Thăm "làng chiến đấu" nơi đầu sóng

Đi trên đường làng rợp đỏ sắc cờ Tổ quốc, đâu đâu cũng rộn ràng lời ca tiếng hát, trong đó ca khúc “Quảng Bình quê ta ơi” của Nhạc sỹ Hoàng Vân ngợi ca làng Cảnh Dương với “Truyền thống đánh giặc giữ làng mãi mãi còn đây” được hát nhiều nhất. Câu hát đẹp như bức tranh diễn tả một miền quê vừa có truyền thống chiến đấu hào hùng, vừa có nét văn hóa rất đặc sắc qua nhiều năm tháng.

“Làng chiến đấu” kiểu mẫu

Làng Cảnh Dương là tên gọi từ xa xưa. Làng nằm bên Quốc lộ 1A, mặt ngoảnh ra biển Đông, kề bên cửa sông Loan, cách Vũng Chùa - Đảo Yến chừng dăm cây số. Tuy diện tích chỉ hơn 1 km2 nhưng với địa thế chiến lược quan trọng, từ thời kháng chiến chống Pháp đến chống Mỹ, Cảnh Dương luôn là tiền đồn vững chắc, đã đánh thắng nhiều trận càn quét, phá hoại của thực dân đế quốc, góp phần vào thắng lợi trong hai cuộc kháng chiến của dân tộc.

Năm 1948, quân Pháp biết rõ Cảnh Dương là nơi tập kết vũ khí, hàng hóa từ Thanh - Nghệ Tĩnh vào chiến trường nam Khu 4 nên đã tổ chức 120 đợt tấn công nhằm “nhổ cái gai trong mắt”, song đều bị thất bại. Nổi bật nhất là trận đánh ngày 12-7-1948, địch huy động lực lượng quy mô lớn, nhằm san phẳng cơ sở hậu cần của ta rồi chiếm giữ, án ngữ phía bắc tỉnh, đánh rộng ra vùng tự do. Chúng huy động cả hải, lục, không quân với 8 tàu chiến, 12 máy bay, 31 xe cơ giới và hơn 1000 quân chia thành 3 mũi tấn công bao vây làng.

Nắm rõ âm mưu của địch, với tinh thần “Quyết tử giữ làng”, quân và dân Cảnh Dương đã chuẩn bị lực lượng chiến đấu, đào đắp công sự, xây dựng các vị trí phòng thủ vững chắc. Ngoài cửa sông, bà con ngư dân đánh đắm nhiều thuyền đánh cá ngăn tàu chiến giặc. Trong làng, các nhà đục thông tường để phối hợp chiến đấu...Sau khi bắn nhiều loạt đạn pháo uy hiếp, ba cánh quân địch tràn vào làng. Du kích bình tĩnh nổ mìn tiêu diệt tại chỗ 11 tên, trong đó có 1 quan ba, lực lượng bắn tỉa và ném lựu đạn cũng gây nhiều thương vong cho địch. Qua nhiều đợt xông lên, các mũi tấn công của địch đều bị bẻ gãy. Sau một ngày chiến đấu ác liệt và giành giật từng ngõ ngách, không chiếm được làng, địch bị thương vong nhiều và buộc phải rút lui. Chiến công vẻ vang cùng phong trào “Rào làng chiến đấu” của Cảnh Dương được toàn Liên khu 4 học tập, làm theo.

Trong kháng chiến chống Mỹ, Cảnh Dương cũng là một địa phương kiên trung bất khuất. Với một xã thuần ngư, phong trào “Tay lưới tay súng” phát huy hiệu quả trong cuộc chiến tranh phá hoại của địch. Dưới mưa bom bão đạn, ngư dân vẫn bám biển đánh cá, sẵn sàng đánh trả máy bay địch. Chiến công nổi bật nhất được ghi trong Lịch sử Đảng bộ xã Cảnh Dương là “Chiến dịch VT5”: Sau chiến thắng Tết Mậu Thân 1968, các lực lượng của Mặt trận B5 gặp nhiều khó khăn, nhất là vũ khí đạn dược. Mặt trận đề nghị Quảng Bình chi viện vũ khí để đánh địch. Tỉnh đội Quảng Bình cử dân quân xã Cảnh Dương thành lập đội “Tàu không số” mới để vận chuyển vũ khí vào Nam. Đội gồm có 72 đồng chí, đi trên 12 chiếc thuyền đánh cá, vận chuyển gần 40 tấn vũ khí vào Quảng Trị. Sau cuộc vượt biển đầy cam go, đối mặt với sóng gió và tàu chiến địch, bằng sự dũng cảm, mưu trí, sáng tạo, Đội cảm tử đã vận chuyển được 3/4 số hàng giao cho Mặt trận B5. Nhưng có một thuyền tự đánh đắm do bị bao vây, có người bị địch bắt, bị tù đày, song vẫn giữ vững khi tiết cách mạng của người con Cảnh Dương anh hùng. Với bề dày truyền thống hào hùng, xã Cảnh Dương là địa phương được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân rất sớm.

Viết tiếp chiến công

Phát huy truyền thống quê hương, làng Cảnh Dương nói riêng, xã Hòa Trạch nói chung đã đi đầu trong phong trào xây dựng nông thôn mới và hoàn thành sớm các tiêu chí đề ra. Với tiềm năng lợi thế từ nguồn lợi hải sản, dựa vào biển và làm giàu từ biển, toàn xã đã “ngói hóa” 100% từ hàng chục năm trước. Khung cảnh làng quê hiện nay như một khu phố và đời sống nhân dân luôn cao hơn so với các vùng nông thôn trong tỉnh. Các đoàn thuyền đánh bắt hải sản xa bờ, gần bờ và dịch vụ nghề cá đã mang lại đời sống ấm no.

Cùng với đó là đời sống văn hóa, tinh thần ngày càng phong phú, nét đẹp văn hóa truyền thống được bảo tồn và phát huy giàu bản sắc. Đóng góp đáng kể vào thành tích ấy có lực lượng CCB. Đồng chí Tưởng Thành Chúc - Chủ tịch Hội CCB xã Hòa Trạch cho biết: “Những năm qua, Hội CCB xã luôn động viên hội viên phát huy bản chất Bộ đội Cụ Hồ tham gia xây dựng quê hương giàu mạnh. Trong đó đã động viên hội viên bám biển khai thác hải sản, vừa tham gia bảo vệ chủ quyền biển đảo Tổ quốc".

Đặc biệt, Câu lạc bộ “CCB làm kinh tế giỏi” có nhiều mô hình phát triển khá. Tiêu biểu có mô hình sửa chữa tàu thuyền của CCB Cao Xuân Đố, chăn nuôi thủy sản của CCB Trần Công Hậu, trang trại nuôi tôm của CCB Nguyễn Văn Lệ, Công ty tổng hợp của CCB Tưởng Thành Vinh... cho thu nhập trên 500 triệu đồng mỗi năm. Số hộ khá giàu hiện chiếm trên 70% và số hộ nghèo chỉ còn 0,6%. Đời sống được nâng cao, cán bộ hội viên chú trọng xây dựng hội trong sạch vững mạnh, đoàn kết chung sức xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.