TÌNH QUÂN-DÂN KHÔNG THỂ CHIA RẼ (Tiếp theo kỳ trước)

Kỳ 2: BỘ ĐỘI CÔNG BINH PHÁT HUY TÌNH ĐOÀN KẾT QUÂN-DÂN “MỞ ĐƯỜNG THẮNG LỢI”

Tình quân - dân đôi bờ cầu phao

Bội đội Công binh ra đời ngày 25/3/1946, là một trong những binh chủng ra đời sớm của QĐND Việt Nam, trải qua 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, dưới sự lãnh đạo, giáo dục, rèn luyện của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, trực tiếp là Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng; được nhân dân hết lòng yêu thương, đùm bọc, chở che; các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Công binh luôn tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng với Nhân dân; đoàn kết một lòng, gắn bó máu thịt với Nhân dân, vượt qua mọi khó khăn, thử thách, cùng quân và dân ta lập nên những chiến công hiển hách, viết nên truyền thống “Mở đường thắng lợi”. Đó là động lực to lớn để Bộ đội Công binh tiếp tục phát huy tình đoàn kết quân-dân, phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Trước yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, nhiệm vụ của Bộ đội Công binh cũng có sự phát triển mới; có những nhiệm vụ “chiến đấu trong thời bình”, như: tổ chức xây dựng đường tuần tra biên giới, xây dựng các công trình phòng thủ ở những khu vực trong yếu, ở hải đảo để bảo vệ chủ quyền quốc gia; thực hiện nhiệm vụ cứu hộ, cứu nạn khắc phục hậu quả thiên tai; xử lý bom đạn cấp 5, rà phá bom mìn vật nổ còn sót lại sau chiến tranh, sẵn sàng xử lý bom mìn khủng bố bảo đảm an toàn cho các sự kiện chính trị của đất nước; tham gia các hoạt động gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc... Thời gian vừa qua thiên tai, thảm họa diễn biến phức tạp, gây tổn thất nặng nề về người và tài sản. Bộ đội Công binh trở thành lực lượng đi đầu trong cứu hộ, cứu nạn, khắc phục hậu quả thiên tai. Có lẽ dấu ấn gần đây nhất những bước chân “Mở đường thắng lợi” của Bộ đội Công binh trong thời bình là nhiệm vụ bắc cầu phao nối đôi bờ sông Hồng, sông Lô. Ngày 09/9/2024, bão số 3 (bão Yagi) đổ bộ vào nước ta, do ảnh hưởng bởi hoàn lưu bão, mưa lớn kết hợp với lũ ở thượng nguồn làm cho nước sông Hồng dâng cao, chảy xiết làm sập 2 nhịp cầu Phong Châu. Sự cố gây ra thiệt hại rất nghiêm trọng về người và tài sản, dẫn đến giao thông trên tuyến Quốc lộ 32C bị tê liệt; đây là tuyến giao thông huyết mạch của tỉnh Phú Thọ và khu vực Tây Bắc, khi nghe tin cầu Phong Châu bị sập ai cũng không khỏi bàng hoàng, đặc biệt là người dân hai bên cầu Phong Châu, vì cây cầu đã hơn 30 năm gắn bó với người dân nơi đây.

Ngay sau khi xảy vụ sập cầu Phong Châu, nhận mệnh lệnh từ cấp trên, Lữ đoàn Công binh 249 và các đơn vị của Binh chủng Công binh đã khẩn trương triển khai điều động hơn 200 cán bộ, chiến sĩ, cùng 90 phương tiện cơ động đến vị trí tập kết làm nhiệm vụ. Dù đối mặt với nhiều khó khăn, phức tạp, mưa gió kèo dài. Bộ đội Công binh đã hoàn thành việc sửa chữa bến và bắc cầu. Cầu phao Phong Châu đã chứng minh tầm quan trọng và hiệu quả việc đảm bảo giao thông của Bộ đội Công binh trong thời bình. Những ngày đầu làm nhiệm vụ bộ đội phải ăn, ở trong điều kiện khó khăn, thấy bộ đội vất vả, chính quyền và nhân dân địa phương đã dựng nhà tạm, cho bộ đội mượn nhà văn hóa thôn để ở. Hằng ngày, người dân hai bên bờ sông đều mang rau, hoa quả, quà bánh… cho bộ đội, coi bộ đội như là con em ruột thịt của mình. Đáp lại tình cảm của nhân dân, các chiến sĩ công binh không chỉ làm cầu, mà còn “nối cả những nhịp cầu lòng dân”, hộ trợ phương tiện của nhân dân qua cầu phao, tham gia giữ an ninh trật tự khu dân cư, giúp đỡ những hộ nghèo, gia đinh chính sách. Những buổi giao lưu văn hóa, văn nghệ sau giờ làm nhiệm vụ đã trở thành những ký ức không phai mờ của nghĩa tình quân - dân. Dưới ánh trăng sáng hòa với ánh đèn điện nơi bến sông, Bộ đội Công binh đã cùng bà con nhân dân cất cao những khúc hát thân thương “Nhịp cầu nối những bờ vui”...tiếng hát, tiếng cười vang vọng hòa cùng nhịp sóng, để rồi khoảnh khắc ấy, tình quân dân như hòa thành một giai điệu thiêng liêng, bất tử.

