VAI TRÒ CỦA SINH VIÊN TRONG BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM TRƯỚC NHỮNG THÁCH THỨC TỪ TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ KHU VỰC VÀ THẾ GIỚI HIỆN NAY

Sinh viên - lực lượng trí thức trẻ, năng động, nhạy bén với tri thức và công nghệ - có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc tiếp nhận, lan tỏa các giá trị tư tưởng đúng đắn, đồng thời tham gia đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. 

Trong tiến trình hội nhập quốc tế sâu rộng, Việt Nam đứng trước nhiều cơ hội phát triển song cũng phải đối diện với không ít khó khăn, thách thức, đặc biệt trên lĩnh vực tư tưởng, lý luận. Các vấn đề toàn cầu như xung đột khu vực, cạnh tranh địa - chính trị, an ninh phi truyền thống, cùng với sự bùng nổ của công nghệ thông tin và mạng xã hội đã làm cho môi trường tư tưởng trở nên đa chiều, phức tạp hơn. Các thế lực thù địch lợi dụng những vấn đề nhạy cảm như dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo để tung ra các luận điệu xuyên tạc, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, phủ nhận con đường đi lên Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chuyên trách mà là nhiệm vụ của toàn xã hội, trong đó sinh viên giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Sinh viên là lực lượng trí thức trẻ, đang trong quá trình hình thành và hoàn thiện thế giới quan, nhân sinh quan, đồng thời là nhóm xã hội có mức độ tiếp cận internet và mạng xã hội cao. Do vậy, việc phát huy vai trò của sinh viên trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng có ý nghĩa quan trọng cả trước mắt và lâu  dài đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Những thách thức đối với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ tình hình chính trị khu vực và thế giới hiện nay

Thứ nhất, sự gia tăng cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn làm cho môi trường chính trị - an ninh thế giới trở nên phức tạp và tiềm ẩn nhiều nguy cơ xung đột. Trong bối cảnh đó, các cuộc đấu tranh về ảnh hưởng chính trị, mô hình phát triển và hệ giá trị diễn ra ngày càng gay gắt. Các nước lớn không chỉ cạnh tranh về kinh tế, quân sự mà còn cạnh tranh về tư tưởng, về “quyền lực mềm”, tìm cách áp đặt các giá trị và chuẩn mực của mình lên các quốc gia khác. Điều này tạo ra sức ép lớn đối với các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam, trong việc giữ vững độc lập, tự chủ về chính trị và tư tưởng.

Thứ hai, sự bùng nổ của công nghệ thông tin và mạng xã hội đã làm thay đổi sâu sắc phương thức truyền tải thông tin và hình thành dư luận xã hội. Thông tin được lan truyền với tốc độ rất nhanh, vượt qua mọi rào cản không gian và thời gian. Bên cạnh những mặt tích cực, không gian mạng cũng trở thành môi trường thuận lợi để phát tán tin giả, thông tin sai lệch, các luận điệu xuyên tạc về lịch sử, về chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước. Nhiều thông tin xấu, độc được “ngụy trang” tinh vi, khó phân biệt với thông tin chính thống, gây nhiễu loạn nhận thức xã hội.

Thứ ba, quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng tạo ra sự giao thoa mạnh mẽ giữa các hệ tư tưởng, các giá trị văn hóa và các mô hình phát triển khác nhau. Bên cạnh những giá trị tiến bộ, tích cực, cũng xuất hiện nhiều trào lưu tư tưởng cực đoan, phi chính trị hóa, hoặc phủ nhận vai trò của các đảng chính trị cầm quyền. Nếu không có bản lĩnh chính trị vững vàng và khả năng chọn lọc thông tin, một bộ phận người dân, nhất là giới trẻ và sinh viên, dễ bị tác động, dẫn đến dao động về lập trường tư tưởng và niềm tin chính trị.

Cơ sở lý luận về vai trò của sinh viên trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam là Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Đây là hệ thống quan điểm khoa học và cách mạng, phản ánh quy luật vận động và phát triển của xã hội loài người, đồng thời được vận dụng sáng tạo vào điều kiện cụ thể của Việt Nam. Nền tảng tư tưởng đó giữ vai trò kim chỉ nam cho mọi hoạt động của Đảng và Nhà nước, là cơ sở lý luận cho việc hoạch định đường lối, chủ trương phát triển đất nước.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng thực chất là bảo vệ tính đúng đắn của con đường đi lên Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, bảo vệ thành quả cách mạng, bảo vệ lợi ích căn bản của nhân dân lao động và của dân tộc. Cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng không chỉ là đấu tranh chống lại các quan điểm sai trái, thù địch từ bên ngoài mà còn là quá trình tự chỉnh đốn, tự hoàn thiện về tư tưởng trong nội bộ Đảng và toàn xã hội. Sinh viên nước ta hiện nay là lực lượng trí thức trẻ, đang được đào tạo trong các cơ sở giáo dục cao đẳng, đại học - nơi trực tiếp trang bị tri thức khoa học, kỹ năng nghề nghiệp và lý luận chính trị. Đây là giai đoạn quan trọng trong việc hình thành lập trường tư tưởng và bản lĩnh chính trị của mỗi cá nhân. Sinh viên vừa là đối tượng được giáo dục, bồi dưỡng về nền tảng tư tưởng của Đảng, vừa có thể trở thành chủ thể tích cực tham gia vào quá trình bảo vệ và lan tỏa những giá trị tư tưởng đó trong xã hội.

