Cộng hưởng năng lượng đại ngàn - đại dương

Đặt biển lên non làm nông nghiệp

Sự hợp nhất hai tỉnh Phú Yên và Đắk Lắk ban đầu khiến nhiều người lo lắng, bởi giữa hai vùng đất quá khác biệt này có được sự tương đồng không? Tuy nhiên, Bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk, ông Lương Nguyễn Minh Triết chia sẻ, nhìn vấn đề dưới lăng kính lợi ích dân tộc, vùng đất nào cũng sẽ tương hợp. Huống chi, giữa hai tỉnh có điểm chung là sức mạnh nông nghiệp, một bên có nông sản núi rừng và một bên đầy lợi thế về hải sản đại dương. Nên khi ngành nông nghiệp - môi trường đặt vấn đề cùng văn hóa - du lịch địa phương định vị lại những lợi thế đầu tư về canh tác - chế biến nông sản, thúc đẩy du lịch canh nông, và nuôi trồng - đánh bắt thủy hải sản, thúc đẩy du lịch trải nghiệm, sức mạnh đại ngàn đại dương của hai vùng đất đã được vỡ vạc.

Một chiều sâu xa hơn, về mặt giao thoa văn hóa, đã một thời gian dài nhiều người cho rằng vùng cao nguyên đất đỏ với các dân tộc anh em luôn tách rời vùng biển phía đông. Nhưng nếu lật lại những sử thi Tây Nguyên và cả những bài hát, điệu ca trong làng chài ven biển, các nhà nghiên cứu đã chỉ ra những sự tích, câu chuyện những người anh hùng “đi tìm thần Mặt trời” bước chân trên cát và sóng, xuống tận đáy thủy cung làm bạn; và những chiếc kèn, mảnh gương thủy tinh từ vùng biển được dùng làm vật trang trí quý giá ở bản làng Tây Nguyên. Công cuộc khảo cổ ở di chỉ Thác Hai (Đắk Lắk) mới đây cho thấy, đã từng có một đại công trường công nghiệp khai thác đá chuyên sâu ở giữa rừng núi Tây Nguyên, với những mũi khoan đá lưu trữ hàng ngàn năm những kỹ thuật chế tác tưởng rất hiện đại, và hậu cần ở sau công trường đó, là cả một dây chuyền vận chuyển, buôn bán hàng hóa về phía biển. Nghĩa là từ rất lâu rồi, kinh tế Tây Nguyên đã gắn với duyên hải phía đông, Đắk Lắk là một vùng sản xuất để bán hàng xuống miền sa thạch.

Bởi những tương đồng đó, vấn đề tích hợp nông nghiệp lúa gạo từ Phú Yên, với nông sản Đắk Lắk, để mong muốn thúc đẩy xuất khẩu sầu riêng, cà phê, với cá ngừ đại dương, tăng sản lượng, chất lượng, và giá trị kim ngạch, được xem là lựa chọn cần thiết cho tỉnh mới Đắk Lắk.

Xuyên núi đãi cát tìm năng lượng

Đặt cạnh Phú Yên - Đắk Lắk, tỉnh Lâm Đồng mới có nhiều thách thức hơn. Trong khi kịch bản xây dựng mở rộng QL29 nối Buôn Ma Thuột - Tuy Hòa đã được cân nhắc, đường cao tốc Nha Trang - Buôn Ma Thuột đã gần hoàn thiện thi công, thì liên lạc giao thông giữa Đà Lạt - Gia Nghĩa về Phan Thiết vẫn còn phải tính toán. Khoảng cách giữa ba địa phương cũ khá lớn, đã làm cho công tác sắp xếp hành chính sau sáp nhập có sự trễ nãi nhất định; mà sự thật đến lúc này, chọn lựa đặt lại trung tâm hành chính tỉnh vẫn là lối ngỏ.

Nhưng, “liên kết xanh” sẽ là một tiền đề quan trọng để địa phương này tính đến những kế hoạch phát triển ổn định trong tương lai. Ông Hồ Văn Mười - Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng nhìn nhận, xu thế vận động của thế giới mới chính là bảo toàn năng lượng, gồm cả năng lượng tái tạo, động lực phát triển công nghiệp hóa, lẫn năng lượng tâm linh, trí tuệ gắn với môi trường tự nhiên. Mà những vấn đề này, tích hợp ở Lâm Đồng là có đủ.

Thứ nhất, địa bàn Bình Thuận cũ, với những vùng cát trải dài, là nơi có sẵn nguồn tài nguyên năng lượng tái tạo, với gió và mặt trời. Khi đặt rõ yêu cầu hình thành những nhà máy năng lượng hạt nhân ở tương lai gần về đây, các chuyên gia kỹ thuật đã tiên đoán một sự bùng nổ giá trị năng lượng cho đất nước. Tất cả đảm bảo một nền năng lượng “xanh” sẽ được khai thác hiệu quả và đem lại những lợi ích to lớn cho nước nhà. Riêng với vùng duyên hải, khi từ chân đèo Hải Vân vào đến chân đèo Cả được định vị về công nghệ, công nghiệp sản xuất, dịch vụ thương mại, tiêu dùng, nhất là công nghiệp nặng ở khu vực Quảng Ngãi cũ, thì tích hợp, kết nối với vùng năng lượng phía nam ở Ninh Thuận - Bình Thuận cũ, là lựa chọn không thể nào tốt hơn.

Thứ hai, du lịch sáng tạo, du lịch sinh thái, tâm linh sẽ là câu chuyện hài hòa khi đi từ miền biển Phan Thiết - Bình Thuận lên hồ núi Tà Đùng - Đắk Nông và thành phố hoa Đà Lạt - Lâm Đồng.

Hành trình mới cùng vùng cuối duyên hải!

Các nhà tư vấn cho rằng, kết nối liền lạc giữa hai địa phương Đắk Lắk Lâm Đồng sẽ có thêm nhiều cơ hội, khi nhìn nhận gắn bó với địa phương xen giữa là Khánh Hòa. Chính điểm hội tụ Nha Trang, với kịch bản đường sắt cao tốc quốc gia tương lai được đầu tư xong, sẽ trở thành một điểm đấu nối hàng hóa bắc nam với tốc độ dịch chuyển logistics nhanh chóng. Một đơn hàng nông sản từ Đắk Lắk, hay đơn hàng hoa từ Đà Lạt, sẽ chỉ còn mất chưa đầy 12 giờ đồng hồ để đi qua cửa khẩu phía bắc; thay vì phải mất gần 2 tuần lễ. Lợi ích kinh tế kéo theo của cơ hội này là rõ ràng, trực tiếp làm tăng giá trị hàng hóa xuất khẩu lên hàng chục lần.

Điều quan trọng với Đắk Lắk, Lâm Đồng, chính là có nắm vững được điều kiện cơ bản để thúc đẩy sự phát triển cơ hội đó không. Nền nông nghiệp bản địa từ núi xuống biển của hai địa phương sẽ cần cải thiện về tổ chức canh tác, đầu tư giống cho đến thu hoạch bảo quản, và nhất là chế biến chuyên sâu tạo ra nhiều mặt hàng tinh tế, giá trị cao hơn. Đặc biệt với lợi thế thủ phủ cà phê, Đắk Lắk có đủ tiềm lực để thay đổi hẳn diện mạo vùng canh tác loại sản vật này, với những nhà máy chế biến đa dạng, công nghệ cao, có thể được đầu tư ở Đắk Nông, và được bảo đảm năng lượng từ Bình Thuận. Ngược lại, những thành tựu nông nghiệp nghiên cứu gien, giống, nhất là các giống hoa, rau quả và dược liệu ở Đà Lạt, Bảo Lộc, sẽ có thể được nghiên cứu tốt hơn khi ứng dụng đại trà về Cư M’gar, Krông Ana, Buôn Hồ... Một cơ chế hợp tác toàn diện theo đó sẽ nên được đặt ra giữa hai địa phương có đầy lợi thế nông nghiệp chế biến, tái tạo năng lượng và du lịch văn hóa.

Rõ ràng trong hoạch định hợp nhất hành chính, giữa duyên hải miền Trung và Tây Nguyên, các nhà tư vấn chiến lược đã nhìn thấy những điều kiện thay đổi quan trọng nhưng ngoạn mục cho vùng cuối duyên hải. Đó không chỉ là câu chuyện về làm kinh tế nông nghiệp hiệu quả hay đầu tư các dự án năng lượng hạt nhân thành công. Giữa những vùng đất này, tồn tại một quan hệ về văn hóa giao thoa bền vững, với những giá trị di sản phi vật thể ngàn đời và còn cần thiết phát huy trong tương lai.