Hành trình đón các anh trở về trong nghĩa tình đồng đội

Thách thức giữa đại ngàn trùng điệp

4 giờ 30 phút sáng ngày 24 tháng 8, chúng tôi có mặt tại trụ sở Ban Chỉ huy Quân sự xã Vạn Ninh để thống nhất lần cuối phương án lên núi Hòn Chảo. Bữa sáng đơn sơ cũng đã được chuẩn bị cho tất cả mọi người. Mọi phương án cơ động lên núi được rà soát và thống nhất đến từng chi tiết cuối cùng.

“Chúng ta thống nhất phương án sẽ ở lại rừng cất bốc và quy tập 4 hài cốt liệt sĩ theo 4 vị trí đã được xác định là mộ liệt sĩ. Chỉ khi công việc hoàn tất mới di chuyển trở về. Tất cả mọi người tham gia phải chú ý chuẩn bị đầy đủ quân, tư trang, vật dụng thiết yếu… Địa hình lên núi Hòn Chảo qua khảo sát là rất hiểm trở, nguy hiểm” - Trung tá Nguyễn Hải Sơn, Chính trị viên Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, quán triệt trước giờ xuất phát.

Chiếc ba lô trên vai mỗi người căng nặng. Bên cạnh đồ dùng cá nhân, những cán bộ, chiến sĩ Đội quy tập còn phải mang vác thêm các loại thiết bị rà phá bom mìn, dụng cụ đào cất chuyên dụng nặng hàng chục kilôgam. Lực lượng dân quân tự vệ xã Vạn Ninh kiên cường gánh vác phần nhu yếu phẩm: từ gạo, mắm, muối, cá khô cho đến tăng, võng, bạt dã chiến để sẵn sàng cho những ngày trụ lại giữa đại ngàn. Lực lượng phóng viên, nhà báo đi cùng được ưu ái hỗ trợ tối đa để tập trung mang theo phương tiện tác nghiệp.

Đoàn quân bắt đầu rẽ cây, đạp gai góc bước vào rừng già dưới sự dẫn đường của ông Nguyễn Đình Trí (thường gọi là ông Bảy) - một người con của vùng đất Vinh Huề. Hưởng ứng “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, chính ông Trí đã chủ động cung cấp nguồn thông tin quý giá về các phần mộ cho cơ quan quân sự địa phương. Tay lăm lăm chiếc rựa phát cây mở lối, người cựu nông dân ấy lặng lẽ dẫn dắt cả đoàn tiến sâu vào thung thung núi thẳm. Mỗi khi dừng chân nghỉ sức, ánh mắt ông lại trầm ngâm hướng về phía đỉnh Hòn Chảo như đang thầm trò chuyện với những vong linh liệt sĩ.

Càng lên cao, Hòn Chảo càng phô ra sự khắc nghiệt. Thảm thực vật rậm rạp che khuất ánh mặt trời, xen lẫn là những gộp đá khổng lồ và vách núi dựng đứng như bức tường thành. Để vượt qua những điểm tử huyệt, anh em dân quân phải đốn cây làm cầu tạm, chăng dây thừng làm điểm tựa cho từng người nhích từng bước một. Ở độ cao lưng chừng núi, sóng điện thoại hoàn toàn mất tín hiệu. Sợi dây liên lạc duy nhất giữa các tốp là những tiếng hú vọng vang giữa vách đá và những nhánh cây tươi được bẻ gập làm dấu trail cho người đi sau.

Trải qua những con dốc dựng đứng và những bụi gai cào xé, mồ hôi ướt đẫm lưng áo. Nhưng không một ai nản lòng hay muốn dừng bước quá lâu, bởi lời thúc giục từ lòng đất lạnh đang thôi thúc từng bước chân. Những tiếng dặn dò vang lên liên tục giữa không gian thăm thẳm: “Chú ý đá trượt!”, “Cành cây mục đấy, tránh ra!”, “Đoạn này phải tì gậy thật chắc!”. Người đi trước dìu người đi sau, những bàn tay rắn rỏi níu lấy nhau vượt qua hiểm trở.

Thiếu tá Nguyễn Trường Sinh (Ban Công binh Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Khánh Hòa) luôn dẫn đầu tốp tiên phong, liên tục quay lại truyền năng lượng cho đồng đội: “Cố gắng lên anh em! Bước nào chắc bước đó, bảo đảm an toàn tuyệt đối là trên hết!”

Đúng 13 giờ chiều, toàn bộ lực lượng đã lên đến gần đỉnh núi, cách nơi được xác định có mộ liệt sĩ khoảng 200m theo đường chim bay, 100% quân số an toàn. Chỉ huy đoàn nhanh chóng chọn một khoảng đất bằng phẳng ven dòng suối nhỏ để hạ trại cho mọi người nghỉ ngơi, lấy nước uống, ăn bữa trưa dã chiến và mắc tăng võng dọn chỗ trú ngụ qua đêm. Không mất thời gian nghỉ ngơi, các chiến sĩ Đội quy tập lập tức sắp xếp khí tài, chuẩn bị cơ động tiến thẳng vào các tọa độ đã khảo sát.

Linh thiêng giây phút đón các anh về

Dù khoảng cách từ nơi hạ trại đóng quân tới vị trí xác định mộ liệt sĩ chỉ còn vài trăm mét, nhưng đoàn tìm kiếm phải mất gần nửa giờ đồng hồ luồn lách qua những tán rừng gai góc. Trên đường đi, những hố bom hoắm sâu còn nằm rải rác khắp triền núi cho thấy chứng tích về một thời chiến tranh vô cùng ác liệt tại vùng căn cứ này.

