Bức xúc Dự án cải tạo, xây dựng kênh A41 ở TP. Hồ Chí Minh

Bài 1: Chủ trương đúng nhưng thực hiện chưa đúng

Hơn 3 năm qua, hàng chục hộ dân là các gia đình liệt sĩ, thương binh, quân nhân, cựu chiến binh ở phường 4, quận Tân Bình, TP. Hồ Chí Minh (cũ), nay là phường Tân Sơn Nhất, TP. Hồ Chí Minh đã bức xúc, gửi đơn thư đến nhiều nơi (kể cả các bộ, ngành Trung ương và nhiều vị lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ) về việc Dự án cải tạo, xây dựng kênh A41 (DACTXDKA41) có nhiều sai phạm, bất cập. Tuy nhiên đến thời điểm hiện tại, các hộ dân bị thiệt hại nặng nề bởi dự án vẫn chưa được giải quyết theo đúng quy định.

Tuyệt đối ủng hộ chủ trương cải tạo

Kênh A41 là một tuyến kênh 2 nhánh hình chữ Y dài 837,5m, chạy trong khu dân cư quân đội đã hiện hữu 35 năm nay. Kênh có chức năng thoát nước cho sân bay Tân Sơn Nhất và các khu dân cư trong khu vực. Hai nhánh bắt nguồn từ đường Phan Thúc Duyện, hợp nhau tại đường Giải Phóng và chảy ra phía đường Cộng Hoà để tới hệ thống kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè. Qua thời gian, lòng kênh bị các hộ dân lấn chiếm và do tác động tự nhiên nên đã bị thu hẹp khá nhiều, ảnh hưởng lớn đến việc thoát nước đối với Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất, đồng thời gây ô nhiễm nặng cho môi trường. Vì vậy, năm 2016 lãnh đạo TP. Hồ Chí Minh đã chỉ đạo các sở, ban ngành chức năng và quận Tân Bình lập dự án cải tạo dòng kênh với chủ trương: Lắp đặt cống hộp ở lòng kênh, sau này bổ sung thêm hạng mục làm đường trên mặt cống để chỉnh trang đô thị, tạo đường giao thông trong nội bộ khu dân cư từ đường Phan Thúc Duyện ra đường Cộng Hoà.

Theo đó, DACTXDK A41 đã được triển khai theo Quyết định 5800/QĐ-SGTVT (gọi tắt là QĐ 5800) ngày 28-10-2016 của Sở Giao thông vận tải (GTVT) TP. Hồ Chí Minh. Theo đó, hai nhánh từ đường Phan Thúc Duyện đến đường Giải Phóng sẽ lắp đặt cống hộp đơn, còn đoạn từ đường Giải Phóng đến đường Cộng Hoà sẽ đặt cống hộp đôi. Đường trên mặt cống hộp có độ rộng là 20m (trong đó lòng đường là 12m, vỉa hè mỗi bên là 4m), tổng diện tích đất thu hồi của dự án khoảng 19.354m2 (trong đó, đất thu hồi của các hộ dân khoảng 8.050m2 ). Theo tính toán của Ban Bồi thường giải phóng mặt bằng (BTGPMB) quận Tân Bình, có 142 hộ dân phải giải toả, trong đó giải toả một phần là 136 hộ, giải toả toàn phần là 3 hộ và 3 công trình công cộng. Chi phí để thực hiện dự án là hơn 347,5 tỉ đồng.

100% các hộ dân trong khu vực và dọc theo tuyến kênh A41 đã đồng tình ủng hộ đối với chủ trương trên của lãnh đạo TP. Hồ Chí Minh. Bà Nguyễn Thị Thu Nga ở số nhà 3/4 Đồ Sơn nói rằng: “Cải tạo Kênh A41 là chủ trương rất đúng đắn giúp cho việc thoát nước tốt hơn, đặc biệt là xoá đi mùi hôi thối, ruồi muỗi trong khu dân cư”. Ông Nguyễn Ngọc Phan ở số nhà 22 Ba Vì cũng phấn khởi: “Cải tạo Kênh A41 là niềm mong mỏi của các hộ dân dọc dòng kênh từ 30 năm nay. Nếu công trình hoàn thành, người dân không những được hưởng không gian trong lành, thoát nước thuận lợi, mà còn có thêm đường đi sạch sẽ, giá trị nhà đất cũng tăng cao, có điều kiện để phát triển kinh doanh”.

Dự án lập dựa trên bản đồ địa chính chưa được phê duyệt

Chủ trương về DACTXDK A41 đã được “trên thông, dưới tỏ”, tuy nhiên việc lập dự án để thực hiện lại mắc sai lầm nghiêm trọng về mặt pháp lý. Trong Công văn 379/SQHKT-QHKV2 ngày 25-01-2024 của Sở Quy hoạch - Kiến trúc (QHKT) TP. Hồ Chí Minh gửi UBND Thành phố ghi rõ: “Sở Xây dựng đã có văn bản số 20396/SXD-HTKT ngày 25-12-2023 về điều chỉnh cục bộ quy hoạch phân khu tỉ lệ 1/2000 khu dân cư phường 4, quận Tân Bình tại ô phố số 03, theo đó không thống nhất hồ sơ điều chỉnh cục bộ quy hoạch phân khu, đề nghị UBND quận Tân Bình làm rõ những nội dung sau: “Nền bản đồ địa chính sử dụng tại hồ sơ điều chỉnh quy hoạch chưa được cơ quan có thẩm quyền quản lý bản đồ kiểm định. Do đó Sở Xây dựng không có cơ sở xem xét, góp ý về sự chính xác của các dữ liệu đang được sử dụng để điều chỉnh quy hoạch”.  Theo bà Lê Thị Sửa - người đồng sở hữu căn nhà 124/1 đường Cộng Hoà, phường Tân Sơn Nhất thì: “Trong các văn bản của các sở: Xây dựng, QHKT đều nói rằng việc ra QĐ 5800 phê duyệt DACTXDK A41 dựa trên nền bản đồ địa chính 2005 chưa được cơ quan có thầm quyền phê duyệt là sai phạm rất nghiêm trọng”.

