TỰ HÀO THÀNH PHỐ CẦN THƠ

Tôi xuống Cần Thơ từ tháng mười năm 1989, đến nay đã 37 năm trường. Hôm nay, nếu bạn về thăm Cần Thơ, chắc là vừa quen vừa lạ. Quen bởi những dòng sông, bến nước, những hàng cây xanh soi bóng và nhịp sống hiền hòa của người miền Tây. Lạ bởi Cần Thơ đã khoác lên mình một không gian mới, rộng lớn hơn, bao gồm cả vùng đất Hậu Giang trù phú và Sóc Trăng giàu bản sắc văn hóa. Ba địa phương, ba sắc thái riêng, nay cùng tự hào hội tụ dưới một mái nhà chung: thành phố Cần Thơ mới.

Từ ngày 1-7-2025, thành phố Cần Thơ mới chính thức đi vào hoạt động trên cơ sở hợp nhất thành phố Cần Thơ, tỉnh Hậu Giang và tỉnh Sóc Trăng. Không gian thành phố được mở rộng với diện tích hơn 6.360 km², dân số khoảng 4,2 triệu người. Đó không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra một chặng đường mới trong tiến trình phát triển của vùng đất Tây Nam Bộ.

Tôi nghĩ, mỗi cuộc hợp nhất đều có những câu chuyện riêng. Có những cái tên địa danh đã trở thành ký ức của nhiều thế hệ; có những dòng sông từng chứng kiến bao cuộc mưu sinh; có những mái đình, ngôi chùa, bến nước lưu giữ hồn cốt của một vùng quê. Khi cùng về chung một thành phố, những giá trị ấy không mất đi mà càng có cơ hội giao hòa, bổ sung cho nhau, tạo nên một diện mạo phong phú hơn.

Cần Thơ – Thành phố bên dòng sông Hậu

Buổi sáng, mời bạn ra thăm bến Ninh Kiều, khi bình minh vừa ló dạng. Những tia nắng đầu ngày trải nhẹ trên mặt sông Hậu, làm cho dòng nước lấp lánh như dát bạc. Gió từ sông thổi vào mát rượi. Những chiếc tàu du lịch chậm rãi rời bến, tiếng máy nổ hòa cùng tiếng nói cười của khách tham quan, tạo nên một nhịp sống vừa náo nhiệt vừa bình yên. Nhìn về chiếc cầu Cần Thơ, công trình thế kỷ là bao kỳ vọng, ước mơ và cả niềm tự hào của người dân Cần Thơ và cả miền Tây. Bến Ninh Kiều vẫn vậy, vẫn là nơi tìm đến để ngắm dòng sông, để nghe hơi thở của thành phố và để cảm nhận vẻ đẹp của một đô thị miền sông nước, còn là một điểm du lịch nổi tiếng. Đó là biểu tượng của Cần Thơ, nơi hội tụ những ký ức về một vùng đất hào sảng, nghĩa tình.

Từ bến Ninh Kiều nhìn sang bên kia sông, những chiếc tàu du lịch, xà lang... vẫn lặng lẽ xuôi ngược. Ngược sông Cái Răng, vào thăm chợ nổi Cái Răng, một nét văn hóa đặc trưng đã làm nên thương hiệu du lịch của Cần Thơ. Ngày trước, khi đường bộ chưa phát triển như bây giờ, sông nước chính là con đường giao thương quan trọng. Người ta đưa hàng hóa lên ghe, chở trái cây, rau củ từ miệt vườn ra chợ bán. Trên những chiếc ghe đầy ắp sản vật, cây bẹo dựng lên như một lời rao hàng độc đáo. Chỉ cần nhìn cây bẹo, người mua đã biết ghe bán thứ gì.Chợ nổi Cái Răng còn là một không gian văn hóa sống động. Ở đó có tiếng máy ghe, tiếng gọi nhau í ới, tiếng sóng vỗ mạn thuyền, mùi thơm của cà phê buổi sớm và những món ăn dân dã được bán ngay trên sông. Đó là một phần hồn của miền Tây mà không nơi nào có thể dễ dàng thay thế.Ai cũng mong rằng, trong không gian thành phố mới, chợ nổi Cái Răng sẽ tiếp tục được gìn giữ, bảo tồn và phát huy đúng giá trị. Văn hóa chợ nổi Cái Răng là biểu tượng tiêu biểu của lối sống sông nước miền Tây Nam Bộ, được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia vào năm 2016.

