Tướng Lưu Xuân Cải và cái đêm định mệnh

Ý chí “thép” được tôi rèn từ Thành Cổ Quảng Trị

Gặp Thiếu tướng Lưu Xuân Cải hiện nay, có lẽ ít người biết rằng ông đã 72 tuổi, đã từng “chết đi, sống lại” và vết sẹo thương tích vẫn còn chằng chịt trên người bởi ông vẫn có thể đứng nói chuyện truyền thống hàng giờ, vẫn nhớ như in các chi tiết của những trận chiến đấu cách đây hơn nửa thế kỷ. Ông cho tôi biết ý chí “thép” của ông đã được tôi rèn từ Thành Cổ Quảng Trị năm 1972.

"Năm 1971, khi mới 17 tuổi, tôi đã tình nguyện nhập ngũ, rồi cùng với hơn 600 người con của Hải Phòng được huấn luyện ở Yên Tử, Quảng Ninh. Đầu năm 1972, tôi được biên chế vào đơn vị tăng cường cho chiến dịch giải phóng Quảng Trị và sau đó là trực tiếp chiến đấu trong 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị. Trận chiến đấu này, báo chí và phim ảnh (đặc biệt là bộ phim “Mưa đỏ”) đã diễn tả khá đầy đủ” - Thiếu tướng Lưu Xuân Cải nhớ lại.

Thiếu tướng Lưu Xuân Cải kể rằng: Hồi ấy dưới mưa bom, bão đạn của kẻ thù, rất nhiều đồng đội của ông đã chiến đấu rất anh dũng và nhiều người đã hy sinh đến 2, 3 lần (sau khi chôn cất, bị bom Mỹ hất thi thể lên, phải chôn lại). Thậm chí có đồng đội mình hy sinh nhưng người còn lại chưa kịp biết họ tên, quê quán để khắc bia khi chôn cất (bia thường làm bằng mảnh tôn), bởi quân số của đơn vị được bổ sung liên tục theo từng giờ, từng buổi, sau từng trận chiến đấu. “Chứng kiến sự hy sinh mất mát đó đã tạo cho chúng tôi, những người còn lại, một ý chí thép, một tinh thần thép, một động lực tinh thần vô cùng to lớn đó là quyết tâm chiến đấu để trả thù cho đồng đội, kiên cường bám chốt, giữ chốt” - Thiếu tướng Lưu Xuân Cải xúc động nói.

Suốt 45 năm công tác trong Quân đội, Thiếu tướng Lưu Xuân Cải nhớ nhất là “cái đêm định mệnh” ở Thành Cổ Quảng Trị năm 1972: “Chiều hôm đó, tôi và đồng đội đang củng cố trận địa, giữ chốt trên hướng chủ yếu của đại đội sau bao ngày giành giật giữa ta và địch, thì một trận mưa hỏa lực của địch bằng bom tấn, bom bi, đạn pháo chùm, pháo khoan, cối 60, cối 81... trùm lên trận địa trong thời gian kéo dài gần 30 phút để chuẩn bị cho lính thủy quân lục chiến của chúng lên chiếm lại trận địa. Rất nhiều đồng đội đã hy sinh và bị thương, trong đó tôi bị hai vết thương do mảnh đạn pháo và đạn cối của địch, máu chảy nhiều, nhưng tôi vẫn nhờ đồng đội băng bó và tiếp tục chiến đấu khi địch tấn công lên chốt.

Khi hỏa lực của địch chuyển làn, lính thủy quân lục chiến của địch tiến dần vào trận địa, trong không khí đặc quánh của khói súng và mùi khét bom đạn, tôi và đồng đội nhiều lần đánh bật địch ra khỏi tiền duyên phòng ngự, giữ vững trận địa. Sau nhiều lần tấn công bất thành, địch tăng cường lực lượng, vũ khí trang bị dưới sự yểm trợ của xe tăng M48, gần tối hôm đó chúng tiếp tục tấn công vào trận địa. Dưới làn đạn dày đặc của các loại hỏa lực địch bắn lên, tiểu đội tôi có 2 người hy sinh, 3 người bị thương nặng; tôi và những người còn lại phải đảm nhiệm thêm nhiệm vụ của những người đã hy sinh và bị thương, nên liên tục di chuyển vị trí, sử dụng các loại vũ khí như súng tiểu liên AK, trung liên RPD, B40, lựu đạn... để đánh địch. Khi tôi đang tập trung tiêu diệt tốp địch bằng súng RPD trên hướng chính, bỗng nghe tiếng "cạch - đùng" của súng M79, may thay viên đạn M79 bắn trượt vai tôi, mũ bị hất văng khỏi đầu, đất đá sau chiến hào bung lên phủ kín người, đồng đội bới đất đá kéo tôi lên và trên người tôi lại dính thêm ba mảnh đạn M79. Mặc dù được đồng đội băng bó vết thương và tiếp tục chiến đấu, nhưng do bị thương lần hai, máu ra nhiều, tôi bị kiệt sức dần và thiếp đi.

