CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM: Điểm tựa niềm tin, nguồn lực xã hội trong kỷ nguyên mới của đất nước

Trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước, khi Việt Nam đứng trước yêu cầu phát triển nhanh, bền vững, tự chủ, sáng tạo và hội nhập sâu rộng, vị thế, uy tín và vai trò của CCB càng cần được nhìn nhận đầy đủ hơn. Nếu trong chiến tranh, họ là những người trực tiếp cầm súng bảo vệ Tổ quốc, thì trong hòa bình, họ tiếp tục là lực lượng chính trị - xã hội quan trọng, là cầu nối giữa truyền thống và hiện tại, là điểm tựa niềm tin và một nguồn lực xã hội quý báu cho phát triển đất nước.

Từ người chiến sĩ trên chiến trường đến công dân gương mẫu trong thời bình

Điểm nổi bật trước hết làm nên vị thế của CCB Việt Nam là uy tín được hình thành từ thực tiễn cống hiến. Đó không phải thứ uy tín được tạo dựng bằng lời nói, mà được hun đúc qua những năm tháng chiến đấu, rèn luyện, hy sinh, phục vụ Nhân dân, phụng sự Tổ quốc. Nhiều thế hệ CCB đã từng có mặt ở những chiến trường ác liệt nhất; từng đối diện với mất mát, hiểm nguy; từng sống trong điều kiện gian khổ nhưng vẫn giữ vững ý chí chiến đấu. Chính những trải nghiệm ấy tạo nên một phẩm chất rất đặc biệt: nói đi đôi với làm, coi trọng nghĩa tình, đề cao trách nhiệm, đặt lợi ích của tập thể và cộng đồng lên trên lợi ích cá nhân.

Trở về đời thường, phẩm chất ấy tiếp tục được thể hiện bằng những việc làm cụ thể. CCB tham gia xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở; tuyên truyền, vận động Nhân dân chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; tham gia giữ gìn an ninh, trật tự; hòa giải ở cộng đồng; giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ; tích cực phát triển kinh tế, giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh. Bởi vậy, CCB không chỉ là “nhân chứng sống” của lịch sử, mà còn là chủ thể tham gia kiến tạo hiện tại.

Uy tín xã hội - một “vốn quý” trong xây dựng đồng thuận

Trong mọi giai đoạn phát triển, một quốc gia muốn đi xa không chỉ cần nguồn lực về vật chất, mà còn cần niềm tin xã hội và sự đồng thuận của Nhân dân. Đây chính là lĩnh vực mà CCB có nhiều lợi thế. Cựu chiến binh có thể góp phần truyền tải những giá trị lớn lao của dân tộc bằng ngôn ngữ gần gũi, bằng chính câu chuyện cuộc đời mình. Một lời kể của người từng đi qua chiến tranh về giá trị của hòa bình; một câu chuyện về đồng đội đã hy sinh; một lời nhắc nhở về trách nhiệm với Tổ quốc có sức lay động rất khác với những bài học chỉ tồn tại trên trang sách.

Trong bối cảnh không gian mạng phát triển mạnh, thông tin thật - giả đan xen, những luận điệu xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành quả cách mạng có thể tác động tới nhận thức của một bộ phận xã hội, nhất là giới trẻ thì tiếng nói của CCB càng có giá trị. Tuy nhiên, phát huy vai trò ấy không nên chỉ dừng ở việc “kể lại quá khứ”. Điều quan trọng hơn là biến ký ức chiến tranh thành trách nhiệm xây dựng hòa bình; biến truyền thống hy sinh thành động lực sáng tạo; biến niềm tự hào lịch sử thành khát vọng phát triển. Đó chính là cách để truyền thống không bị đóng khung trong hoài niệm, mà trở thành năng lượng cho tương lai.

Cựu chiến binh trong kỷ nguyên vươn mình: từ “giữ lửa” đến “truyền lửa”

Kỷ nguyên vươn mình đặt ra yêu cầu mới đối với mỗi người Việt Nam: không chỉ giữ gìn những gì đã có, mà phải dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới để đưa đất nước tiến lên. Trong bối cảnh ấy, vai trò của CCB cũng cần được đặt trong một tầm nhìn mới. Trước hết, CCB là lực lượng giữ lửa truyền thống. Những giá trị như lòng yêu nước, ý chí độc lập, tinh thần đoàn kết, kỷ luật, trách nhiệm, nghĩa tình đồng đội, gắn bó với Nhân dân là những giá trị không bao giờ cũ. Một đất nước hiện đại càng cần nền tảng tinh thần vững chắc.

 CCB không chỉ “giữ lửa”; quan trọng hơn là truyền lửa cho thế hệ trẻ. Truyền lửa không có nghĩa là áp đặt cách nghĩ của thế hệ trước lên thế hệ sau, mà là giúp thế hệ trẻ hiểu rằng những thành quả hôm nay không tự nhiên mà có; độc lập, hòa bình, ổn định và môi trường phát triển là kết quả của biết bao thế hệ đã phấn đấu, hy sinh. Từ đó hình thành trong thế hệ trẻ một thái độ sống tích cực: biết trân trọng quá khứ nhưng không bằng lòng với hiện tại; tự hào về dân tộc nhưng không tự mãn; hội nhập với thế giới nhưng không đánh mất bản lĩnh và bản sắc. Đặc biệt, CCB có thể góp phần giáo dục thế hệ trẻ về một bài học rất sâu sắc của lịch sử: muốn bảo vệ Tổ quốc phải xây dựng đất nước hùng cường; muốn có độc lập, tự chủ phải có thực lực quốc gia; muốn giữ vững hòa bình phải có đủ sức mạnh và bản lĩnh để bảo vệ hòa bình.