Sau một năm vận hành phà quân sự, cầu phao Phong Châu phục vụ nhân dân, Bộ đội Công binh đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho nhân dân đi lại, chia tay nhân dân tỉnh Phú Thọ để trở về đơn vị sau khi cây cầu Phong Châu mới đã được Binh đoàn Trường Sơn/Bộ Quốc phòng xây dựng bên cạnh cầu cũ. Dưới thời tiết mưa phùn, se lạnh, sáng ngày 24/10/2025 đông đảo nhân dân, các em học sinh các xã lân cận với cờ hoa, cùng những món quà đặc biệt trên tay đã đến khu vực cầu phao Phong Châu để tri ân, vẫy chào chia tay bộ đội. Hình ảnh các cán bộ, chiến sĩ công binh nỗ lực vận hành cầu phao Phong Châu, giữ xe, đẩy xe, đưa phương tiện của nhân dân qua cầu, cùng sự tuận tụy, gần gũi và ấm áp tình người trong từng cử chỉ của người lính đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng nhân dân. Những lời chúc, lời tạm biệt và những cái ôm thắm thiết nghĩa tình mà người dân dành cho Bộ đội Công binh trong ngày chia tay hôm nay chính là minh chứng cụ thể cho hình ảnh cao đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ” gắn bó máu thịt với nhân dân mà những cán bộ, chiến sĩ công binh đã hiện thân trong đó.

Ở một diễn biến khác, những ngày cận kề Tết Nguyên đán 2026, khi nhu cầu đi lại của nhân dân hai bên bờ sông tăng cao trong điều kiện cầu Sông Lô bị hư hỏng cần phải sửa chữa, Bộ đội Công binh lại một lần nữa nhận lệnh từ trái tim, gác lại thời khắc đoàn viên sum vầy bên gia đình, người thân để lên đường làm nhiệm vụ bắc cầu phao qua sông Lô tại khu vực xã Đoan Hùng tỉnh Phú Thọ. Chỉ trong thời gian ngắn (02 ngày) Bộ đội Công binh đã thần tốc hoàn thành bắc cầu phao vào chiều 29 tết, điều đó đã thể hiện rõ bản lĩnh, trình độ và khả năng cơ động cao của bộ đội khi nhanh chóng bắc cầu phao vượt sông. Cầu phao bắc qua sông Lô là nhiệm vụ trọng yếu được triển khai gấp rút đúng thời điểm giáp Tết Nguyên đán. Vị trí hai bờ đối đa phần là đất bồi, địa chất đất nền yếu, bộ đội phải triển khai đồng thời nhiều công việc. Nhiệm vụ bảo đảm giao thông thông suốt giữa hai bờ sông lúc này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với đời sống, sản xuất và đi lại của nhân dân địa phương. Các lực lượng của địa phương đã được tăng cường phối hợp với bộ đội, triển khai các nội dung công việc không kể ngay đêm; tích cực tuyên truyền nhân dân hai bên bờ sông tạo điều kiện cho công tác giải phóng mặt bằng. Cùng với đó, cấp ủy, chính quyền và nhân dân địa phương cũng huy động tối đa hệ thống máy móc, xe công trình để mở đường xuống bến, tạo điều kiện thuận lợi tốt nhất cho Bộ đội Công binh hoàn thành nhiệm vụ. Việc bắc cầu phao phục vụ đi lại của nhân dân đã khẳng định năng lực khắc phục sự cố trong điều kiện khẩn cấp của bộ đội công binh; làm sáng ngời hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” trong lòng nhân dân. Đây không chỉ là biểu tượng, mà còn là nhịp đập trong dòng chảy lịch sử, của lòng tự hào, sự nối tiếp truyền thống “Mở đường thắng lợi” qua các thế hệ của Bộ đội công binh. Dù trong chiến tranh hay thời bình, những người lính Công binh vẫn chiến đấu, cống hiến, thể hiện phẩm chất cao quý của QĐND Việt Nam, dũng cảm, kiên cường, với tinh thần trách nhiệm và sự hy sinh thầm lặng của Bộ đội Công binh.