Rời trung tâm thành phố, bạn hãy tìm về Phong Điền, lạc vào hững vườn cây ăn trái điệp trùng  xanh mướt như sầu riêng, dâu Hạ Châu...bên những con rạch nhỏ uốn quanh xóm làng, những chiếc cầu bê tông nối liền hai bờ sông, rạch  khiến lòng người cảm thấy vui vui . Ở đây, cuộc sống vẫn mang nét chân chất của miền quê Nam Bộ. Người dân cần cù với vườn cây, ruộng lúa, thủy sản; khách phương xa có thể ngồi dưới bóng cây, thưởng thức trái cây vừa hái và nghe những câu chuyện đời thường của người miệt vườn, nghe ca vọng cổ mùi mẫn. Phong Điền không chỉ có cảnh đẹp mà còn có chiều sâu văn hóa, lịch sử, ta viếng thăm khu mộ nhà thơ yêu nước Phan Văn Trị; qua xã Nhơn Ái mới thăm Di tích khảo cổ học Nhơn Thành, Di tích lịch sử - văn hóa Giàn Gừa.

Hậu Giang – miền đất của những dòng sông và mùa lúa

Hãy cùng nhau  về vùng đất Hậu Giang cũ . Đó là những con đường mở ra giữa những cánh đồng rộng, những dòng kênh thẳng tắp và những vườn cây xanh ngát. Hậu Giang cũ  vốn là vùng đất giàu truyền thống sản xuất nông nghiệp, nơi những người nông dân quanh năm gắn bó với ruộng đồng, cây trái và sông nước.Nhắc đến Hậu Giang, du khách nhớ nhiều đến Ngã Bảy, nơi từng nổi tiếng với chợ nổi Phụng Hiệp, nhớ đến bài ca vọng cổ nổi tiếng Tình anh bán chiếu. Bảy nhánh sông gặp nhau, tạo nên một không gian sông nước đặc biệt. Từ lâu, nơi đây đã là đầu mối giao thương của vùng đồng bằng, nơi ghe xuồng từ nhiều hướng tìm về trao đổi hàng hóa. Những chuyến ghe chở trái cây, lúa gạo, rau củ từng làm nên một bức tranh sinh hoạt rất riêng của miền Tây.Có lẽ, khi về Hậu Giang là vẻ đẹp của những cánh đồng. Mùa lúa chín, cả vùng quê như được phủ một màu vàng óng ả. Gió thổi qua đồng, bông lúa cúi đầu, hương lúa mới lan trong không khí. Người nông dân ra đồng từ sáng sớm, người gặt lúa, người vận chuyển, người lo chuyện phơi phóng. Tiếng máy gặt đập liên hợp vang lên giữa đồng quê, báo hiệu một nền nông nghiệp đang chuyển mình.

Đến với Khu bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng, một vùng đất ngập nước có giá trị sinh thái đặc biệt. Những cánh rừng tràm, những dòng nước len lỏi dưới tán cây, những loài chim tìm về trú ngụ tạo nên một không gian thiên nhiên hoang sơ, kỳ thú. Giữa nhịp sống hiện đại, những vùng sinh thái như Lung Ngọc Hoàng càng có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển du lịch bền vững. Những người nông dân bao thế hệ đã đổ mồ hôi trên đồng đất này để làm nên hạt gạo trắng thơm. Họ không chỉ là người sản xuất lương thực mà còn là những người gìn giữ nếp sống cần cù, thủy chung của miền quê Nam Bộ.Khi Hậu Giang trở thành một phần của thành phố Cần Thơ mới, thế mạnh nông nghiệp, sinh thái và công nghiệp chế biến của vùng đất này sẽ có thêm cơ hội phát triển.

Sóc Trăng – sắc màu văn hóa miền sông nước

Nếu Cần Thơ mang vẻ đẹp phóng khoáng của đô thị bên sông Hậu, Hậu Giang đậm chất miệt vườn, thì Sóc Trăng lại có một nét duyên riêng bởi sự giao thoa văn hóa của ba cộng đồng Kinh, Khmer và Hoa.

Đến Sóc Trăng, đặc sắc nhất là những ngôi chùa Khmer với kiến trúc độc đáo, mái cong vút, hoa văn tinh xảo và màu sắc rực rỡ. Chùa Dơi là một trong những điểm đến nổi tiếng. Không gian chùa thanh tịnh, những hàng cây cổ thụ tỏa bóng mát, từng đàn dơi treo mình trên cành cây tạo nên một cảnh quan đặc biệt. Nơi đây không chỉ là công trình kiến trúc tôn giáo mà còn là một phần đời sống tinh thần của đồng bào Khmer.Rồi chùa Kh'leang, chùa Chén Kiểu, những công trình mang dấu ấn văn hóa Khmer, khiến người ta cảm nhận rõ hơn sự phong phú của vùng đất này. Mỗi ngôi chùa là một câu chuyện về lịch sử, tín ngưỡng, nghệ thuật kiến trúc và tâm hồn của cộng đồng cư dân đã gắn bó lâu đời với miền đất Sóc Trăng. Điều lý thú là tìm hiểu những lễ hội truyền thống của đồng bào Khmer. Lễ hội Oóc Om Bóc, đua ghe Ngo, lễ hội Chôl Chnăm Thmây... không chỉ là dịp sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng mà còn thể hiện tinh thần đoàn kết, niềm vui lao động và khát vọng bình yên của con người. Những chiếc ghe Ngo rực rỡ sắc màu lao vun vút trên dòng nước, tiếng trống thúc giục, tiếng reo hò vang dậy hai bên bờ tạo nên một không khí lễ hội khó quên.Sóc Trăng còn có chợ nổi Ngã Năm, nơi năm ngả sông gặp nhau. Buổi sớm, khi sương còn lãng đãng trên mặt nước, ghe xuồng từ các ngả đổ về, mang theo sản vật của những vùng quê. Cảnh mua bán trên sông mang đến cảm giác thân thuộc, gần gũi. Đó là nét đẹp của một miền quê mà dù thời gian có đổi thay, người ta vẫn muốn gìn giữ.