Sau này tôi được đồng đội kể lại: Khi tôi bị thương lần hai, máu ra nhiều, kiệt sức và thiếp đi, tiểu đội đã được tăng cường quân số, tiếp tục giữ vững chốt. Đêm hôm đó, tôi được lực lượng cứu thương đưa về vị trí tập trung thương binh và cả những người đã hy sinh, cách đó khoảng hai cây số. Trong quá trình di chuyển có nhiều đồng chí tái thương hy sinh và thương binh, liệt sĩ hy sinh đến lần hai do trúng đạn pháo của địch bắn đuổi.

Trên đường vận chuyển, do đạn pháo bắn đuổi, tôi bị quăng quật bên này bên kia, mới đầu tôi còn biết, sau cứ lịm dần đi, khi tới nơi tập kết, bộ phận kiểm tra thấy mạch gần như không còn, không nhận thức được gì nữa, thực tế là tôi cũng đã chết lâm sàng, bộ phận phân tuyến xác định tôi đã tử vong và đưa ra khu vực nghĩa trang của đơn vị để chôn cất.

Theo lời kể của các đồng chí trong đội chôn cất liệt sĩ, trong đêm đó việc chọn cất liệt sĩ được chia làm 3 đợt, đến đợt thứ ba thì phát hiện thấy còn thiếu bốn túi liệt sĩ. Vì thế “thi thể” của đồng chí Lưu Xuân Cải phải để tạm trên võng. Đúng lúc đó thì trời đổ cơn mưa tầm tã, khiến cho bộ phận chôn cất phải dừng việc để tránh mưa, mọi người vào hút thuốc lào cho ấm người. Có lẽ, chính trong thời điểm đó, nước mưa đã táp vào mặt vào mũi, làm tôi hơi tỉnh lại.

Mưa ngớt dần, một đồng đội đến để gói buộc võng (thay túi liệt sĩ) cho tôi trước khi hạ huyệt, khi anh ấy đưa hai tay tôi gọn theo dọc thân người để buộc võng, đã phát hiện thấy tay tôi cử động mới giật mình hô hoán lên cho mọi người biết. Lúc đó đội trưởng đội chôn cất tới rút một ít bông ra, để lên mũi tôi, thấy bông phập phồng, biết là còn sống, thế là cho dừng chôn cất để đưa tôi về bệnh xá cấp cứu trong đêm”.

“Liệt sĩ” về thăm nhà

Thiếu tướng Lưu Xuân Cải kể với tôi rằng, ông sống được cho đến ngày hôm nay là do có nhiều cái may trong đêm “định mệnh” ấy. Thứ nhất là do thiếu túi đựng nên “liệt sĩ” Lưu Xuân Cải phải đặt tạm trong võng. Thứ hai là cơn mưa “thần” quá to nên đội chôn cất buộc phải dừng việc để tránh mưa và chính đợt mưa này đã làm “liệt sĩ” sống lại. Thứ ba là khi được đưa về bệnh xá, nhờ có các y, bác sĩ mới từ miền Bắc vào cùng nhóm máu nên đã bổ sung ngay lượng máu bị mất.

Thế nhưng, do điều kiện chiến đấu lúc ấy nên thông tin “Lưu Xuân Cải hy sinh” đã được báo cáo về hậu phương và lễ truy điệu “Liệt sĩ Lưu Xuân Cải” đã được tổ chức tại quê nhà.

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu ở Thành Cổ Quảng Trị, Lưu Xuân Cải được cấp trên khen thưởng, sau đó được đi báo cáo thành tích chiến đấu ở Hà Nội rồi được về thăm gia đình ở Hải Phòng.

Thiếu tướng Lưu Xuân Cải kể: “Đó là năm 1973, đêm ấy tôi về nhà khi trời đã về khuya, nhìn qua khe cửa, dưới ánh đèn dầu le lói trên bàn thờ, tôi thấy có nải chuối xanh, nén hương bài đang cháy dở với tấm ảnh truyền thần của chính mình. Tôi thầm nghĩ, sao có mấy tháng mà giấy báo tử đã về nhanh đến thế.

Nhà ở quê, cửa không có khóa, tôi đẩy cánh cửa kêu cọt kẹt, khi bước vào, mẹ tôi hỏi "Ai đấy", tôi nói "con", bà run run hỏi lại "Ai đấy" lần nữa, tôi bảo "con Cải đây Mẹ!". Mẹ tôi ngồi dậy, không kịp xỏ guốc mộc, loạng choạng với lấy cây đèn dầu trên bàn thờ đưa về phía cửa và tôi tiến lại gần mẹ hơn, đưa tay vặn to bấc đèn dầu để sáng hơn - lúc đó mẹ chỉ thốt lên được một câu "con" và ngất đi trong vòng tay của tôi.

