“Bà đỡ” của nông dân

Ra đời năm 1957, tiền thân là HTX Nông nghiệp Nhân Lý, ban đầu HTX có hơn 100 hộ với gần 600 xã viên ở thôn Lý Nhân. Trải qua nhiều lần sáp nhập, chuyển đổi mô hình hoạt động theo quy định của Nhà nước, đến năm 2012, HTX chuyển đổi thành HTX Dịch vụ nông nghiệp Nhân Lý, quy tụ 615 hộ với hơn 2.600 xã viên của ba làng Lý Nhân, Dương Cốc và Lý Hải.

Những năm đầu xây dựng đất nước, HTX Nhân Lý từng là điểm sáng về năng suất, sản lượng. Tuy nhiên, khi chuyển đổi mô hình hoạt động, HTX gặp nhiều khó khăn, có lúc đứng trước nguy cơ giải thể. Trước yêu cầu mới, Ban Giám đốc quyết tâm đổi mới, lấy lợi ích xã viên làm trung tâm; mở rộng dịch vụ về giống, phân bón, làm đất, bảo vệ thực vật, tiêu thụ nông sản; đẩy mạnh cơ giới hóa, liên kết với cơ quan khoa học, doanh nghiệp uy tín.

Hiện, HTX quản lý gần 150ha đất gieo trồng, trong đó có 7,8ha đất trồng màu, diện tích còn lại chủ yếu trồng lúa. Các giống lúa được đưa vào sản xuất gồm J02, DQ11, RVT, DS1, nếp Cô Tiên, nếp Lang Liêu, nếp Hoa vàng... năng suất bình quân đạt 60-65 tạ/ha. HTX đảm nhiệm các khâu bảo vệ ruộng đồng, bảo vệ thực vật, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, thú y, vệ sinh môi trường; đồng thời cung ứng vật tư nông nghiệp và bao tiêu sản phẩm theo thỏa thuận.

Điểm đáng ghi nhận là HTX không dừng ở việc “làm dịch vụ” mà hướng tới tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị. Trong đó, gạo ngon Phú Xuân được xác định là sản phẩm chủ lực. HTX tổ chức sản xuất tập trung, kiểm soát từ khâu giống, canh tác đến thu hoạch; chú trọng chất lượng, xây dựng thương hiệu và từng bước mở rộng thị trường. Sản phẩm được cấp chứng nhận nhãn hiệu tập thể năm 2021, đạt OCOP 3 sao năm 2020 và tiếp tục được công nhận OCOP 3 sao năm 2024. Bên cạnh cây lúa, HTX phát triển ngô ngọt, ngô nếp, khoai lang và rau màu theo tiêu chuẩn VietGAP.

Để giảm chi phí sản xuất, HTX đẩy mạnh cơ giới hóa. Các thành viên góp vốn đầu tư máy móc, thiết bị vào tổ cơ giới hóa, giúp chủ động các khâu làm đất, gieo cấy, thu hoạch, giảm phụ thuộc vào dịch vụ bên ngoài. HTX duy trì cửa hàng vật tư nông nghiệp, cung ứng giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và vận hành cửa hàng giới thiệu, tiêu thụ nông sản.

Năm 2025, HTX tạo việc làm thường xuyên cho 200-250 lao động, trong đó có 50 lao động thường xuyên; thu nhập từ 6-10 triệu đồng/người/tháng, riêng thợ máy cày, máy gặt đạt 15-20 triệu đồng/người/tháng. Năm năm gần đây, sản lượng nông sản của HTX đạt hơn 2.000 tấn/năm, trong đó khoảng 30% được HTX bao tiêu với giá cao hơn 20-30% so với nông sản cùng loại bán tự do. Năm 2025, tiền lãi mà xã viên được hưởng trực tiếp gần 300 triệu đồng. Doanh thu hằng năm của HTX đạt khoảng 7-7,5 tỷ đồng.

Với người nông dân, hiệu quả của HTX được cảm nhận rõ nhất từ những thay đổi trong chính công việc đồng áng hằng ngày. Ông Trần Ngọc Minh, thành viên HTX cho biết, trước đây gia đình sản xuất nhỏ lẻ, đầu ra bấp bênh, giá cả phụ thuộc vào thương lái. Từ khi tham gia HTX, gia đình được hướng dẫn kỹ thuật, sử dụng dịch vụ cơ giới hóa nên chi phí giảm rõ rệt. Sản phẩm có thương hiệu, bán được giá hơn, thu nhập cũng ổn định hơn.

Giá trị lớn nhất của HTX không chỉ nằm ở doanh thu hay tài sản, mà ở khả năng tập hợp những hộ sản xuất nhỏ lẻ thành một lực lượng có tổ chức. Khi nông dân đứng riêng lẻ, họ thường khó tiếp cận kỹ thuật, khó giảm chi phí và càng khó có tiếng nói trên thị trường. Khi cùng đứng trong một HTX, những khó khăn ấy được chia sẻ, giải quyết từng bước bằng sức mạnh tập thể.

Bà Lê Thị Hương cho rằng, muốn xây dựng thương hiệu nông sản thì phải làm tốt từ gốc, trước hết là tổ chức sản xuất an toàn, đồng bộ. HTX không chạy theo số lượng mà đặt chất lượng và uy tín lên hàng đầu; khi sản phẩm tốt, thị trường sẽ tự mở ra. Đó cũng là cách người nữ doanh nhân CCB lựa chọn để dẫn dắt HTX. Từ cung ứng đầu vào, chuyển giao kỹ thuật, cơ giới hóa đến xây dựng thương hiệu, kết nối tiêu thụ, HTX từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất, qua đó giảm chi phí đầu vào, nâng giá trị nông sản và tăng thu nhập cho xã viên.

Những nỗ lực ấy đã được ghi nhận. Năm 2025, HTX Nông nghiệp Nhân Lý được Chủ tịch UBND tỉnh biểu dương là HTX xuất sắc; từ năm 2016 đến nay, HTX được trao 4 Cờ thi đua, 9 Bằng khen của UBND tỉnh, Liên minh HTX Việt Nam và các bộ, ngành Trung ương.

Điều đáng quý của HTX Nhân Lý là không chỉ giúp nông dân thay đổi cách làm, mà còn từng bước tạo ra những sản phẩm có thương hiệu, có thị trường. Với doanh nhân CCB Lê Thị Hương, đó cũng là cách để giữ vững vai trò của HTX trong thời kỳ mới, trở thành điểm tựa để nông dân yên tâm sản xuất, nâng cao thu nhập và làm giàu trên chính mảnh đất quê hương.