Bác sĩ cảnh báo nhồi máu cơ tim ở người trẻ

Nhồi máu cơ tim từ lâu vẫn được coi là “căn bệnh của người già”, thường gắn với những người trên 50 tuổi, có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường hay xơ vữa động mạch. Thế nhưng, thực tế vài năm gần đây cho thấy, căn bệnh nguy hiểm này đang ngày càng trẻ hóa. Không ít trường hợp bệnh nhân ở độ tuổi 20-30 đã phải nhập viện cấp cứu trong tình trạng nguy kịch.

Các bác sĩ tim mạch nhận định, số ca nhồi máu cơ tim ở người trẻ tuy chưa chiếm tỷ lệ cao so với người lớn tuổi, nhưng xu hướng gia tăng rõ rệt. Đáng lo ngại hơn, phần lớn bệnh nhân trẻ thường nhập viện muộn, khi tổn thương cơ tim đã diễn tiến nặng, gây khó khăn trong điều trị và làm tăng nguy cơ tử vong.

Phóng viên Báo Cựu Chiến binh Việt Nam đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Hoàng Anh Tiến - Phó Giám đốc Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Trường Đại học Y - Dược Huế  về thực trạng đáng báo động này.

PV: Thưa bác sĩ, gần đây liên tiếp ghi nhận nhiều ca nhồi máu cơ tim ở người trẻ tuổi. Thực trạng này hiện nay như thế nào?

PGS. TS Hoàng Anh Tiến: Thực trạng nhồi máu cơ tim ở người trẻ đang gia tăng một cách đáng báo động. Theo một thống kê tại các bệnh viện tim mạch lớn, tỷ lệ bệnh nhân nhồi máu cơ tim dưới 40 tuổi đã tăng khoảng 2% mỗi năm trong thập kỷ qua. Mặc dù nhóm tuổi này vẫn chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng số ca nhồi máu cơ tim (khoảng 3-10% tùy nghiên cứu), nhưng xu hướng này cho thấy một sự thay đổi lớn về mô hình bệnh tật. Điều đáng lo ngại là người trẻ thường nhập viện muộn hơn người lớn tuổi, khiến tỷ lệ tử vong và biến chứng cũng cao hơn.

PV: Nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng người trẻ mắc nhồi máu cơ tim, thưa bác sĩ? Ngoài các yếu tố truyền thống như hút thuốc lá, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, còn những yếu tố lối sống nào đáng lo ngại?

PGS. TS Hoàng Anh Tiến: Bên cạnh các yếu tố nguy cơ kinh điển, nguyên nhân chính là sự thay đổi lối sống một cách tiêu cực.

Hút thuốc lá: Đây là yếu tố hàng đầu, đặc biệt là thuốc lá điện tử, đã và đang trở thành trào lưu ở người trẻ. Các nghiên cứu cho thấy, hơn 50% bệnh nhân nhồi máu cơ tim dưới 40 tuổi có tiền sử hút thuốc lá.

Chế độ ăn uống không lành mạnh: Việc lạm dụng thức ăn nhanh, đồ uống có đường và các loại thực phẩm chế biến sẵn giàu chất béo bão hòa dẫn đến tỷ lệ béo phì ở người trẻ tăng mạnh.Béo phì làm tăng nguy cơ mắc các bệnh chuyển hóa như đái tháo đường và rối loạn mỡ máu, từ đó đẩy nhanh quá trình xơ vữa động mạch.

Stress và thiếu ngủ: Áp lực công việc, học tập và cuộc sống khiến người trẻ thường xuyên bị căng thẳng và thiếu ngủ.Stress kéo dài kích hoạt hệ thống thần kinh giao cảm, làm tăng nhịp tim, huyết áp và gây co thắt mạch máu, có thể dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp.

Lười vận động: Nhân viên văn phòng và học viên dành phần lớn thời gian ngồi, thiếu vận động, làm tăng nguy cơ béo phì, đái tháo đường, gây ảnh hưởng xấu đến tim mạch.

PV: Về dấu hiệu cảnh báo, nhồi máu cơ tim ở người trẻ có triệu chứng gì khác biệt so với người lớn tuổi? Người trẻ cần chú ý những biểu hiện nào để kịp thời đi khám?

