VẸN TRÒN NGHĨA TRI ÂN

Từ chủ trương đến hành động quyết liệt

Tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ thiêng liêng và cao quý, nhưng cũng vô cùng khó khăn. Mỗi thông tin cần xác minh, mỗi địa bàn cần khảo sát đều đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ và tinh thần trách nhiệm cao. Bởi vậy, tỉnh Lâm Đồng xác định việc triển khai Chiến dịch “500 ngày đêm” không chỉ là thực hiện một nhiệm vụ chính sách, mà còn là phép thử đối với năng lực lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện của cấp ủy, chính quyền các cấp.

Từ chỉ đạo của Trung ương, Chính phủ, Ban Chỉ đạo Quốc gia, Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 7 và tỉnh Lâm Đồng, Đảng ủy Quân sự tỉnh ban hành Nghị quyết số 11-NQ/ĐU ngày 16/6/2026, lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ giai đoạn 2026 - 2030. Từ đây, Ban Chỉ đạo 515 của tỉnh cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch triển khai Chiến dịch “500 ngày đêm”, đồng thời giao nhiệm vụ cho từng cơ quan, địa phương,đơn vịtổ công tác liên ngành và các tổ lấy mẫu chuyên trách. Tinh thần “6 rõ” được quán triệt trong phân công nhiệm vụ, gắn trách nhiệm với chức năng và điều kiện thực tế của từng đơn vị.

Bộ CHQS tỉnh - cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo phối hợp, hiệp đồng chặt chẽ với các lực lượng để tháo gỡ khó khăn. Mỗi khâu công việc đều cần được tính toán cụ thể, từ tiếp nhận thông tin, khảo sát địa bàn đến bố trí lực lượng tìm kiếm, lấy mẫu và bàn giao phục vụ giám định. Sự chặt chẽ trong chỉ đạo, phân công và phối hợp là điều kiện để nhiệm vụ được triển khai thống nhất, đúng quy trình.

Yêu cầu nâng cao hiệu quả lãnh đạo càng trở nên cấp thiết khi thông tin có nguy cơ mai một theo thời gian, nhân chứng ngày càng ít, trong khi mỗi sai sót đều có thể ảnh hưởng đến kết quả tìm kiếm, xác minh; bên cạnh đó, mỗi phần một liệt sĩ đang còn nằm lại nơi đất mẹ, chưa được quy tập càng đòi hỏi phải khẩn trương khảo sát, tìm kiếm, vì mỗi ngày qua đi là một phần khó khăn trong tìm kiếm, xác định danh tính các anh, bởi thời tiết, khí hậu, thổ nhưỡng từng ngày gây ảnh hưởng đến chất lượng hài cốt, chất lượng mẫu sinh phẩm để giám định mà không chờ đợi sự chậm trễ vì bất kỳ một lý do gì. Bởi vậy, năng lực lãnh đạo không chỉ thể hiện ở việc đề ra chủ trương, mà còn ở kết quả tổ chức thực hiện, ở khả năng biến quyết tâm thành những việc làm cụ thể. Đây chính là cơ sở để Lâm Đồng phát huy sức mạnh tổng hợp của các lực lượng, từng bước tháo gỡ khó khăn, đưa công tác tri ân đạt hiệu quả thiết thực.

Chung sức đi tìm đồng đội

Đằng sau mỗi thông tin dù là nhỏ nhất về nơi chôn cất liệt sĩ là một hy vọng được nhen lên; phía sau mỗi cuộc khảo sát, tìm kiếm là sự phối hợp của nhiều lực lượng, từ cơ quan chỉ đạo đến chính quyền cơ sở và những người trực tiếp có mặt tại hiện trường. Ở Lâm Đồng, triển khai Chiến dịch “500 ngày đêm” không phải việc riêng của cơ quan quân sự địa phương, mà là nhiệm vụ chung của cả hệ thống chính trị, của toàn thể Nhân dân với mục tiêu tìm kiếm, quy tập các liệt sĩ đang còn nằm lại nơi đất mẹ và từng bước làm sáng tỏ danh tính các anh hùng liệt sĩ còn thiếu thông tin.

