Đổi mới cách dạy khởi nghiệp trong trường đại học

Ngày 18-9, Đại học Huế tổ chức Hội thảo “Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong giáo dục đại học”, quy tụ các nhà quản lý giáo dục, nhà khoa học, giảng viên, doanh nghiệp và chuyên gia cùng bàn về cách đưa giáo dục khởi nghiệp đi vào thực chất trong trường đại học.

Ba câu hỏi “Dạy cái gì? Dạy như thế nào? Ai dạy?” trở thành trục chính của hội thảo. Đó không chỉ là câu chuyện xây dựng nội dung giáo dục khởi nghiệp, mà còn liên quan đến phương pháp học qua trải nghiệm, học theo dự án, năng lực của đội ngũ giảng viên, sự tham gia của doanh nghiệp và đặc biệt là cách sử dụng trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GenAI) như một “đối tác tư duy” của sinh viên.

Phát biểu tại hội thảo, GS.TS Nguyễn Vũ Quốc Huy, Quyền Giám đốc Đại học Huế, cho rằng giáo dục đại học trên thế giới đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính lịch sử. Đại học không còn chỉ là nơi truyền thụ tri thức sẵn có mà cần trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, nơi tạo ra tri thức mới, khởi nguồn các giải pháp công nghệ và nuôi dưỡng tư duy sáng tạo cho thế hệ trẻ.

Theo ông Huy, từ sự chuyển dịch đó, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong các cơ sở giáo dục đại học không thể chỉ dừng ở những phong trào hay hoạt động mang tính thời điểm, mà cần trở thành một chiến lược gắn với năng lực cạnh tranh của mỗi cơ sở giáo dục và rộng hơn là năng lực cạnh tranh quốc gia.

Thời gian qua, Đại học Huế đã từng bước hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thông qua các cuộc thi, hoạt động phát hiện, huấn luyện, phản biện, ươm tạo và kết nối những dự án tiềm năng với doanh nghiệp, nhà đầu tư. Đại học Huế cũng đang thúc đẩy phát triển công nghệ chiến lược, hạ tầng nghiên cứu dùng chung, tăng cường liên kết và đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.

“Với vai trò là đại học đa ngành, đa lĩnh vực, Đại học Huế sẵn sàng làm đầu mối kết nối tri thức, công nghệ, nguồn lực và thực tiễn; đồng hành cùng các bộ, ngành, thành phố Huế, các cơ sở giáo dục, địa phương và doanh nghiệp để đưa ý tưởng thành sản phẩm, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, tạo ra những giá trị thiết thực phục vụ xã hội”, GS.TS Nguyễn Vũ Quốc Huy nói.

Theo ông Trần Hữu Thùy Giang, Phó Chủ tịch UBND thành phố Huế, cần phát huy mạnh mẽ hơn vai trò của Đại học Huế để thực sự trở thành trung tâm khởi nguồn các hoạt động khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.

Theo ông Giang, trong quá trình triển khai các chủ trương về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nguồn lực và sự quan tâm dành cho đổi mới sáng tạo vẫn chưa tương xứng với yêu cầu thực tiễn. Đặc biệt, cần quan tâm đến các cơ chế hỗ trợ sinh viên, nhà nghiên cứu trẻ, doanh nghiệp khởi nghiệp cũng như những dự án mang tính thử nghiệm và có khả năng gặp rủi ro.

Không thể hình thành nếu người trẻ không có môi trường để thử nghiệm. Điều cần thiết là một cơ chế khuyến khích đủ mạnh để sinh viên, nhà nghiên cứu trẻ dám đưa ra ý tưởng mới, thử nghiệm và chấp nhận khả năng rủi ro trong quá trình biến ý tưởng thành hiện thực.

Thành phố Huế vì vậy mong muốn từ hội thảo sẽ có những đề xuất cụ thể về cơ chế, chính sách nhằm khuyến khích sinh viên và các nhà nghiên cứu trẻ tham gia khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Ông Trần Hữu Thùy Giang cũng cho rằng Đại học Huế và các đơn vị Trung ương đóng trên địa bàn là một phần không thể tách rời trong quá trình phát triển của thành phố. Tạo điều kiện để các đơn vị này phát triển vì thế cũng là trách nhiệm chung của thành phố.

Ở đó, mối liên kết giữa chính quyền, trường đại học, cơ quan nghiên cứu và doanh nghiệp được xem là một mắt xích quan trọng để hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thực chất, giúp những ý tưởng từ giảng đường, phòng thí nghiệm có cơ hội được thử nghiệm, phát triển và đi vào cuộc sống.

Câu chuyện đổi mới cách dạy khởi nghiệp càng trở nên đáng chú ý khi GenAI đang tác động ngày càng sâu vào môi trường đại học.

Theo ông Trần Hữu Thùy Giang, đổi mới sáng tạo trong giáo dục đại học cần được nhìn ở cả hai phương diện: đổi mới phương pháp giảng dạy để hình thành tư duy sáng tạo cho người học và xây dựng môi trường để sinh viên trực tiếp tham gia nghiên cứu, khởi nghiệp ngay khi còn trên giảng đường.

Trước tốc độ phát triển của khoa học và công nghệ, đặc biệt là AI tạo sinh, nội dung, giáo trình và phương pháp đào tạo cũng cần được cập nhật kịp thời. Nhưng điều đáng quan tâm không chỉ là trường đại học sẽ sử dụng AI nhiều đến đâu, mà là công nghệ ấy sẽ tác động thế nào đến năng lực tư duy của sinh viên.

“Vấn đề đặt ra là AI sẽ trở thành công cụ hỗ trợ sinh viên tư duy tốt hơn hay làm giảm quá trình tư duy của người học. Đây là vấn đề các cơ sở giáo dục đại học cần đặc biệt quan tâm”, ông Giang nêu vấn đề.

Tin nên đọc

Không để dự án đổi mới sáng tạo dừng ở giải thưởng

 

Đây cũng là một trong những câu hỏi đáng chú ý khi bàn về cách dạy khởi nghiệp trong bối cảnh mới. Nếu mục tiêu của giáo dục khởi nghiệp là giúp sinh viên phát hiện vấn đề, hình thành ý tưởng, tìm giải pháp và từng bước biến ý tưởng thành giá trị thực tế, thì AI cần được sử dụng như công cụ hỗ trợ quá trình tư duy, thay vì làm thay quá trình đó.

Một điểm mới tại hội thảo là việc ứng dụng nền tảng tương tác thời gian thực, cho phép đại biểu trực tiếp tham gia khảo sát, phản hồi và đóng góp ý kiến ngay trong chương trình. Các dữ liệu này được đưa vào những phiên thảo luận, giúp chuyên gia tiếp cận vấn đề từ nhiều góc nhìn.

Từ những vấn đề được đặt ra, giáo dục khởi nghiệp trong trường đại học đang đứng trước yêu cầu chuyển từ truyền cảm hứng sang hình thành năng lực thực hành. Khi đó, một cuộc thi hay một môn học riêng lẻ là chưa đủ. Sinh viên cần môi trường để thử nghiệm ý tưởng, giảng viên cần năng lực dẫn dắt, doanh nghiệp cần tham gia vào quá trình đào tạo và trường đại học phải trở thành nơi kết nối tri thức với những vấn đề thực tế của xã hội.