PGS. TS Hoàng Anh Tiến: Dấu hiệu cảnh báo sớm nhất là triệu chứng đau ngực. Triệu chứng điển hình tương tự như ở người lớn tuổi vẫn là đau ngực trái, cảm giác nhói, thắt, bóp nghẹt, lan lên cổ, hàm hoặc xuống tay trái, hoặc ra sau lưng kéo dài trên 20 phút và không giảm khi nghỉ ngơi. Tuy nhiên, ở người trẻ, biểu hiện có thể “mơ hồ” hơn: chỉ cảm thấy tức ngực nhẹ, khó thở khi gắng sức, vã mồ hôi lạnh, buồn nôn, chóng mặt. Nhiều bệnh nhân nhầm với đau dạ dày hoặc stress. Ngất xỉu đột ngột: Đây là một dấu hiệu cực kỳ nguy hiểm và cần được đưa đi cấp cứu ngay lập tức.

Vì vậy, đừng bao giờ chủ quan với bất kỳ cơn đau ngực nào, dù là nhẹ, nhất là khi cơn đau ngực kéo dài, kèm các triệu chứng trên, đặc biệt ở người có hút thuốc hoặc tiền sử gia đình bệnh tim mạch, đều cần đi khám sớm.

PV: Trong điều trị, khi bệnh nhân trẻ bị nhồi máu cơ tim nhập viện, phác đồ can thiệp có gì đặc thù? Bác sĩ có thể chia sẻ một trường hợp cấp cứu thành công gần đây?

PGS. TS Hoàng Anh Tiến: Phác đồ điều trị cho bệnh nhân trẻ tuổi cũng tương tự như người lớn tuổi, ưu tiên hàng đầu là tái thông mạch máu bị tắc càng sớm càng tốt, hay còn gọi là "thời gian vàng". Can thiệp động mạch vành qua da (đặt stent): Đây là phương pháp phổ biến nhất và hiệu quả nhất, giúp phục hồi lưu lượng máu đến tim. Điểm thuận lợi ở bệnh nhân trẻ là thể trạng và chức năng các cơ quan khác thường còn tốt, nên hồi phục nhanh nếu được điều trị kịp thời. Tuy nhiên, thách thức là bệnh nhân hay đến muộn, khi cơ tim đã hoại tử nhiều.

Một trường hợp cấp cứu thành công gần đây tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế là một bệnh nhân nam 30 tuổi, nhập viện trong tình trạng ngừng tuần hoàn. Bệnh nhân có tiền sử rối loạn mỡ máu, hút thuốc lá và bia rượu nhiều. Chúng tôi đã tiến hành can thiệp tim mạch cấp cứu và đặt stent thành công cho động mạch vành phải bị tắc hoàn toàn.Nhờ việc đưa đến bệnh viện kịp thời, cấp cứu ban đầu và can thiệp nhanh chóng cũng như hồi sức cấp cứu tốt, bệnh nhân đã qua cơn nguy kịch và hiện đang hồi phục tốt.

PV: Cuối cùng, bác sĩ có lời khuyên nào dành cho giới trẻ để phòng ngừa nhồi máu cơ tim và bảo vệ sức khỏe tim mạch của mình?

PGS.TS Hoàng Anh Tiến: Giới trẻ cần chủ động bảo vệ sức khỏe tim mạch của mình bằng cách:

Xây dựng lối sống lành mạnh: Ăn uống cân bằng, ăn thức ăn sạch, hữu cơ, hạn chế đồ ăn nhanh, nhiều dầu mỡ, nhiều đường, hạn chế rượu bia, cà-phê, thuốc lá.

Tăng cường vận động: Tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày, đều đặn 5 ngày/tuần.

Quản lý căng thẳng: Cần học cách thư giãn, ngủ đủ giấc, tránh thức khuya.

Khám sức khỏe định kỳ: Ngay cả khi còn trẻ, việc kiểm tra sức khỏe tổng quát, đặc biệt là các chỉ số huyết áp, đường huyết và mỡ máu, là rất cần thiết để phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ.

Xin trân trọng cảm ơn những chia sẻ vô cùng quý báu của bác sĩ.