Hình tượng người lính trong thơ Trần Quang Khánh

Những dấu chân để lại

“Bước chân tháng năm” là một tập hợp gồm 105 bài thơ được Trần Quang Khánh sáng tác trong vài năm trở lại đây. Là một người lính của lực lượng bộ đội biên phòng từng cầm súng tham gia các cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, mỗi bài thơ của anh như một dấu chân để lại trên mỗi chặng đường biên cương đất nước. Đọc thơ Trần Quang Khánh, bạn đọc sẽ có cơ hội đến với những miền biên ải xa xôi mà gần gũi từ Châu Mộc đến Hà Giang luôn bao phủ một màu sương khói, từ Trường Sơn xanh ngắt đến Trường Sa con sóng bạc đầu. Đó chính là những câu thơ của lòng yêu đất nước toát lên từ tâm hồn người lính phảng phất bóng hình người tráng sĩ trong những câu thơ cổ điển từng coi cái chết nhẹ tựa lông hồng:

Chiều xuân biên ải đào xơ xác

Khói lửa Hà Giang - hương khói bay

Vẫn biết ngàn năm sau vẫn ngát

Người nằm dưới mộ giấc mơ say

(Chiều)

Thơ Trần Quang Khánh vì thế bàng bạc một chất màu lãng mạn, phong sương như người lính ra trận không hẹn ngày về với những ngôn từ nhuốm một màu biên ải:

Ta như lạc bước vào sắc biếc

Quên cả thời gian đã nhuộm màu

Lòng những sục sôi còn muốn vượt

Qua đèo dốc nốt kiếp mai sau

(Xuân chiều nay)

Với những dấu chân thơ để lại trên mỗi vệt hành quân như thế, thơ Trần Quang Khánh gieo vào lòng người đọc những tâm trạng tích cực để từ đó tạo nên một năng lượng sống lạc quan và lãng mạn. Thơ anh nói không với sự ủy mị của tâm hồn, nói không với sự buồn chán của tâm trạng. Đó là điều đáng quý nhất ở thơ của người lính Trần Quang Khánh.

Những vần điệu lấp lánh

Một đặc điểm nổi bật trong tập “Bước chân tháng năm” của Trần Quang Khánh là cách sử dụng ngôn từ thơ rất trong sáng và nhuần nhị. Trong lúc một số cây bút trẻ đang say mê với lối thơ tắc tị, bí hiểm của trường phái thơ hậu hiện đại thì Trần Quang Khánh trước sau vẫn giữ một phong cách thơ thuần Việt trong vần điệu và từ ngữ. Anh nói về cuộc đời của những người lính gắn liền với rừng già Trường Sơn như nói về một tượng đài cao đẹp lẫy lừng sự nghiệp nhưng luôn nép mình khiêm tốn giữa cuộc đời:

Trường Sơn ôm trọn thời trai trẻ

Năm chục mùa trôi vẫn ngóng theo

Rộn rã lẽ đời vang trống trận

Thương làn mây bạc đứng buông neo

(Khúc nhạc xưa)

Chính những lấp lánh trong vần điệu của thơ Trần Quang Khánh đã tạo nên những câu thơ vang vọng về một đất nước Việt Nam bốn ngàn năm lịch sử oai hùng khiến mỗi câu thơ của anh như một trang vàng của lịch sử được lật mở. Những sông Như Nguyệt, những sóng Bạch Đằng giang, những ải Chi Lăng bảng lảng, những sông Lô mướt bờ lau trắng, những mái chèo mẹ Suốt trên dòng Nhật Lệ... hiện lên trong thơ anh như một sự náo nức của lịch sử:

Ta đi tìm lại vầng trăng cổ tích

Thấy rêu phong Như Nguyệt ở giấc mơ

Thấy Bạch Đằng giang sóng vỗ mịt mờ

Thấy ải Chi Lăng trong mây chiều bảng lảng...

(Có phải?)

Tập thơ “Bước chân tháng năm” của anh đến tay bạn đọc đúng vào dịp Đại hội lần thứ XIV của Đảng ta diễn ra và từ đó mở ra những triển vọng mới của một kỉ nguyên phát triển mới của đất nước. Đó là những câu thơ vang lên như tiếng hát của một người lính đang cầm chắc tay súng gìn giữ biển trời Tổ quốc:

Nước Việt ơi ta gọi mãi tên người

Từng giọt máu rải đều trên sông núi

Trên cát vàng, đáy biển Đông sóng dữ

Trên hạt lúa vàng, sau mỗi lũy tre xanh

Tháng tư về ta đến với tương lai

(Tháng Tư ơi)

Sẽ còn những bước chân

Là một sĩ quan của bộ đội biên phòng, Trần Quang Khánh từng tốt nghiệp khoa Ngữ văn Trường ĐHSP 1 Hà Nội, lên đến quân hàm đại tá, anh vẫn say mê với nghiệp lính và nghiệp thơ. “Bước chân tháng năm” là tập thơ thứ tư của anh sau những “Ký ức xanh” (NXB Hội Nhà văn 2021), Nốt nhạc mùa (NXB Hội nhà văn 2022), “Những đám mây mùa thu” (NXB Hội nhà văn 2024). Thơ với Trần Quang Khánh như khí trời với đời sống của con người anh. Anh đến với thơ như người lính thì phải hành quân và ra trận và vì thế, như một sự tất yếu, hình ảnh người lính với tất cả sự kiêu hùng và kiêu hãnh luôn hiển hiện trong thơ anh:

Sau những dòng chữ vịn vai nhau ẩn hiện

Là dấu chân những người lính trên đường

(Người ra trận - Bùi Công Minh)

Tin rằng, sau “Bước chân tháng năm” Trần Quang Khánh vẫn tiếp tục cho ra đời những bước chân mới để mang đến cho bạn đọc yêu thơ những vần thơ ngợi ca cuộc đời, ngợi ca tình yêu và người lính.