ngăn chặn nạn “báo cáo láo” cần phải thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ. Trước hết, cần đề cao công tác giám sát, gắn với trách nhiệm cá nhân. Việc ra kế hoạch, khâu đánh giá phải công khai, minh bạch, gắn với những nguyên tắc đánh giá theo chuẩn mực chung. Nếu vẫn còn tình trạng tập thể đánh giá, ra quyết định, sau đó không rõ trách nhiệm cá nhân thì rất khó xử lý.

Giải pháp căn cơ để điều trị căn bệnh “báo cáo láo” là phải nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng, trong đó đặc biệt chú trọng đến vai trò nêu gương “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” trong thực thi công vụ của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu cấp ủy, người chủ trì, quản lý cơ quan, đơn vị, địa phương. Hiện nay có một thực tế là, nhiều tổ chức cơ sở đảng chưa cụ thể hóa nghị quyết vào trong thực tiễn nhiệm vụ lãnh đạo. Phổ biến là hiện tượng xây dựng quy chế lãnh đạo một đằng nhưng thực hiện một nẻo; thậm chí có hiện tượng copy quy chế lãnh đạo cốt để báo cáo. Việc này khiến công tác lãnh đạo không tập trung, sót việc nên dễ nảy sinh tiêu cực.

Các cơ quan chức năng cần nghiên cứu và tham mưu cho Đảng, Nhà nước, Chính phủ có biện pháp kiểm tra, giám sát các văn bản báo cáo của cấp dưới để bảo đảm tính trung thực của các bản báo cáo đó.

Thực tế đã chứng tỏ ở đâu, nếu sự trung thực được đề cao thì nạn “báo cáo láo” khó có đất để tồn tại, phát triển. Khi trung thực của cán bộ, đảng viên bị dối trá lấn át thì sẽ dẫn đến tình trạng né tránh sự thật. Đây là căn nguyên khiến sinh hoạt của tổ chức đảng rơi vào hình thức, mất sức chiến đấu, khiến nguy cơ “tự diễn biến, tự chuyển hóa” ngày càng có xu hướng nặng nề hơn. Tôn trọng sự thật khách quan và dựa trên sự thật để tìm biện pháp xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh là cách tốt nhất diệt trừ tệ dối trá, trong đó có nạn “báo cáo láo” hiệu quả.