   Bộ đội Công binh với cuộc chiến thầm lặng rà phá bom mìn vì cuộc sống binh yên nơi biên giới

  Từ khi kết thúc chiến tranh cho đến hôm nay, Bộ đội Công binh vẫn thầm lặng gắn bó với những vùng đất nơi từng bị hủy diệt trong chiến tranh để làm nhiệm vụ rà phá bom mìn, tháo gỡ đi những hiểm họa, làm giảm bớt đi những mất mát đau thương cho nhân dân địa phương và đem lại sự an toàn cho những cánh rừng, đồi nương và những công trình xây dựng. Trên những vùng đất nơi biên cương của Tổ quốc từng là trận địa đối đầu giữa ta và địch việc dò tìm bom mìn vô cùng khó khăn, vì ở những nơi đó, máy dò bom mìn đi đến đâu cũng đều phát ra tín hiệu không bình thường, máy dò báo hiệu có bom mìn vật nổ nguy hiểm, nhưng đôi khi đó chỉ là tín hiệu của mảnh đạn, sắt vụn, nhưng với lương tâm và trách nhiệm của người chiến sĩ công binh rà phá bom mìn đều phải đào bới lên thận trọng. Vì nếu chẳng may bỏ sót một tín hiệu, biết đâu lại gây thương vong cho người đi sau, nên theo tín hiệu của máy dò người chiến sĩ công binh phải đào bới cẩn thận từng xen-ti-mét đất. Đôi khi đó chỉ là mảnh đạn hay sắt vụn… biết là khó khăn hiểm nguy, nhưng những chiến sĩ công binh vẫn luôn chấp nhận và tự hào với nhiệm vụ được giao.

Cuộc chiến thầm lặng của Bộ đội Công binh rà phá bom mìn vật nổ nhiều năm nay gắn bó với những bãi mìn ở biên giới phía Bắc của Tổ quốc, những nơi bom mìn vật nổ còn sót lại rất nhiều trong lòng đất, đơn cử như ở các xã giáp biên giới thuộc tỉnh Lạng Sơn; Cao Bằng, Lào Cai. Đặc biệt là các xã biên giới Vị Xuyên, Yên Minh, Quản Bạ, Xín Mần thuộc tỉnh Tuyên Quang (Hà Giang cũ) ở những khu vực đó mìn, đạn của cả ta và địch sót lại sau chiến tranh dày đặc. Bên cạnh những nơi Bộ đội Công binh làm nhiệm vụ rà phá bom mìn là những bản làng của đồng bào dân tộc, họ vẫn phải sống trong nghèo khó vì đất đai canh tác bị bom mìn vật nổ phong tỏa. Bom mìn vật nổ ở khắp mọi nơi nên đã gây ra bao nhiêu thương vong cho người dân vô tội, nhìn cảnh người dân bị tai nạn bom mìn vật nổ đã làm cho những người lính công binh thêm can đảm hơn trong cuộc chiến đấu thầm lặng với bom mìn. Tại các tỉnh biên giới phía Bắc còn tới hàng chục nghìn héc ta đất bị ô nhiễm bom mìn vật nổ, nhưng chúng đang dấu mặt ở dưới cỏ cây, hay trong bùn đất, hoặc chui sau dưới khe suối đó là sự thách đố với những người lính công binh gỡ mìn; theo Quy trình kỹ thuật điều tra, khảo sát rà phá bom mìn vật nổ, mỗi một khung dò bom mìn có kích thước (25 x 25) mét; mỗi dải dò tìm trong khung là 1 mét; mỗi vệt máy dò bom mìn là từ 10 - 20 xen-ti-mét, cứ như vậy để dò tìm bom mìn vật nổ trên hàng nghìn héc ta đất thì Bộ đội Công binh phải thực hiện biết bao nhiêu vệt dò; sau những vệt dò phát hiện được tín hiệu phải bình tĩnh và thận trọng đào bới từng xen-ti-mét đất, để cho từng mét vuông đất được hồi sinh. Có lẽ không có nhiệm vụ nào của người lính công binh lại khắc nghiệt như nhiệm vụ rà phá bom mìn vật nổ; người chiến sĩ vui mừng khi nghe máy báo tín hiệu có bom mìn vạt nổ đồng thời tín hiệu đó cũng báo cho họ biết phải vào cuộc đối đấu với tử thần. Ngày này qua ngày khác, năm này sang năm khác, Bộ đội Công binh họ sống cận kề với hiểm nguy, vượt qua sự hy sinh để cắm lên đó những cột mốc an toàn, trả lại sự sống tươi xanh cho đất đai, bên những cột mốc báo an toàn, nhân dân yên tâm canh tác, khai hoang, phục hóa phủ xanh cho những ngọn đồi suốt bao năm hoang cằn vì bị bom mìn vật nổ phong tỏa, sau lưng người chiến sĩ công binh rà phá bom mìn đồng ruộng được hồi sinh, rừng núi được hồi sinh và cuộc sống làng bản cũng đang hồi sinh. Trên những cánh rừng, đồi núi biên giới hôm nay không ít nơi máu của những chiến sĩ công binh đã thấm xuống những vách núi, đồi, ruộng đồng tươi xanh.

