Tầm vóc, giá trị và ý nghĩa của cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đối với sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Tầm vóc và giá trị của Cách mạng Tháng Tám năm 1945

 Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là điểm tựa lịch sử mang tính bước ngoặt vĩ đại, đã đập tan ách thống trị gần một trăm năm của thực dân Pháp, xóa bỏ chế độ phong kiến tồn tại hàng ngàn năm và lật đổ sự chiếm đóng trái phép của phát xít Nhật. Thắng lợi này đã khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - Nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á; đưa nước ta bước vào kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.

Nhờ thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Nhân dân ta từ thân phận nô lệ, lầm than đã bước lên vũ đài chính trị vinh quang với vị thế là chủ nhân đất nước, tự quyết định vận mệnh của mình, đưa quốc gia - dân tộc phát triển, thực hiện tiến bộ xã hội. Tầm vóc, giá trị và ý nghĩa của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 không chỉ nằm ở quy mô cuộc Tổng khởi nghĩa nhanh gọn, ít tốn xương máu trên toàn quốc, mà còn để lại bài học sáng tạo về nghệ thuật nắm bắt thời cơ, quy tụ, tập hợp và phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, dưới sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của Đảng và Bác Hồ vĩ đại.

 Đối với phong trào cách mạng thế giới, Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là tiếng chuông báo hiệu sự sụp đổ không thể cứu vãn và đảo ngược của hệ thống chủ nghĩa thực dân cũ. Đây là chiến công đầu tiên của một dân tộc thuộc địa nhỏ bé, đất không rộng, người không đông, kinh tế, khoa học, công nghệ còn lạc hậu, nhưng đã tự lực, tự cường đứng lên, dùng sức mạnh tổng hợp của Nhân dân cả nước để đánh đổ ách cai trị của các cường quốc là phát xít, thực dân và đế quốc.

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám không chỉ cổ vũ mạnh mẽ phong trào giải phóng dân tộc ở châu Á, châu Phi và khu vực Mỹ La-tinh, mà còn khẳng định một chân lý mang tầm vóc thời đại: Một dân tộc dù nhỏ bé nhưng nếu biết đoàn kết chặt chẽ, một lòng một dạ tin tưởng và đi theo một đảng mác xít tiên phong, chân chính, có đường lối cách mạng đúng đắn và quyết tâm giành độc lập dân tộc thì hoàn toàn có thể chiến thắng mọi kẻ thù xâm lược dù chúng có quân hùng, tướng mạnh, lắm tiền, nhiều của, vũ khí tối tân, hiện đại.

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã tạo ra nền tảng chính trị, quân sự và tinh thần vững chắc của cả một dân tộc đoàn kết, và tự nó đã trở thành cội nguồn sức mạnh vĩ đại để quân và dân ta tiếp tục vượt qua mọi khó khăn, thử thách trong các cuộc chiến tranh thần thánh, bảo vệ Tổ quốc và tự khẳng định vị thế của một dân tộc anh hùng.

Ngay sau khi giành chính quyền, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ phải đối mặt với thù trong, giặc ngoài “ngàn cây treo sợi tóc”. Tinh thần “Quyết tử để cho Tổ quốc quyết sinh” và “thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ” của Tuyên ngôn Độc lập do Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Đảng, Nhà nước khẳng khái tuyên bố trên Quảng trường Ba Đình lịch sử trước quốc dân, đồng bào và với toàn thể nhân dân yêu chuộng hòa bình trên thế giới đã biến thành động lực vô cùng mạnh mẽ để toàn dân tiến lên, hưởng ứng Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bản lĩnh, trí tuệ và kinh nghiệm xây dựng chính quyền, lực lượng vũ trang nhân dân từ Cách mạng Tháng Tám đã giúp Đảng, Nhà nước ta đề ra đường lối kháng chiến “toàn dân, toàn diện, trường kỳ, tự lực cánh sinh”, “lấy sức ta để giải phóng cho ta”, đã làm nên chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.

 Kế thừa và phát triển các giá trị và ý nghĩa bài học kinh nghiệm về phát huy sức mạnh tổng hợp và nghệ thuật chiến tranh nhân dân của Cách mạng Tháng Tám, Nhân dân hai miền Nam - Bắc đã đoàn kết một lòng “đồng cam, cộng khổ” chống lại đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai suốt 21 năm trời. Ý chí “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” tiếp tục là ngọn hải đăng soi đường, dẫn dắt, giúp quân và dân ta vượt qua các trận “mưa bom bão đạn”, làm nên Đại thắng mùa Xuân 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước và cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội.

Bài học vô giá của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đối với 40 năm Đổi mới đất nước

Thực tiễn 40 năm Đổi mới đất nước (1986 - 2026) cho thấy, những bài học kinh nghiệm từ Cách mạng Tháng Tám năm 1945 vẫn giữ nguyên giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc, trở thành kim chỉ nam cho hành động của Đảng và cách mạng Việt Nam, nhất là đối với sự nghiệp vừa kháng chiến, vừa kiến quốc, xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội, để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu, là hành trang cần thiết để chúng ta đem theo và vận dụng sáng tạo trong kỷ nguyên phát triển mới.