Chính sai phạm trên dẫn đến nhiều sai sót của chủ đầu tư là UBND quận Tân Bình (cũ). Đó là: Thay đổi vị trí tim kênh so với hồ sơ gốc của quân đội bàn giao khu gia đình quân nhân cho TP. Hồ Chí Minh (dự án nắn chỉnh tim kênh về phía nhà dân để tránh các doanh nghiệp); vỉa hè 4m là quá rộng, không đúng với tiêu chuẩn của đường nội bộ trong khu dân cư; giá cả đền bù thấp, không cập nhật biểu giá mới; đền bù không công bằng (người được đền bù theo qui định thì không được đền bù, người không đủ tiêu chuẩn thì lại được đền bù)… Theo các hộ dân thì đây là việc làm kênh mới, chứ không phải là cải tạo kênh A41 cũ. Điều này đã gây thất thoát lớn cho tài sản của Nhà nước, làm chậm tiến độ cải tạo và gây thiệt hại nặng nề cho nhiều hộ dân. Không những vậy, DACTXDK A41 không công khai, minh bạch để lấy ý kiến của người dân mà mang tính áp đặt. Điều này dẫn đến nhiều kiến nghị, khiếu nại, tố cáo khi dự án được triển khai.

Từ khi UBND quận Tân Bình, TP. Hồ Chí Minh ra các quyết định thu hồi đất, phương án đền bù cho các hộ dân bị ảnh hưởng, ngày 22-4-2022 đến nay, gần 20 hộ dân đã gửi đơn thư đề nghị, khiếu nại, tố cáo tới UBND TP. Hồ Chí Minh, các sở, ban ngành của Thành phố như: Thanh tra, Sở Xây dựng, Sở QHKT, Sở Tài nguyên - Môi trường, Sở GTVT, cũng như UBND quận Tân Bình và các cơ quan chức năng trước đây, phường Tân Sơn Nhất hiện nay, nhưng những sai phạm trong thực hiện DACTXDK A41 vẫn chưa được giải quyết thấu đáo. Không những vậy, ý kiến của người dân còn được đưa ra ở nhiều cuộc tiếp xúc cử chi của Đoàn đại biểu quốc hội TP. Hồ Chí Minh trên địa bàn quận Tân Bình mà vẫn không có kết quả. Hàng chục lần gặp gỡ, vận động, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo… giữa các hộ dân bị ảnh hưởng nặng nề với chính quyền và cơ quan chức năng các cấp của TP. Hồ Chí Minh chỉ đạt được việc điều chỉnh cục bộ dự án. Tuy nhiên, theo bà Phạm Thị Tuyết Nhung - đồng sở hữu căn nhà 22 Ba Vì, phường Tân Sơn Nhất vẫn bức xúc: “Hầu hết các lần gặp gỡ thì chính quyền chỉ tập trung vận động người dân nhận tiền đền bù, bàn giao mặt bằng, còn những kiến nghị, khiếu nại của chúng tôi thì họ tìm mọi cách bao biện, đùn đẩy trách nhiệm. Những điều chỉnh cục bộ của dự án thì không đáng kể, kiểu muốn xoa dịu tình hình thôi”.

Những lần tiếp xúc, gặp gỡ của các hộ dân bị ảnh hưởng nặng nề bởi DACTXDK A41 với chính quyền và cơ quan chức năng các cấp ở TP. Hồ Chí Minh đều đề cập sai phạm của QĐ 5800 khi phê duyệt một dự án sử dụng bản đồ địa chính 2005 chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Song UBND và các cơ quan chức năng của quận Tân Bình (cũ) và phường Tân Sơn Nhất hiện nay vẫn nói là dự án căn cứ vào bản đồ năm 2009, trong khi đó các văn bản của các sở, ngành chức năng của TP. Hồ Chí Minh lại khẳng định là sử dụng bản đồ địa chính năm 2005. Đặc biệt, trong các quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất gửi cho các hộ dân đều ghi rõ là “Căn cứ vào QĐ 5800”, mà QĐ 5800 lại phê duyệt dự án sử dụng bản đồ địa chính 2005. Điều này khiến các hộ dân bị ảnh hưởng càng thêm bức xúc. Họ cho rằng, chủ đầu tư và Ban quản lý dự án đầu tư khu vực Tân Bình cố tình bỏ qua các văn bản của các sở: Xây dựng, QHKT, Tài nguyên - Môi trường và GTVT để bao biện cho sai phạm của mình, áp đặt để buộc người dân phải chấp hành.