Cuộc chiến thầm lặng đối mặt với bom mìn vật nổ, những hy sinh của Bộ đội Công binh được bù đắp bằng cuộc sống bình yên phía sau lưng mình, những bãi mìn còn sót lại sau chiến tranh được bộ đội rà phá an toàn đã mọc lên những làng bản, trường học, khu công nghiệp, những con đường, những cánh đồng lúa trữu hạt và những cánh hoa đã nở rộ trên hố bom mìn năm xưa. Sự hy sinh gian khổ của Bộ đội Công binh rà phá bom mìn sẽ hóa thành niền vui, hạnh phúc của bao người dân, đất đai được làm sạch và đang hồi sinh đã góp phần thực hiện chủ trưởng của Đảng, Nhà nước và quân đội, chung tay khắc phục hậu quả bom mìn vì bình yên cuộc sống cho nhân dân, góp phần thực hiện tốt mục tiêu bảo vệ tính mạng và tài sản cho người dân, làm sạch môi trường sống, tạo điều kiện cho phát triển đất nước. Vì vậy, những chiến sĩ công binh rà phá bom mìn của Quân  đội nhân dân Việt Nam, với trách nhiệm là quân đội từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu, mang theo nét đặc sắc, truyền thống cao quý hình tượng “Bộ đội Cụ Hồ”, là lực lượng xung kích, đóng vai trò nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ rà phá bom mìn còn sót lại sau chiến tranh, xem đây là nhiệm vụ chiến đấu trong thời bình, tao thêm niềm tin, sức mạnh của tình đoàn kết quân dân vùng biên giới.

Trải qua bao năm tháng trong cuộc chiến đấu thầm lặng với bom mìn vật nổ, Bộ đội Công binh đã phải đổ bao mồ hôi, công sức và sự hy sinh để dò tìm, xử lý an toàn hàng triệu quả bom, mìn, vật nổ; làm sạch hàng trăm ngàn héc ta đất đem lại an toàn cho những vùng đất, bảo đảm cuộc sống binh yên cho nhân dân. Nhưng bom mìn vật nổ sót lại sau chiến tranh vẫn còn rất nhiều, đang dấu mình trong lòng đất, vẫn rình rập cuộc sống của con người ở khắp nơi trên đất nước ta, nhất là các tỉnh biên giới phía Bắc, dù chiến tranh đã qua đi nửa thế kỷ. Những chiến sĩ công binh rà phá bom mìn vẫn chưa một ngày ngơi nghỉ, hết thế hệ đi trước bàn giao lại cho thế hệ sau họ vẫn tiếp tục có mặt trên những vùng đất bị ô nhiễm bom mìn vật nổ sau chiến tranh để bước vào cuộc chiến thầm lặng giữa thời bình. Phát huy tình thần đoàn kết quân - dân, tiếp tục những bước chân “Mở đường thắng lợi” của Bộ đội Công binh đem lại sự bình yên cho Nhân dân và làm sạch những vùng đất của Tổ quốc.

Trung tá Nguyễn Văn Nguyên

(Binh chủng Công binh)