 Đổi mới không phải là thay đổi mục tiêu xã hội chủ nghĩa mà là làm cho mục tiêu đó mang tính ưu việt hơn, được thực hiện hiệu quả hơn. Bài học từ Cách mạng Tháng Tám năm 1945 giúp Đảng, Nhà nước ta luôn giữ vững bản lĩnh chính trị, chủ động hội nhập quốc tế nhưng không hòa tan, không chệch hướng, đổi màu, mà luôn giữ vững độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường trong phát triển đất nước.

Trong 40 năm Đổi mới, mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng đều xuất phát từ nguyện vọng, quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân, được Nhân dân đồng tình ủng hộ. Việc phát huy quyền làm chủ của Nhân dân và xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc chính là động lực quyết định để cách mạng Việt Nam vượt qua mọi khó khăn, thử thách, đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững.

Năm 1945, Đảng ta đã chớp thời cơ “ngàn năm có một” để phát động Tổng khởi nghĩa giành chính quyền về tay Nhân dân. Trong thời kỳ Đổi mới, Đảng ta tiếp tục nhạy bén nhận diện xu thế thời đại, chủ động nắm bắt cơ hội từ cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và toàn cầu hóa để đưa nền kinh tế Việt Nam bứt phá, mở rộng quan hệ đối ngoại; nhờ đó, đã làm nên những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử; đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực và uy tín quốc tế to lớn như ngày nay.

 Sự lãnh đạo đúng đắn, sáng suốt và tài tình của Đảng là nhân tố hàng đầu quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Từ bài học lãnh đạo Cách mạng Tháng Tám, trong suốt quá trình Đổi mới, Đảng ta luôn đặc biệt chú trọng công tác xây dựng, chỉnh đốn, tự đổi mới, nâng cao năng lực lãnh đạo, vai trò cầm quyền của một Đảng mác xít chân chính; nhờ đó, đã tăng cường sức mạnh chiến đấu, chủ động, tích cực phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực để giữ vững niềm tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và thắng lợi của cách mạng Việt Nam.

Tầm nhìn Cách mạng Tháng Tám trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc

Bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam, ý nghĩa và tinh thần to lớn của Cách mạng Tháng Tám tiếp tục là nguồn cảm hứng, sức mạnh nội sinh to lớn để toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta thực hiện thắng lợi 2 mục tiêu chiến lược phát triển đất nước mà Đảng đã đề ra là kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng vào năm 2030 và 100 năm thành lập nước vào năm 2045; sớm đưa nước ta trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào giữa thế kỷ XXI.

Giá trị cốt lõi của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời từ Mùa Thu cách mạng Tháng Tám năm 1945 tiếp tục được khẳng định và hoàn thiện trong kỷ nguyên phát triển mới. Vì lẽ đó, việc đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, giải quyết các “điểm nghẽn”, “nút thắt”, phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, siết chặt kỷ luật, kỷ cương phép nước và xây dựng bộ máy nhà nước tinh gọn, mạnh, hoạt động hiệu lực, hiệu quả là yêu cầu cấp thiết để đáp ứng với đòi hỏi ngày càng cao của kỷ nguyên phát triển mới.

Tinh thần tự chủ, tự lực, tự cường của Cách mạng Tháng Tám được cụ thể hóa bằng quyết tâm chính trị to lớn của Đảng, Nhà nước và Nhân dân ta trong xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ gắn với hội nhập quốc tế toàn diện. Việt Nam tập trung đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, phấn đấu đưa đất nước trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào giữa thế kỷ XXI, theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó dự báo; bài học về giữ nước từ khi nước chưa nguy của Cách mạng Tháng Tám càng trở nên “đắt giá”, mang ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa hiện nay. Quân đội nhân dân và Công an nhân dân tiếp tục được xây dựng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế - xã hội với củng cố quốc phòng - an ninh, bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ Đảng, Nhà nước và Nhân dân.

 Nếu như năm 1945, khát vọng lớn nhất của dân tộc là “Độc lập - Tự do - Hạnh phúc”, thì ngày nay, khát vọng đó được mở rộng thành “Giàu mạnh - Phồn vinh - Văn minh - Hạnh phúc”. Hào khí Việt Nam chiến thắng và tinh thần đồng khởi quật cường của Cách mạng Tháng Tám là ngọn lửa khơi dậy niềm tự hào, tự tôn dân tộc, củng cố lòng tin trong xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc, tạo nên sức mạnh tổng hợp để Nhân dân Việt Nam tự tin bước vào kỷ nguyên phát triển mới, khẳng định vị thế, uy tín của quốc gia - dân tộc Việt Nam trên trường quốc tế.

 Hơn 81 năm đã trôi qua, nhưng tầm vóc, giá trị và ý nghĩa lịch sử của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 vẫn còn nguyên giá trị tươi mới và sức sống trường tồn cùng dân tộc. Đó là “ngọn hải đăng” đầy niềm tin, sự kiêu hãnh, tự hào, đã và đang soi đường, chỉ lối cho dân tộc Việt Nam trên con đường đổi mới, phát triển và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong thời đại mới.