Họa sĩ Lê Quang Lĩnh với khát vọng Hội họa

 Rất đông đại biểu đến dự và chúc mừng, bởi đây là triển lãm của một họa sỹ vẽ bằng đôi tay tật nguyền, vì vậy ai cũng tỏ ra khâm phục và ngưỡng mộ; vì ngay cả những người lành lặn cũng khó có được những bức họa đầy tính nhân văn như vậy…

Tham khảo qua nhiều bài viết giới thiệu về tập sách ảnh và cuộc triển lãm đều mang tên “ Khát vọng “ của Họa sỹ Lê Quang Lĩnh, càng làm cho tôi cảm phục về những bức họa được vẽ bằng chính đôi tay tật nguyền…

Trong dòng chảy mỹ thuật Việt Nam đương đại, có những hành trình sáng tạo được đo không chỉ bằng tác phẩm, mà bằng nghị lực của người cầm cọ. Họa sĩ Lê Quang Lĩnh là một hành trình như thế. Là một họa sĩ khuyết tật, con đường đến với hội họa của anh gian nan hơn nhiều người. Sức khỏe, hoàn cảnh, những giới hạn của cơ thể là thử thách thường trực. Nhưng chính trong thử thách ấy, hội họa đã trở thành đôi chân, đôi cánh để anh vượt lên số phận. Hơn hai mươi năm gắn bó với toan, màu, cọ vẽ, Lê Quang Lĩnh đã bền bỉ biến nỗi đau thành năng lượng sáng tạo, biến khát vọng sống thành ngôn ngữ tạo hình.

 Từ góc quê đến dấu mốc đầu đời

 Năm 2003 là cột mốc không thể quên. Khi mới 18 tuổi, tác phẩm “Một góc thị xã Hà Tĩnh” của Lê Quang Lĩnh được chọn trưng bày tại Triển lãm Mỹ thuật khu vực Bắc miền Trung ở Thanh Hóa. Một góc thị xã quê hương - đề tài giản dị nhưng cho thấy tình yêu sâu nặng với nơi chôn nhau cắt rốn. Đó là điểm khởi đầu cho một người trẻ khuyết tật dám bước vào con đường chuyên nghiệp. Những năm đầu, anh tập trung vào phong cảnh, đời sống quê hương và văn hóa dân gian với các tác phẩm như “Hồn quê”, “Lễ cầu mùa”, “Mâm cỗ ngày mùa”. Đó không chỉ là tranh phong cảnh, mà là cách anh lưu giữ ký ức làng quê, phong tục, những giá trị truyền thống đang dần phai nhạt. Trong tranh anh, có mùi rơm rạ, có tiếng trống hội, có sự ấm áp của tình làng nghĩa xóm.

 Kiên trì khẳng định mình

 Với người nghệ sĩ khuyết tật, mỗi bước đi đều cần gấp đôi sự kiên trì. Năm 2006, anh đạt giải Nhất cuộc thi mỹ thuật “Alaxan – Chiến thắng nỗi đau” - một giải thưởng có ý nghĩa đặc biệt, như sự ghi nhận cho chính cuộc chiến thắng số phận của anh. Năm 2011, anh tiếp tục nhận giải đặc biệt của AEPD Quảng Bình. Trên hành trình ấy, cố họa sĩ Lê Anh Tuấn là người thầy đã dìu dắt, không chỉ truyền kỹ thuật mà còn khơi mở tư duy, giúp anh tin vào tiềm năng của mình. Từ nền tảng đó, Lê Quang Lĩnh tự tìm tòi tiếng nói riêng, không chịu đứng yên trong một khuôn mẫu. Một dấu mốc cho thấy sự bền bỉ hiếm có: Năm 2019, anh trở thành hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam chuyên ngành hội họa. Ít ai biết, trước đó anh đã nộp hồ sơ từ năm 2016 và hai lần chưa đạt. Đến lần thứ ba, anh mới toại nguyện. Thất bại không làm anh nản lòng, mà trở thành động lực để hoàn thiện mình. Cũng trong năm 2019, tác phẩm “Hồi sinh” được chọn dự Biennale Mỹ thuật Trẻ Sài Gòn, năm 2020, “Kết nối” dự Festival Mỹ thuật Trẻ tại Hà Nội. Tên hai tác phẩm như chính cuộc đời anh: Hồi sinh và Kết nối.

 Từ hình đến sắc, từ quê đến cõi trừu tượng

 Giai đoạn 2012 - 2018, hội họa của Lê Quang Lĩnh có bước chuyển rõ rệt: từ tả thực sang biểu cảm, từ cụ thể sang trừu tượng. Nếu trước đây anh vẽ cái nhìn thấy, thì sau này anh vẽ cái cảm thấy. Tác phẩm “Về miền Quan họ” là cầu nối. Quan họ không chỉ là làn điệu, mà là không gian văn hóa. Anh diễn giải nó bằng màu sắc rực rỡ, đường nét cách điệu, để truyền thống đối thoại với hiện đại. Màu sắc chính là tiếng nói mạnh mẽ nhất trong tranh Lê Quang Lĩnh. Anh dùng những gam đỏ, vàng, xanh lam, xanh lục với cường độ mạnh, đặt cạnh nhau đầy táo bạo. Màu không còn để mô tả, mà để tạo không khí, dẫn dắt cảm xúc. Nét cọ biểu cảm, hình thể được phân mảnh, giản lược, tạo nên nhịp điệu riêng. Nhà phê bình Vũ Mai Thơ đã gọi phong cách ấy là “trữ tình hình khối” - vừa mềm mại trữ tình, vừa vững chãi hình khối, vừa có cảm xúc lại vừa có cấu trúc. Điều này thể hiện rõ trong các tác phẩm giai đoạn 2021 - 2026: “Nhịp điệu thiên nhiên” (2022), “Luồng chảy cảm xúc” (2023), “Bí ẩn sau những khuôn mặt” (2024), “Bản giao hưởng hình thể” (2026). Mỗi tên tranh đã là một thế giới: thiên nhiên không còn là cảnh mà là nhịp điệu, cảm xúc không còn là tâm trạng mà là dòng chảy, khuôn mặt chứa đựng bí ẩn tâm lý.

 Vươn ra thế giới Tháng 11/2024, tác phẩm “Tình bạn” của anh được giới thiệu trong một triển lãm tại Singapore. Một họa sĩ khuyết tật ở Hà Tĩnh mang tranh ra thế giới, mang thông điệp về sự gắn bó, kết nối giữa con người. Đó là minh chứng rằng nghệ thuật có thể vượt qua mọi giới hạn về cơ thể, ngôn ngữ và biên giới. Triển lãm “Khát vọng” do Nhà xuất bản Mỹ thuật phát hành năm 2026 là dấu mốc nhìn lại hơn hai mươi năm sáng tác. Khát vọng ở đây không chỉ là tên triển lãm, mà là tinh thần xuyên suốt đời anh: khát vọng sống, khát vọng vẽ, khát vọng vượt qua số phận để khẳng định giá trị bản thân. Họa sĩ Lê Quang Lĩnh đã chứng minh một điều giản dị mà sâu sắc: Khi cơ thể không lành lặn, người ta vẫn có thể có một tâm hồn lành lặn và một đôi mắt lành lặn để nhìn cuộc đời bằng vẻ đẹp. Mỗi bức tranh của anh không chỉ là tác phẩm nghệ thuật, mà là một thông điệp về nghị lực, về niềm tin rằng cái đẹp và ý chí có thể giúp con người hồi sinh.

 Vượt lên số phận, anh đã vẽ nên chính cuộc đời mình - một cuộc đời rất ý nghĩa.