Vai trò của sinh viên trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay

Một là, sinh viên có vai trò trong việc tiếp nhận, củng cố và lan tỏa tri thức lý luận chính trị. Thông qua việc học tập các môn khoa học Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lịch sử Đảng và đường lối cách mạng, sinh viên có điều kiện tiếp cận một cách hệ thống nền tảng tư tưởng của Đảng. Khi nhận thức đúng và đầy đủ, sinh viên có thể lan tỏa các giá trị đó tới bạn bè, gia đình và cộng đồng thông qua các hoạt động học tập, sinh hoạt Đoàn - Hội và giao tiếp xã hội.

Hai là, sinh viên có vai trò quan trọng trong đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng. Với ưu thế về khả năng sử dụng công nghệ thông tin, ngoại ngữ và khả năng tiếp cận nhanh với tri thức mới, sinh viên có thể tham gia phản bác các luận điệu xuyên tạc bằng nhiều hình thức khác nhau như viết bài, bình luận, chia sẻ thông tin chính thống, xây dựng nội dung truyền thông tích cực. Hoạt động này góp phần định hướng dư luận xã hội, làm rõ bản chất sai trái của các luận điệu thù địch, đồng thời nâng cao nhận thức chính trị cho cộng đồng mạng.

Ba là, sinh viên có vai trò trong việc xây dựng môi trường học đường lành mạnh về tư tưởng và văn hóa chính trị. Thông qua các diễn đàn học thuật, câu lạc bộ lý luận trẻ, sinh hoạt chuyên đề, sinh viên có thể trao đổi, thảo luận, phản biện khoa học về các vấn đề lý luận và thực tiễn, từ đó củng cố lập trường tư tưởng đúng đắn, nâng cao “sức đề kháng” trước những thông tin sai lệch, độc hại.

Bốn là, sinh viên có vai trò trong việc gắn lý luận với thực tiễn thông qua các phong trào hành động cách mạng, hoạt động tình nguyện, nghiên cứu khoa học và khởi nghiệp. Khi sinh viên trực tiếp tham gia giải quyết các vấn đề của cộng đồng và xã hội, những giá trị tư tưởng của Đảng được kiểm nghiệm trong thực tiễn, góp phần làm sâu sắc thêm niềm tin chính trị và ý thức trách nhiệm xã hội của thế hệ trẻ.

Một số định hướng, giải pháp phát huy vai trò của sinh viên trong thời gian tới

Một là, tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị trong các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng.

Giáo dục lý luận chính trị giữ vai trò nền tảng trong việc hình thành thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cách mạng và phương pháp luận đúng đắn cho sinh viên. Vì vậy, cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung, chương trình và phương pháp giảng dạy các môn lý luận chính trị theo hướng hiện đại, khoa học và sát thực tiễn. Nội dung giảng dạy không chỉ dừng lại ở việc truyền thụ kiến thức kinh điển về Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh mà cần gắn chặt với những vấn đề thời sự trong nước và quốc tế, những thách thức mới đặt ra đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Phương pháp giảng dạy cần chuyển mạnh từ lối truyền thụ một chiều sang phương pháp phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học; tăng cường đối thoại, thảo luận nhóm, tranh luận khoa học, xử lý tình huống thực tiễn. Thông qua đó, sinh viên không chỉ “biết” mà còn “hiểu sâu”, “tin” và “vận dụng” được các nguyên lý cơ bản của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào nhận thức và hành động. Đồng thời, cần gắn việc giảng dạy lý luận chính trị với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, với những thành tựu đổi mới và hội nhập quốc tế, góp phần củng cố niềm tin khoa học và chính trị cho sinh viên.

Hai là, chú trọng trang bị cho sinh viên kỹ năng tư duy phản biện và kỹ năng nhận diện, xử lý thông tin sai lệch trên không gian mạng.