Một nguồn lực quan trọng cho phát triển ở cơ sở

CCB còn có một vai trò rất thiết thực: tham gia phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng đời sống cộng đồng. Ngày nay, nhiều CCB không chỉ là những người tham gia công tác xã hội mà còn là những doanh nhân, nhà quản lý, chủ cơ sở sản xuất, nông dân sản xuất giỏi, những người tiên phong trong ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi phương thức sản xuất.

Tinh thần “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời bình vì thế có thể được thể hiện bằng tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, không cam chịu nghèo khó, biết vượt qua hoàn cảnh để vươn lên. Ở nhiều địa phương, các tổ chức Hội CCB còn là lực lượng tích cực trong xây dựng nếp sống văn hóa, bảo vệ môi trường, giữ gìn an ninh trật tự, tham gia hòa giải, giúp nhau phát triển kinh tế và hỗ trợ gia đình chính sách. Đây là những đóng góp tuy không phải lúc nào cũng được phản ánh bằng những con số lớn, nhưng lại tạo nên sức bền của cộng đồng và chất lượng của đời sống xã hội.

Phát huy vai trò CCB phải gắn với yêu cầu mới

Để CCB phát huy tốt hơn vị thế và uy tín trong kỷ nguyên vươn mình, trước hết cần tiếp tục nhận thức đúng: CCB là một nguồn lực chính trị - xã hội chứ không chỉ là đối tượng cần quan tâm, chăm lo. Các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội cần tạo điều kiện để CCB tham gia thực chất hơn vào các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền, giám sát và phản biện xã hội, giáo dục truyền thống, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân. Đồng thời, tổ chức Hội CCB cần tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, tránh hành chính hóa, hình thức hóa; tăng cường ứng dụng công nghệ số; nâng cao chất lượng thông tin, tuyên truyền; chủ động hiện diện trên không gian mạng bằng những nội dung chính xác, hấp dẫn, có sức thuyết phục.

Đặc biệt, cần quan tâm kết nối CCB với thanh niên, trí thức, doanh nhân và các lực lượng xã hội khác. Những cuộc gặp gỡ giữa các thế hệ không chỉ nhằm kể chuyện lịch sử, mà cần hướng tới đối thoại về tương lai đất nước: khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, bảo vệ môi trường, chủ quyền quốc gia, văn hóa dân tộc và trách nhiệm công dân. Khi đó, khoảng cách thế hệ sẽ được chuyển hóa thành sự bổ trợ giữa kinh nghiệm và sức trẻ, giữa bản lĩnh và sáng tạo, giữa truyền thống và hiện đại.

Không để giá trị CCB chỉ nằm trong ký ức

Điều đáng suy nghĩ là một bộ phận CCB tuổi ngày càng cao; trong khi thế hệ từng trực tiếp tham gia các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc sẽ dần vắng bóng. Vì vậy, việc lưu giữ và phát huy ký ức, kinh nghiệm, giá trị tinh thần của CCB là một nhiệm vụ có ý nghĩa lâu dài.

Cần coi những câu chuyện, hồi ức, hiện vật, địa danh, kỷ niệm chiến trường của CCB như một bộ phận của di sản ký ức quốc gia. Công nghệ số có thể giúp số hóa hồi ký, tư liệu, hình ảnh, lời kể nhân chứng; xây dựng các nền tảng giáo dục lịch sử sinh động để thế hệ trẻ có thể tiếp cận lịch sử bằng những phương thức hiện đại. Nhưng điều cốt lõi vẫn là con người. Một người CCB sống mẫu mực giữa cộng đồng; một người cha, người ông giáo dục con cháu bằng chính nhân cách của mình; một người từng trải qua chiến tranh nhưng luôn yêu chuộng hòa bình; một người luôn đặt lợi ích chung lên trên lợi ích riêng - đó chính là “bài học lịch sử sống” có sức thuyết phục nhất.

Giữ vững phẩm chất, nâng tầm vai trò trong xã hội

Kỷ nguyên vươn mình của đất nước không chỉ là câu chuyện về tốc độ tăng trưởng, khoa học - công nghệ hay hội nhập quốc tế. Sâu xa hơn, đó là câu chuyện về khát vọng, bản lĩnh, niềm tin và sức mạnh con người Việt Nam. Trong dòng chảy ấy, CCB có vị thế đặc biệt. Họ là những người đã góp phần làm nên lịch sử, đang góp sức xây dựng hiện tại và có trách nhiệm trao truyền những giá trị tốt đẹp cho tương lai.

Nếu thế hệ cha anh đã dùng tuổi xuân để giành và giữ độc lập, thì thế hệ hôm nay phải dùng trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng để xây dựng một Việt Nam giàu mạnh, hùng cường, phồn vinh, văn minh. Vì thế, phát huy vai trò CCB trong kỷ nguyên vươn mình không phải là kéo họ trở lại với quá khứ, mà là đưa những giá trị tốt đẹp nhất của quá khứ vào hành trình hướng tới tương lai. Đó là từ “giữ lửa” đến “truyền lửa”; từ “nhân chứng lịch sử” đến “chủ thể xã hội”; từ ký ức chiến tranh đến khát vọng hòa bình và phát triển. Và khi những phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” tiếp tục được tỏa sáng trong đời sống hôm nay, CCB Việt Nam sẽ mãi là một điểm tựa đáng tin cậy của cộng đồng, một thành tố quan trọng của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần làm cho khát vọng vươn mình của Việt Nam không chỉ mạnh về tốc độ phát triển, mà còn vững về bản lĩnh, sâu về văn hóa và bền vững về con người.

(*) Phó Viện trưởng, Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam