Điện Biên Phủ - Điểm hẹn của lịch sử

Khi Điện Biên Phủ thành điểm hẹn của lịch sử

Cuối năm 1953, sau 8 năm sa lầy trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam, thực dân Pháp lâm vào thế bị động, khủng hoảng và suy kiệt. Tuy nhiên, thay vì chấp nhận thất bại, họ vẫn nuôi tham vọng tìm một “lối thoát danh dự” bằng một trận quyết chiến chiến lược nhằm xoay chuyển cục diện chiến tranh.

Pháp chọn Điện Biên Phủ.

Tháng 11-1953, quân Pháp huy động lực lượng lớn nhảy dù xuống cánh đồng Mường Thanh, chiếm đóng Điện Biên Phủ. Dưới bàn tay của tướng Navarre và bộ chỉ huy Pháp, nơi đây nhanh chóng bị biến thành tập đoàn cứ điểm mạnh nhất Đông Dương với hỏa lực mạnh, xe tăng, pháo binh, sân bay và sự hậu thuẫn tối đa từ vũ khí, phương tiện chiến tranh hiện đại do Mỹ viện trợ.

Phía Pháp tin rằng Điện Biên Phủ là “pháo đài bất khả xâm phạm”, là chiếc bẫy thép đủ sức nghiền nát chủ lực của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Họ tin đây sẽ là nơi quân đội viễn chinh Pháp giành chiến thắng để kết thúc chiến tranh trong thế mạnh.

Nhưng lịch sử chưa bao giờ đứng về phía những kẻ xâm lược.

Trong khi thực dân Pháp coi Điện Biên Phủ là chiếc bẫy để tiêu diệt quân ta, thì Đảng ta, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, lại nhìn thấy ở đó thời cơ chiến lược để kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến trường kỳ.

Ta cũng chọn Điện Biên Phủ.

Cuối tháng 12-1953, Bộ Chính trị Trung ương Đảng quyết định chọn Điện Biên Phủ làm điểm quyết chiến chiến lược của cuộc chiến Đông Xuân 1953–1954.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp được giao trọng trách Bí thư Đảng ủy kiêm Chỉ huy trưởng Mặt trận Điện Biên Phủ. Trước giờ ra trận, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn Đại tướng bằng một mệnh lệnh ngắn gọn mà trở thành nguyên tắc lớn của nghệ thuật cầm quân: “Trận này rất quan trọng, phải đánh cho thắng. Chắc thắng mới đánh, không chắc thắng không đánh”.

Điện Biên được làm nên từ sức dân

Nếu thực dân Pháp xây dựng Điện Biên Phủ bằng sắt thép, bê tông và hỏa lực, thì quân và dân Việt Nam tiến vào Điện Biên bằng ý chí, niềm tin và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

“Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để chiến thắng” không chỉ là lời hiệu triệu. Đó là mệnh lệnh từ trái tim của cả dân tộc.

Khắp các nẻo đường hướng về Điện Biên, hàng chục vạn dân công hỏa tuyến ngày đêm mở đường, tải đạn, vận lương, kéo pháo. Những con đường xuyên núi mở ra trong mưa bom bão đạn. Những đoàn xe đạp thồ vượt dốc cao vực thẳm. Những đoàn ngựa thồ, những gánh bộ nối nhau không dứt.

Tiếng cuốc, tiếng xẻng, tiếng choòng, tiếng búa, tiếng mìn vọng giữa núi rừng Tây Bắc như nhịp đập khẩn trương của cả một dân tộc đang dồn sức cho trận đánh lịch sử.

Chưa bao giờ trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc, hậu phương và tiền tuyến hòa làm một lại trở nên mạnh mẽ đến thế.

Điện Biên Phủ là chiến thắng của quân đội. Nhưng trước hết, đó là chiến thắng của Nhân dân. Là kết quả của đường lối chiến tranh nhân dân đúng đắn, sáng tạo. Là minh chứng hùng hồn cho sức mạnh đại đoàn kết dân tộc. Là lời khẳng định đanh thép của lịch sử: một dân tộc đoàn kết, có chính nghĩa và có niềm tin thì không thế lực nào khuất phục nổi.