Trong bối cảnh bùng nổ thông tin và mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, sinh viên thường xuyên tiếp xúc với nhiều luồng thông tin đa chiều, trong đó có không ít thông tin sai lệch, bóp méo sự thật, mang tính định hướng xấu. Do đó, việc trang bị cho sinh viên kỹ năng tư duy phản biện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Sinh viên cần được rèn luyện khả năng phân tích, đánh giá thông tin trên cơ sở lập luận khoa học, biết so sánh, đối chiếu giữa các nguồn tin, từ đó hình thành khả năng nhận diện đúng - sai, thật - giả. Bên cạnh đó, cần tăng cường giáo dục cho sinh viên kỹ năng sử dụng mạng xã hội một cách có trách nhiệm, có văn hóa và đúng pháp luật; kỹ năng xử lý các tình huống liên quan đến tin giả, thông tin xuyên tạc; kỹ năng phản bác các quan điểm sai trái bằng lập luận khoa học, thái độ ôn hòa và tinh thần xây dựng. Khi được trang bị đầy đủ những kỹ năng này, sinh viên không chỉ tự “miễn dịch” trước các thông tin xấu, độc mà còn có thể góp phần tích cực vào việc bảo vệ cộng đồng mạng, xây dựng môi trường thông tin lành mạnh.

Ba là, phát huy vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên và Hội Sinh viên trong công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng.

Tổ chức Đoàn Thanh niên và Hội Sinh viên là lực lượng nòng cốt trong việc tập hợp, định hướng và giáo dục sinh viên về lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống và trách nhiệm công dân. Do đó, cần đổi mới nội dung và hình thức hoạt động của Đoàn - Hội theo hướng thiết thực, hấp dẫn, phù hợp với tâm lý, nhu cầu và trình độ nhận thức của sinh viên. Các phong trào, cuộc thi tìm hiểu về Đảng Cộng sản Việt Nam, về lịch sử dân tộc, về Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh... cần được tổ chức thường xuyên, gắn với thực tiễn học tập và sinh hoạt của sinh viên. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh xây dựng và nhân rộng các mô hình như “Câu lạc bộ lý luận trẻ”, “Diễn đàn Sinh viên với Đảng”, “Không gian trao đổi học thuật về chính trị - xã hội”, tạo môi trường để sinh viên chủ động trao đổi, thảo luận, bày tỏ chính kiến và củng cố nhận thức chính trị. Đồng thời, khuyến khích sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học về các vấn đề liên quan đến bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, coi đây là một hướng nghiên cứu có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc, góp phần hình thành đội ngũ trí thức trẻ có bản lĩnh chính trị vững vàng.

Bốn là, gắn trách nhiệm của sinh viên với việc thực hiện các nghị quyết, chủ trương của Đảng về công tác tư tưởng.

Việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ dừng lại ở nhận thức mà cần được cụ thể hóa thành hành động và trách nhiệm của mỗi sinh viên. Do đó, cần đưa nội dung thực hiện các nghị quyết, chỉ thị của Đảng về công tác tư tưởng vào tiêu chí đánh giá kết quả rèn luyện, tu dưỡng của sinh viên. Qua đó, giúp sinh viên nhận thức rõ rằng việc học tập lý luận chính trị, chấp hành đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước là yêu cầu tất yếu trong quá trình hoàn thiện nhân cách và bản lĩnh chính trị của bản thân. Đồng thời, cần khuyến khích sinh viên thể hiện vai trò, trách nhiệm công dân thông qua việc tích cực tham gia các hoạt động xã hội, phong trào tình nguyện, các chương trình vì cộng đồng và các hoạt động bảo vệ lợi ích chung của xã hội. Thông qua thực tiễn hoạt động, sinh viên có điều kiện kiểm nghiệm những giá trị tư tưởng đã được tiếp thu, từ đó củng cố niềm tin chính trị và ý thức trách nhiệm đối với Đảng, Nhà nước và xã hội.

Trong bối cảnh tình hình chính trị khu vực và thế giới hiện nay có nhiều biến động phức tạp, nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với toàn xã hội. Sinh viên, với tư cách là lực lượng trí thức trẻ và chủ nhân tương lai của đất nước, có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc tiếp nhận, lan tỏa các giá trị tư tưởng đúng đắn và tham gia đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Việc phát huy hiệu quả vai trò của sinh viên không chỉ góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong hiện tại mà còn có ý nghĩa lâu dài trong việc xây dựng thế hệ công dân có bản lĩnh chính trị vững vàng, có tri thức và trách nhiệm xã hội, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước, tạo tiền đề để nước ta bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam./.

Tài liệu tham khảo

1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2018), Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới, Hà Nội

2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

3. Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

4. Ban Tuyên giáo Trung ương (2022), Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới, Hà Nội.

5. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2023), Giáo trình Chủ nghĩa Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Hà Nội.