Không gian văn hóa sáng tạo lan tỏa giá trị Đất Tổ

Phát biểu tại lễ khai mạc, đồng chí Nguyễn Huy Ngọc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, khẳng định Phú Thọ đang đứng trước cơ hội tái định vị vai trò của mình trong bản đồ văn hóa du lịch khu vực. Nằm ở vị trí kết nối giữa Hà Nội và các tỉnh trung du, miền núi phía Bắc, địa phương này không chỉ có lợi thế giao thông mà còn sở hữu “trầm tích” di sản dày đặc.

Với gần 1.000 di tích, nhiều di sản được UNESCO vinh danh, Phú Thọ từ lâu được xem là một trong những trung tâm văn hóa cổ xưa của người Việt. Hạt nhân của hệ thống này là Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hùng – nơi hội tụ tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, biểu tượng cho ý thức cội nguồn và bản sắc dân tộc.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý của mùa lễ hội 2026 không nằm ở quy mô, mà ở cách tiếp cận: mở rộng không gian lễ hội ra khỏi khu vực di tích, đưa di sản “bước ra đời sống”. Việc tổ chức theo 18 cụm liên kết với sự tham gia của 148 xã, phường cho thấy nỗ lực phân tán dòng khách, đồng thời tạo cơ hội để mỗi địa phương trở thành một “điểm diễn” văn hóa.

Một trong những thay đổi đáng kể là việc khôi phục lễ hội văn hóa dân gian đường phố. Khác với cách trình diễn mang tính minh họa trước đây, các loại hình diễn xướng, trò chơi dân gian được đưa vào không gian mở, tạo tương tác trực tiếp với công chúng.

Đây được xem là hướng đi phù hợp trong bối cảnh du lịch trải nghiệm ngày càng được ưa chuộng. Thay vì “xem” di sản, du khách được “sống” trong di sản, từ những làn điệu hát Xoan, hát ghẹo đến âm thanh cồng chiêng Mường. Sự chuyển đổi này không chỉ giúp tăng sức hấp dẫn mà còn góp phần bảo tồn di sản theo cách tự nhiên, bền vững hơn.

Song song với hoạt động lễ hội, Phú Thọ tiếp tục đẩy mạnh quảng bá các điểm đến trong và ngoài tỉnh như Tam Đảo, Tây Thiên, đồi chè Long Cốc hay Hồ Hòa Bình. Điều này cho thấy định hướng phát triển không dừng lại ở phạm vi địa phương mà hướng tới liên kết vùng – yếu tố then chốt để kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu của du khách.

Điểm nhấn của đêm khai mạc là chương trình nghệ thuật “Linh thiêng nguồn cội – Đất Tổ Hùng Vương” với quy mô gần 500 nghệ sĩ. Được chia thành ba chương, chương trình tái hiện hành trình từ truyền thuyết Lạc Long Quân – Âu Cơ đến hiện tại, kết hợp giữa yếu tố truyền thống và công nghệ sân khấu hiện đại.

Không chỉ dừng ở biểu diễn, chương trình đóng vai trò như một “diễn ngôn văn hóa”, góp phần kể lại câu chuyện nguồn cội bằng ngôn ngữ nghệ thuật đương đại, qua đó tạo sự kết nối với thế hệ trẻ.

Lễ hội được diễn ra từ ngày 17 đến 26/4/2026, Lễ hội Đền Hùng năm nay không chỉ là dịp tri ân tổ tiên mà còn là phép thử cho mô hình phát triển dựa trên di sản. Khi các giá trị văn hóa được tổ chức lại theo hướng mở, sáng tạo và gắn với thị trường, chúng không chỉ được bảo tồn mà còn trở thành nguồn lực phát triển.