Nà Tấu - nơi bản lĩnh định hình chiến thắng

Trong toàn bộ chiến dịch Điện Biên Phủ, có một quyết định mang ý nghĩa bước ngoặt. Quyết định ấy không chỉ làm thay đổi cục diện trận đánh, mà còn làm nên tầm vóc lịch sử của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Ban đầu, Bộ Chỉ huy chiến dịch dự kiến đánh Điện Biên Phủ theo phương châm “đánh nhanh, thắng nhanh”. Nhưng khi trực tiếp khảo sát chiến trường, phân tích tương quan lực lượng và cân nhắc toàn bộ điều kiện tác chiến, Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhận thấy nếu tiếp tục phương án này, nguy cơ tổn thất sẽ rất lớn, thậm chí có thể phải trả giá đắt.

Đó là thời khắc phải lựa chọn.

Sau 11 ngày đêm trăn trở, cân nhắc đến tận cùng trách nhiệm, tại Nà Tấu, ngày 26-1-1954, Đại tướng đi đến quyết định lịch sử: chuyển phương châm tác chiến từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”.

Đó là quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời cầm quân của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Bởi thay đổi phương châm giữa thời điểm chiến dịch đã cận kề không chỉ là thay đổi cách đánh. Đó là thay đổi toàn bộ cách tiếp cận chiến trường. Là chấp nhận đi con đường khó hơn, dài hơn, gian khổ hơn. Và cũng là chấp nhận gánh toàn bộ trách nhiệm trước lịch sử.

Chính ở đó, tầm vóc của một vị tướng lớn được xác lập.

Bản lĩnh không chỉ nằm ở quyết tâm tiến công. Bản lĩnh còn nằm ở khả năng dừng lại đúng lúc. Dám thay đổi để bảo toàn lực lượng. Dám chịu trách nhiệm trước lịch sử. Dám chọn con đường khó hơn để đi tới thắng lợi chắc chắn hơn. Lịch sử đã chứng minh lựa chọn ấy là sáng suốt.

Điện Biên Phủ vì thế không chỉ là chiến thắng của súng đạn. Đó trước hết là chiến thắng của trí tuệ Việt Nam, của bản lĩnh Việt Nam, của một dân tộc biết nhìn xa, tính đúng và đánh chắc để thắng lớn.

Mở màn sấm sét, đập tan “cánh cửa thép” Him Lam

17 giờ ngày 13-3-1954, những loạt pháo đầu tiên của quân ta đồng loạt dội xuống Him Lam, mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ. Đó là thời khắc lịch sử khi núi rừng Tây Bắc rung chuyển, khi tiếng pháo của quân đội cách mạng vang lên như sấm dậy giữa đại ngàn.

Him Lam không chỉ là một cứ điểm. Đó là “cánh cửa thép” phía Bắc, là tuyến phòng ngự tiền tiêu bảo vệ phân khu trung tâm. Quân Pháp bố trí tại đây lực lượng mạnh, hỏa lực dày, công sự nhiều tầng, lô cốt dày đặc, dây thép gai chằng chịt, bãi mìn ken kín. Họ tin rằng Him Lam đủ sức chặn đứng mọi đợt tiến công.

Nhưng thực tế đã khác. Chỉ sau 5 giờ 30 phút chiến đấu, quân ta tiêu diệt hoàn toàn trung tâm đề kháng Him Lam. Chiến thắng đến nhanh, mạnh và dứt khoát như một đòn sét giáng, làm rung chuyển toàn bộ hệ thống phòng ngự quân Pháp.

Đây là lần đầu tiên quân ta đập tan một trung tâm phòng ngự kiểu tập đoàn cứ điểm bằng hiệp đồng binh chủng tương đối hoàn chỉnh.

Trong trận đánh ấy, chủ nghĩa anh hùng cách mạng tỏa sáng bằng những con người bình dị mà phi thường. Tiêu biểu là Phan Đình Giót. Trong giờ phút quyết định, anh lấy thân mình lấp lỗ châu mai, dập tắt hỏa điểm địch, mở đường cho đồng đội xung phong. Hành động ấy không chỉ phá tan một hỏa điểm, mà còn trở thành biểu tượng bất tử về người lính Việt Nam: sẵn sàng lấy thân mình mở đường cho chiến thắng.

A1 - nơi thử thách ý chí của dân tộc

Nếu Him Lam là tiếng sấm mở màn, thì A1 là bản trường ca dữ dội nhất của Điện Biên Phủ. A1 không chỉ là một ngọn đồi. Đó là điểm cao then chốt ở phía Đông, là “lá chắn” bảo vệ sở chỉ huy Mường Thanh. Mất A1 đồng nghĩa với việc cánh cửa tiến vào trung tâm tập đoàn cứ điểm bị mở toang.