Khi tỉnh dậy mẹ nói: "Khi thấy con bằng xương bằng thịt rồi, vẫn không tin là sự thật, vẫn nghĩ là hình bóng của con hiện về trong giấc mơ hằng đêm của mẹ". Nhìn mẹ cười với hai dòng nước mắt, nhưng khuôn mặt của mẹ như đỡ nhăn hơn, rạng rỡ hơn, hạnh phúc hơn vì giữa cái đau buồn vô hạn, cái mơ màng của chiêm bao hằng đêm, là niềm sung sướng vô hạn của người mẹ khi nhìn thấy đứa con từ cõi chết trở về. Khi đó tôi ôm mẹ và cười, nhưng hai hàng nước mắt của tôi đã vô tình rơi xuống trán mẹ - mẹ nhẹ nhàng đưa tay lên lau nước mắt cho tôi và thủ thỉ nói "Thôi, nín đi con". Bất giác, nhớ lại khi còn nhỏ hay dỗi hờn, mẹ cũng thường dỗ dành, an ủi như vậy, tôi ngả vào lòng mẹ và thấy thật hạnh phúc!”

Lưu Xuân Cải chỉ về thăm quê được 12 ngày là lại tiếp tục trở về đơn vị. Cuối năm 1973, ông được cử đi học tại Trường sĩ quan Lục quân. Đến năm 1974, trên cương vị đại đội phó, ông trở lại miền Nam chiến đấu ở Quảng Nam, Đà Nẵng... với những chiến dịch vô cùng ác liệt cho tới ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Hai lần “tái ngũ”

Sau năm 1975, Lưu Xuân Cải về công tác ở Quân khu 3, giữ chức Sư đoàn trưởng Sư đoàn 350, rồi Phó Tham mưu trưởng Quân khu. Ông nghỉ hưu vào tháng 5-2015 sau 45 năm phục vụ quân ngũ.

Thế nhưng, trên thực tế, ông không hề có thời gian nghỉ hưu mà đã hai lần “tái ngũ” như ông thổ lộ. Lần “tái ngũ” thứ nhất vào năm 2015, khi ông tham gia vào Hội Cựu chiến binh, với cương vị là Ủy viên BCH Trung ương Hội Cựu chiến binh (CCB) Việt Nam, Chủ tịch Hội CCB thành phố Hải Phòng, đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) thành phố Hải Phòng. Lần “tái ngũ” thứ hai vào năm 2025, khi ông thôi giữ các chức vụ ở Hội CCB, nhưng lại tiếp tục hoạt động công tác xã hội ở địa phương.

Với lần “tái ngũ” thứ nhất, các CCB và Nhân dân thành phố Cảng thấy Thiếu tướng Lưu Xuân Cải vẫn như đang chiến đấu trên chiến trường. Với cương vị là Chủ tịch Hội CCB và đại biểu HĐND thành phố, ông thường xuyên có mặt trên các “điểm nóng” của Hải Phòng, vận động các CCB gương mẫu tham gia các phong trào thi đua ở địa phương, vận động Nhân dân chấp hành pháp luật và tiếp nhận các ý kiến, kiến nghị của họ để chuyển đến các cơ quan chức năng. Dưới sự quản lý, điều hành của Thiếu tướng Lưu Xuân Cải, Hội CCB thành phố như là ngôi nhà chung của các CCB Hải Phòng.

Với lần “tái ngũ” thứ 2, Thiếu tướng Lưu Xuân Cải lại càng bận rộn hơn so với lần “tái ngũ” trước. Ông liên tục “ăn cơm nhà, vác tù và hàng tổng” đi nói chuyện “tiếp lửa truyền thống” ở các nhà trường rồi trở thành “quan tòa” giải quyết những xích mích giữa các gia đình ở khu dân cư, giữa các thành viên trong các gia đình của đồng đội.

Tại Đại hội đại biểu Hội Lưu Tộc TP. Hải Phòng ngày 25-4 vừa qua, ông Cải được bầu làm Chủ tịch, với số phiếu tín nhiệm cao nhất. Ngoài ra ông còn tích cực tham gia các hoạt động khác như khuyến học, từ thiện, hoạt động của dòng họ Lưu toàn quốc...

Thầy giáo Phạm Hoàng Hưng - Hiệu trưởng Trường THPT Hồng Bàng (Hải Phòng) chia sẻ: Có lẽ, không một trang sách, câu chuyện hay áng văn thơ nào có thể lột tả được chân thực “Khúc tráng ca Thành cổ” bằng người lính trực tiếp tham gia chiến đấu - Thiếu tướng Lưu Xuân Cải. Chính vì thế, để giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh, nhà trường rất coi trọng những bài dạy lịch sử từ nhân chứng sống tại chiến trường năm ấy.

Cháu Hoàng Đăng Trường Hải - học sinh của Trường THPT Hồng Bàng xúc động nói: “Nếu chỉ thăm di tích lịch sử, đọc qua sách báo, cháu và các bạn trong lớp không thể hình dung hết cuộc chiến “sinh - tử” nơi đây. Qua chia sẻ của bác Lưu Xuân Cải, cháu thấy mình thật may mắn, hạnh phúc khi được sinh ra và lớn lên trong thời bình”.