Khi đối tác chiến lược được thử thách

Trong khi ông Modi cảm ơn ông Putin vì cam kết vững chắc với Ấn Độ và ví von đầy hình ảnh rằng mối quan hệ Ấn - Nga như “Ngôi sao Bắc Đẩu”, thì Tổng thống Putin gọi Ấn Độ là một trong những “người bạn thân thiết nhất” của Nga. Trước đó, ông Modi đã ra tận sân bay đón Tổng thống Putin rồi cả hai đi chung xe về dinh Thủ tướng Ấn Độ - cử chỉ vượt mức nghi lễ thông thường. Trà Assam, saffron Kashmir và các sản phẩm thủ công từ bạc cũng đã được ông Modi tặng Tổng thống Putin.

Lâu nay, quan hệ Ấn - Nga được xác định là đối tác chiến lược. Theo thời gian, nó trở thành ví dụ điển hình về tình hữu nghị bền vững giữa bối cảnh địa chính trị đầy biến động. Với dân số gần 1,5 tỷ người và tăng trưởng GDP hơn 8%, Ấn Độ là thị trường cực kỳ hấp dẫn đối với hàng hóa và tài nguyên của Nga. Đây là một trong những khách hàng lớn với dầu mỏ giá rẻ của Nga, cung cấp cho Moscow thị trường xuất khẩu quan trọng trong bối cảnh bị Mỹ và phương Tây cấm vận.

Trong khi đó, Nga là đối tác quan trọng, là nhà cung cấp vũ khí lớn nhất của Ấn Độ. New Delhi chi hàng chục tỷ USD cho thiết bị quân sự để đối phó với căng thẳng trên đường biên giới, nhất là với Pakistan. Hầu hết các hệ thống phòng không, máy bay chiến đấu, súng trường tự động và tên lửa mà Ấn Độ sử dụng đều có nguồn gốc từ Nga.

Tuy nhiên, chuyến công du của ông Putin đến Ấn Độ trùng với thời điểm căng thẳng trong quan hệ giữa Washington và New Delhi, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump áp mức thuế quan 50% đối với hầu hết hàng hóa của Ấn Độ nhằm trừng phạt việc New Delhi mua dầu mỏ của Nga. Tình trạng đó khiến người ta đặt câu hỏi về việc Ấn Độ sẽ cân bằng thế nào quan hệ giữa Nga và phương Tây.

2 ngày ở New Dehli đã phá tan mọi nỗi nghi ngờ. Tuyên bố chung sau cuộc hội đàm tại New Delhi khẳng định rõ “quan hệ Ấn - Nga vẫn vững vàng trước áp lực bên ngoài”. Tuyên bố chung gọi đây là mối quan hệ đã được kiểm chứng qua thời gian, dựa trên sự tin cậy lẫn nhau, tôn trọng lợi ích cốt lõi của mỗi bên và sự hội tụ chiến lược, đóng góp cho hòa bình, ổn định ở châu Á và trên thế giới.

Trên nền tảng tin cậy đó, cả Nga và Ấn Độ đều tích cực thúc đẩy hợp tác. Trong lĩnh vực kinh tế - thương mại, hai nước đặt mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên mức 100 tỷ USD vào năm 2030 theo hướng cân bằng và bền vững, gắn với việc tăng xuất khẩu của Ấn Độ sang Nga, thúc đẩy các dự án công nghiệp, công nghệ cao và đầu tư mới.

Nga tái khẳng định quan hệ đối tác năng lượng lâu dài với Ấn Độ - quốc gia tiêu thụ dầu mỏ nhiều thứ 3 thế giới. Tổng thống Putin tuyên bố Moscow sẽ vẫn là nhà cung cấp ổn định, không gián đoạn các nguồn năng lượng cho nền kinh tế đang phát triển nhanh chóng của Ấn Độ. Hai bên ghi nhận tiến triển tại Nhà máy điện hạt nhân Kudankulam, thảo luận địa điểm nhà máy thứ hai, hướng tới mục tiêu tăng công suất điện hạt nhân của Ấn Độ lên 100 GW vào năm 2047.

Trong lĩnh vực quốc phòng, hai bên nhấn mạnh định hướng chuyển mạnh sang đồng nghiên cứu, đồng phát triển và đồng sản xuất các hệ thống quốc phòng tại Ấn Độ phù hợp sáng kiến “Sản xuất tại Ấn Độ”, hướng tới việc xuất khẩu sang nước thứ ba. Nga cũng sẽ tiếp tục hợp tác với Ấn Độ trong việc cung cấp các hệ thống phòng không tiên tiến S-400. Hiện Ấn Độ có ba tổ hợp S-400 và còn hai tổ hợp nữa đang chờ bàn giao theo thỏa thuận ký năm 2018.

Kết quả của cuộc gặp thượng đỉnh Ấn - Nga đã chứng minh cho nhận định quan hệ New Dehli - Moscow đang đi vào giai đoạn phát triển mới. Đó không chỉ là những phát ngôn thông thường, mà được định lượng và dự báo bằng những việc làm, con số cụ thể thông qua các thỏa thuận ký kết nhân chuyến thăm của Tổng thống Putin.

Với Nga, việc củng cố quan hệ với Ấn Độ đã phá vỡ thế bao vây của phương Tây. Nga không bị cô lập, bởi vì nước này có mối liên hệ với châu Á và Nam bán cầu. Về mặt kinh tế, đây chính là khu vực của tương lai. Còn với Ấn Độ, tiếp tục quan hệ chặt chẽ với Nga là bằng chứng về mục tiêu tự chủ chiến lược của New Dehli, không chấp nhận sự áp đặt từ bên ngoài.

Từ góc độ toàn cầu, cuộc gặp thượng đỉnh Ấn - Nga không đơn thuần là một hoạt động ngoại giao song phương, mà là màn khẳng định rằng thế giới đang bước vào một giai đoạn tái cấu trúc quyền lực. Với chính sách đối ngoại độc lập, Ấn Độ và Nga đang cùng nhau thúc đẩy “một trật tự đa cực, công bằng và dân chủ hơn”.