Pháp hiểu rõ điều đó nên dồn vào đây lực lượng mạnh nhất, hỏa lực dày đặc nhất, biến A1 thành “ổ đề kháng” mạnh bậc nhất toàn mặt trận. Vì thế, A1 trở thành nơi cuộc chiến bị đẩy đến giới hạn khốc liệt nhất.

Cuộc chiến giành A1 kéo dài suốt 39 ngày đêm, dài nhất và ác liệt nhất toàn chiến dịch. Từng mét hào đều phải giành giật bằng máu. Có những vị trí ban ngày địch chiếm, ban đêm ta giành lại. Có những đoạn hào vừa đào xong đã bị pháo địch cày nát. Có những đơn vị vào trận đủ quân số nhưng khi rút ra chỉ còn lại rất ít người.

Khi những cách đánh thông thường phải trả giá quá lớn, bộ đội công binh quyết định đào hào xuyên lòng đồi, một phương án táo bạo, hiểm nguy và đòi hỏi ý chí phi thường.

Để rồi, đường hầm dài 47 mét được đào trong lòng đất đã hoàn tất. Gần một tấn bộc phá được đặt dưới lòng A1.

Đến 20 giờ 30 phút ngày 6-5-1954, khối bộc phá phát nổ. Cả ngọn đồi rung chuyển. Hệ thống phòng ngự của địch bị xé toạc. Quân ta lập tức xung phong.

Rạng sáng 7-5, lá cờ chiến thắng cắm trên đồi A1. Đó là thời khắc tuyến phòng ngự quan trọng nhất của phân khu trung tâm bị bẻ gãy.

Sự sụp đổ không thể cứu vãn

Từ cuối tháng 3-1954, cục diện Điện Biên Phủ đã chuyển hẳn theo hướng không thể đảo ngược.

Pháo binh và pháo cao xạ của ta ngày càng siết chặt vòng vây. Những trận địa pháo giấu trong núi liên tục nhả đạn vào các vị trí địch. Trên bầu trời, lưới lửa phòng không khiến máy bay Pháp dần mất ưu thế. Sân bay Mường Thanh (huyết mạch tiếp tế của quân Pháp) bị uy hiếp rồi tê liệt.

Trong khi quân Pháp phụ thuộc vào cầu hàng không, quân ta giữ nhịp chiến dịch bằng một hệ thống hậu cần dựa vào sức người. Đạn được gùi qua dốc núi, gạo được tải qua rừng sâu, pháo được kéo bằng tay vượt đèo, vượt suối.

Hậu cần của ta không hiện đại, nhưng bền bỉ, linh hoạt và rất khó bị đánh gãy. Chính sự đối lập ấy quyết định số phận chiến dịch: một bên phụ thuộc vào bầu trời đang bị khóa chặt, một bên bám chắc vào mặt đất bằng ý chí con người.

Bên trong lòng chảo Điện Biên, quân Pháp bắt đầu suy sụp. Thương binh quá tải, thuốc men cạn dần, lương thực thiếu hụt, tinh thần binh lính sa sút. Những hầm ngầm từng được xem là nơi trú ẩn an toàn dần trở thành không gian ngột ngạt của sự tuyệt vọng.

Cái gọi là “pháo đài bất khả xâm phạm” không chỉ bị đánh sập từ bên ngoài bằng đạn pháo, mà còn sụp đổ từ bên trong bởi sự cạn kiệt hậu cần và tinh thần.

15 giờ ngày 7-5-1954, lệnh tổng công kích được phát ra. Các mũi tiến công đồng loạt tràn lên. Hệ thống phòng ngự cuối cùng của địch nhanh chóng tan vỡ. Sở chỉ huy trung tâm rơi vào hỗn loạn.

17 giờ 30 phút cùng ngày, lá cờ “Quyết chiến quyết thắng” tung bay trên nóc hầm tướng De Castries. Khoảnh khắc ấy không chỉ đánh dấu sự sụp đổ hoàn toàn của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Đó còn là thời khắc một dân tộc từ thân phận bị trị hiên ngang bước lên vũ đài lịch sử bằng chiến thắng của chính mình.

Lá cờ chiến thắng trên nóc hầm tướng De Castries chiều 7-5-1954 không chỉ tung bay trong vinh quang, mà còn phấp phới trên sự hy sinh của hàng vạn con người đã lấy thân mình viết nên ngày toàn thắng.