Giá trị của sự hy sinh không thể mất đi

Nhưng trên hành trình ấy, không phải phần mộ nào cũng đủ dấu hiệu sinh học để lấy mẫu giám định ADN, đối chiếu và xác định danh tính.

Tại Đắk Lắk, địa phương đã hoàn tất khai quật 4.019 phần mộ tại 33 nghĩa trang liệt sĩ để lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN. Tuy nhiên, chỉ có 1.472 phần mộ thu được mẫu sinh phẩm, còn 2.547 phần mộ không đủ điều kiện lấy mẫu. Trong quá trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, lực lượng chức năng cũng đã tìm thấy một số phần mộ còn nhiều di vật của liệt sĩ. Nhưng do thời gian chôn cất quá lâu, phần xương và răng đã mục nát nên không đủ điều kiện lấy mẫu sinh phẩm.

Đó là thực tế đau xót cho thấy sự khắc nghiệt của thời gian. Sau hàng chục năm nằm lại trong lòng đất, những dấu vết có thể giúp khoa học nhận diện một con người đã bị thời gian bào mòn.

Bởi vậy, việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ càng không thể chậm trễ. Đó là trách nhiệm, là nghĩa tình và là sự thôi thúc của những người đang sống đối với những người đã hy sinh.

Trong những trường hợp khoa học chưa thể làm được điều đó, sự hy sinh của người đã nằm xuống cũng không vì thế mà mất đi giá trị. Một phần mộ không còn đủ dấu hiệu sinh học để lấy mẫu giám định ADN, nhưng dưới lớp đất ấy vẫn là một con người đã dâng hiến cuộc đời cho Tổ quốc. Giá trị của sự hy sinh không phụ thuộc vào việc khoa học hôm nay có tìm lại được tên tuổi hay không. Bởi ngay từ khoảnh khắc người chiến sĩ ngã xuống đã trở thành một phần của lịch sử.

Thời gian có thể làm mờ đi hồ sơ, địa chỉ, quê quán và những dấu vết sinh học cuối cùng có thể nhận diện một con người. Nhưng thời gian không thể bào mòn đi ý nghĩa của sự hy sinh. Và khi khoa học gặp giới hạn, trách nhiệm của những người đang sống càng không thể dừng lại. Một phần mộ chưa xác định được danh tính vẫn là phần mộ liệt sĩ, vẫn phải được chăm sóc, tưởng niệm và tri ân. Đó không chỉ là nghĩa tình với người đã khuất. Đó còn là cách một dân tộc khẳng định trách nhiệm của mình với lịch sử.

Phía sau hai chữ hòa bình hôm nay là biết bao máu xương, biết bao tuổi xuân và biết bao cuộc đời đã không thể trở về. Tên tuổi các liệt sĩ có thể bị thời gian che phủ, dấu vết sinh học có thể không còn, nhưng giá trị của sự hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc vẫn luôn còn mãi.