Đánh giá 20 năm thi hành Pháp lệnh Cựu chiến binh

Tham dự Hội nghị có các đồng chí: Thượng tướng Lê Quang Minh - Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị; Trung tướng Phùng Khắc Đăng - nguyên Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, nguyên Phó chủ tịch Hội CCB Việt Nam; các đồng chí Phó chủ tịch Hội CCB Việt Nam: Thượng tướng Phạm Hồng Hương, Trung tướng Khuất Việt Dũng; các đồng chí Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Hội và đại diện lãnh đạo Ban Công tác CCB Trung ương Hội, Báo CCB Việt Nam và Làng Hữu nghị Việt Nam; và đại diện lãnh đạo các cơ quan Trung ương, bộ, ngành và tổ chức chính trị - xã hội.

Phát biểu khai mạc, Thượng tướng Bế Xuân Trường nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của Pháp lệnh Cựu chiến binh đối với đời sống chính trị - xã hội của đất nước. Việc ban hành Pháp lệnh năm 2005 được xem là dấu mốc chiến lược, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với lực lượng cựu chiến binh - những người đã hy sinh, cống hiến cho sự nghiệp giải phóng và bảo vệ Tổ quốc. Pháp lệnh đã cụ thể hóa chủ trương của Đảng về phát huy vai trò của cựu chiến binh trong thời kỳ mới, đồng thời tạo cơ sở pháp lý để bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của họ.

Sau 20 năm triển khai, Pháp lệnh Cựu chiến binh đã thực sự đi vào cuộc sống, trở thành nền tảng quan trọng giúp lực lượng CCB tiếp tục phát huy bản chất truyền thống Bộ đội Cụ Hồ trong nhiều lĩnh vực. Không chỉ tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, CCB còn là lực lượng nòng cốt trong xây dựng Đảng, chính quyền, giữ vững ổn định chính trị - xã hội và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Đồng thời, việc thực hiện Pháp lệnh cũng góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của hội viên, củng cố niềm tin của lực lượng CCB đối với Đảng và Nhà nước.

Pháp lệnh Cựu chiến binh do Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành năm 2005 đã thiết lập cơ sở pháp lý quan trọng, quy định rõ quyền, nghĩa vụ của CCB, cũng như tổ chức và hoạt động của Hội CCB Việt Nam. Trong quá trình thực hiện, công tác lãnh đạo, chỉ đạo được triển khai đồng bộ từ Trung ương đến địa phương. Các cấp ủy đảng, chính quyền và tổ chức chính trị - xã hội đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn, tạo nên hệ thống pháp lý tương đối hoàn chỉnh. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và Hội CCB giúp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, đồng thời bảo đảm việc thực hiện chính sách đạt hiệu quả.

 Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc thực hiện Pháp lệnh vẫn còn một số hạn chế. Một số quy định đã không còn phù hợp với thực tiễn, còn mang tính nguyên tắc, thiếu cụ thể và phụ thuộc nhiều vào văn bản hướng dẫn. Sự thiếu đồng bộ giữa các văn bản cũng gây khó khăn trong triển khai. Một số chính sách chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa; thủ tục hành chính còn phức tạp; việc xác nhận đối tượng đôi khi gặp khó khăn do thiếu hồ sơ. Ngoài ra, một số nội dung về tổ chức và hoạt động của Hội chưa được thể chế hóa đầy đủ, nhất là trong bối cảnh sắp xếp bộ máy tinh gọn. Vai trò giám sát, phản biện xã hội của Hội tuy đã được thực hiện nhưng chưa có quy định rõ ràng trong Pháp lệnh.

Từ thực tiễn đó, việc xây dựng Luật Cựu chiến binh thay thế Pháp lệnh là yêu cầu tất yếu. Một đạo luật với hiệu lực pháp lý cao hơn sẽ tạo cơ sở vững chắc để bảo đảm quyền lợi của CCB, đồng thời khẳng định rõ hơn vai trò của lực lượng CCB trong hệ thống chính trị và đời sống xã hội.Luật cần được xây dựng theo hướng toàn diện, đồng bộ và hiện đại. Trước hết, cần xác định rõ vị trí, vai trò của CCB, cũng như trách nhiệm của Nhà nước và xã hội đối với họ. Quyền và nghĩa vụ của CCB phải được quy định cụ thể, gắn với các chính sách phù hợp với điều kiện phát triển của đất nước. Tổ chức và hoạt động của Hội CCB cần được thể chế hóa rõ ràng, tạo điều kiện để Hội phát huy vai trò đại diện, bảo vệ quyền lợi hội viên. Đồng thời, cần hoàn thiện hệ thống chính sách an sinh xã hội, chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ việc làm và phát triển kinh tế cho CCB. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, thống kê và thực hiện chính sách cũng cần được đẩy mạnh, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Có thể khẳng định, sau 20 năm thực hiện, Pháp lệnh Cựu chiến binh đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử, góp phần quan trọng vào việc phát huy vai trò của lực lượng cựu chiến binh trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, việc nâng cấp Pháp lệnh thành Luật là bước đi tất yếu để tiếp tục phát huy giá trị của lực lượng này.

Nhân dịp này, Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam đã trao Bằng khen cho 33 tập thể có thành tích xuất sắc trong thực hiện Pháp lệnh giai đoạn 2005-2025, ghi nhận những đóng góp tích cực trong việc đưa chính sách vào cuộc sống.