Sau khi công tác rà phá bom mìn bảo đảm an toàn, các thủ tục đo đạc và số hóa dữ liệu hoàn tất, công việc đào bới chính thức bắt đầu. Khi những dấu hiệu đầu tiên của phần mộ xuất hiện dưới lớp đất đá, bầu không khí ngưng trệ lại trong niềm hồi hộp khôn tả. Từng lớp đất nghìn ngày nén chặt được tỉ mẩn bóc tách. Mỗi nhát cuốc, mỗi gạt tay của chiến sĩ đều nhẹ nhàng, cẩn trọng như đang chăm sóc thương bệnh binh.

Chiều trong rừng sâu sập xuống rất nhanh. Khi ánh sáng ban ngày vừa tắt sau những vòm cây đại ngàn, những chiếc đèn tích điện năng lượng tức tốc được thắp sáng. Không một ai có ý định dừng tay. Tất cả đều chung một tâm nguyện: Phải hoàn thành công việc ngay trong đêm, không để các anh phải chịu thêm một đêm sương lạnh cô đơn giữa rừng sâu.

Và rồi, giây phút vỡ òa thiêng liêng cũng đến. Một phần hài cốt liệt sĩ dần hiện hữu dưới lòng đất. Bằng thao tác chuyên môn cẩn trọng, bác sĩ Trần Văn Thành (Trung tâm Pháp y tỉnh Khánh Hòa) xác nhận đó là xương sọ người. Ngay trong khoảnh khắc xúc động ấy, một cánh bướm lớn bất ngờ xuất hiện, chao lượn dịu dàng quanh lòng mộ. Tiếng ve ngân vang vút lên giữa ngàn cây, hòa cùng tiếng gió rừng xào xạc qua kẽ lá, tạo nên một giai điệu linh thiêng, huyền diệu đến lạ kỳ.

Xúc động trào dâng, Thiếu tá Quân nhân chuyên nghiệp Hàn Văn Cốc (Chủ nhiệm Nhà văn hóa, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Khánh Hòa) cất tiếng hát ấm áp vọng vào không gian đêm tĩnh mịch: “Về đây các anh ơi, hãy về đây… Về nghe mẹ ru, về nghe em hát… Về thăm cánh đồng trĩu nặng, Về thăm lũy tre làng quê hương…”

Trải qua hàng chục năm vùi sâu dưới lòng đất ẩm thấp và sự bào mòn khắc nghiệt của thời tiết, phần lớn hài cốt của các anh đã hòa vào đất mẹ thành những dải đất đen thẫm. Thượng úy Nguyễn Huy Hoàng (Trợ lý Dân vận - Chính sách, Đội quy tập) nhẹ nhàng trải tấm tăng bạt mới, cẩn trọng thu gom từng dải đất đen và những mẩu xương còn sót lại. Tất cả đều được đánh số thứ tự chi tiết theo từng vị trí mộ, trân trọng bọc trong sắc đỏ tươi thắm của lá cờ Tổ quốc.

Đoàn quay trở lại doanh trại dã chiến khi 3 vị trí mộ đã được khai quật thành công. Bữa tối giữa đại ngàn chỉ có tô mì tôm nấu bằng nước suối ăn kèm rau rừng bẻ vội, nhưng ai nấy đều cảm thấy ấm lòng và ngon miệng sau một ngày dài vắt cạn sức lực.

Đêm về, gió rừng Hòn Chảo thổi nhẹ. Trong không gian thanh bình của những ngày cận rằm tháng Bảy - mùa Vu Lan báo hiếu, vầng trăng sắp tròn treo lơ lửng trên tầng trời, rọi những dải sáng dịu dàng xuyên qua vòm lá xuống những chiếc võng dã chiến. Giữa thiên nhiên hùng vĩ, tiếng gió rì rào hòa cùng ánh trăng ngàn như lời ru tri ân gửi tới những người anh hùng đã ngã xuống.

Sáng ngày 25 tháng 8, khi sương mờ còn giăng trên các lối đi, lực lượng tìm kiếm tiếp tục hành quân xuyên rừng suốt hơn 2 giờ đồng hồ để tiếp cận vị trí mộ liệt sĩ cuối cùng. Với tinh thần khẩn trương, trách nhiệm và tình cảm đồng đội sâu nặng, phần mộ thứ tư cũng đã được lực lượng tìm kiếm hoàn thành cất bốc trong sự trang nghiêm.

13 giờ chiều cùng ngày, lệnh rút quân được phát ra. Toàn bộ lực lượng bắt đầu di chuyển xuống núi. Con đường trở về vẫn đầy gập ghềnh vách đá, vẫn gai góc cào xé, nhưng bước chân của những người lính hôm nay như nhẹ nhàng và vững chãi hơn. Nhiệm vụ thiêng liêng đã hoàn thành xuất sắc. Bốn phần hài cốt liệt sĩ được đưa xuống núi an toàn tuyệt đối.

Từ đỉnh núi Hòn Chảo linh thiêng, hài cốt các anh được trang trọng rước về Đài tưởng niệm Liệt sĩ xã Vạn Ninh để nhân dân dâng hương thờ phụng, trước khi được đưa về Nghĩa trang Liệt sĩ Hòn Dung để chính quyền và nhân dân tỉnh Khánh Hòa cử hành Lễ truy điệu và an táng theo nghi thức quân đội.

Chuyến hành quân lên đỉnh núi Hòn Chảo đón các anh đã khép lại, nhưng ngọn lửa từ “Chiến dịch 500 ngày đêm” vẫn tiếp tục toả sáng. Đó là hành trình tri ân được viết tiếp bằng trái tim và bằng trách nhiệm thiêng liêng của những người lính thời bình. Mỗi bước chân qua đi là một lời thề giữ trọn đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, đưa các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc được trở về yên nghỉ nơi quê nhà.