Và nhắc đến Sóc Trăng, không thể không nhắc đến bánh pía, lạp xưởng, những món ăn đã trở thành thương hiệu của địa phương. Hương vị ấy là sự kết tinh của giao lưu văn hóa, của bàn tay khéo léo và kinh nghiệm ẩm thực được truyền qua nhiều thế hệ. Khi Sóc Trăng về chung một thành phố với Cần Thơ và Hậu Giang, thành phố mới không chỉ được mở rộng về không gian địa lý mà còn được làm giàu thêm về bản sắc văn hóa. Sự đa dạng ấy chính là tài sản quý giá, cần được gìn giữ bằng sự tôn trọng, thấu hiểu và gắn kết giữa các cộng đồng dân cư.

Những miền quê nối dài một thành phố

Điều thú vị của Cần Thơ mới là mỗi vùng đất đều có một câu chuyện riêng, nhưng khi đặt cạnh nhau lại tạo thành một bức tranh thống nhất. Từ đô thị Ninh Kiều đến những cánh đồng Hậu Giang, từ miệt vườn Phong Điền đến những ngôi chùa Khmer ở Sóc Trăng, tất cả cùng góp phần làm nên một thành phố có chiều sâu lịch sử, văn hóa và tiềm năng phát triển.Du khách đến Cần Thơ không chỉ dừng chân ở bến Ninh Kiều, chợ nổi Cái Răng mà còn có thể tiếp tục hành trình đến Lung Ngọc Hoàng, chợ nổi Ngã Năm, những ngôi chùa Khmer cổ kính, những vùng quê miệt vườn trù phú. Một chuyến đi có thể đưa du khách từ không gian đô thị hiện đại đến miền sinh thái tự nhiên, từ văn hóa sông nước của người Kinh đến những lễ hội đặc sắc của đồng bào Khmer và cộng đồng người Hoa.Để khai thác tốt tiềm năng ấy, cần có sự liên kết đồng bộ về giao thông, du lịch, thương mại và dịch vụ. Những tuyến đường kết nối các vùng, những cây cầu vượt sông, những bến tàu du lịch, những sản phẩm đặc trưng của từng địa phương cần được đầu tư và tổ chức bài bản hơn.Những làng nghề truyền thống, những món ăn dân dã, những câu hò, điệu lý, điệu vọng cổ sẽ được đưa vào các chương trình du lịch một cách tự nhiên. Bởi du khách đến miền Tây đâu chỉ để ngắm cảnh, mà còn muốn nghe tiếng lòng của đất, muốn gặp những con người chân chất, muốn được thưởng thức một tô bún nước lèo Sóc Trăng, một trái cây miệt vườn, một ly cà phê trên chiếc ghe giữa dòng sông buổi sớm.Cái đẹp của miền Tây nằm ở đó, trong những điều bình dị mà sâu nặng nghĩa tình.

Thành phố Cần Thơ mới có quy mô lớn hơn, nhiều tiềm năng hơn, cơ hội phát triển cũng rộng mở hơn. Nhưng sự phát triển ấy sẽ thật sự có ý nghĩa khi người dân ở từng vùng quê phải được hưởng thành quả, khi những giá trị văn hóa truyền thống không bị lãng quên giữa nhịp sống công nghiệp hóa.Cần Thơ cần những khu đô thị văn minh, những trung tâm thương mại, những nhà máy hiện đại, những công trình giao thông quy mô. Hậu Giang cần phát huy thế mạnh nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến và kinh tế sinh thái. Sóc Trăng cần khai thác tốt lợi thế kinh tế biển, nông nghiệp, thủy sản và du lịch văn hóa. Mỗi vùng có một thế mạnh, khi được kết nối sẽ tạo nên sức bật chung.Chiều xuống, mời bạn trở lại bến Ninh Kiều. Mặt trời đang từ từ khuất sau những dãy nhà cao tầng. Dòng sông Hậu chuyển sang màu vàng sẫm. Những chiếc tàu du lịch bắt đầu lên đèn, tiếng nhạc vọng ra từ những nhà hàng ven sông, tiếng người trò chuyện rộn ràng khi hoàng hôn buông xuống. Thật tự hào về một thành phố mới – trái tim đồng bằng, thủ phủ miền Tây.