Ban Chỉ đạo 515 tỉnh giữ vai trò điều phối, thống nhất các nhiệm vụ; Bộ CHQS tỉnh, cơ quan thường trực Ban chỉ đạo làm nòng cốt tham mưu, hướng dẫn và hiệp đồng lực lượng. Chính quyền xã, phường phối hợp với cơ quan quân sự tiếp nhận, xác minh thông tin, tổ chức khảo sát địa bàn và vận động nhân dân tham gia. Công an, y tế phối hợp tiếp nhận, thu thập mẫu AND của thân nhận liệt sĩ và xác định danh tính bằng phương pháp giám định AND. Các cơ quan chuyên môn đảm nhiệm những khâu nghiệp vụ, từ rà phá bom mìn tại khu vực tìm kiếm đến lấy mẫu, số hóa, bảo quản và bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định. Mỗi lực lượng một nhiệm vụ, nhưng phải gặp nhau ở sự chặt chẽ, chính xác và trách nhiệm. Bởi chỉ một thông tin thiếu căn cứ, một khâu phối hợp chưa tốt cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả của cả quá trình.

Trong hành trình ấy, Nhân dân giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Những người từng sống trên địa bàn chiến trường, những gia đình lưu giữ ký ức về người thân, những thông tin được truyền lại qua nhiều năm có thể trở thành đầu mối để lực lượng chức năng xác minh, khoanh vùng tìm kiếm. Vì vậy, Lâm Đồng chú trọng đưa công tác tuyên truyền đến cơ sở, từ phát phiếu, tờ rơi, gửi thư ngỏ đến vận động tại các cuộc họp thôn, buôn, bon, tổ dân phố và sinh hoạt của các đoàn thể. Báo chí, hệ thống truyền thanh, truyền hình và mạng xã hội cùng tham gia lan tỏa thông tin, kêu gọi người dân cung cấp những điều mình biết về liệt sĩ, mộ liệt sĩ.

Qua các kênh tiếp nhận, tỉnh ghi nhận 70 thông tin liên quan đến liệt sĩ và mộ liệt sĩ, trong đó 45 thông tin có giá trị phục vụ xác minh, khảo sát, tìm kiếm. Những con số ấy chưa thể phản ánh hết ý nghĩa của sự đóng góp từ cộng đồng, nhưng cho thấy khi người dân được vận động đúng cách, những ký ức tưởng chừng rời rạc vẫn có thể trở thành manh mối hữu ích. Bởi thời gian càng lùi xa, nhân chứng càng ít đi, việc khơi dậy và kết nối nguồn thông tin trong nhân dân càng trở nên cấp thiết.

Để đáp ứng khối lượng công việc lớn, tỉnh đồng thời kiện toàn lực lượng chuyên trách, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ lâm thời K75 được thành lập; một tổ công tác chuyên ngành và năm tổ lấy mẫu chuyên trách được tổ chức phục vụ chiến dịch. Tại những nghĩa trang có nhiều mộ cần lấy mẫu, lực lượng quân đội và Ban CHQS cấp xã, phường được tăng cường hỗ trợ. Việc chuẩn bị phương tiện, dụng cụ, tập huấn quy trình và điều chỉnh nhân lực theo thực tế giúp các khâu lấy mẫu, số hóa được triển khai đồng bộ, an toàn.

Tinh thần hiệp đồng ấy thể hiện rõ trong các đợt khảo sát, tìm kiếm trên địa bàn tỉnh. Tính đến nay, tỉnh Lâm Đồng đã tổ chức 32 đợt khảo sát, tìm kiếm và quy tập được 26 hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin. Riêng đợt tìm kiếm tại xã Hòa Thắng từ ngày 21 đến 23/7 đã phát hiện 12 hài cốt. Kết quả đó là công sức của lực lượng trực tiếp đào tìm, đồng thời gắn với quá trình tiếp nhận thông tin, xác minh địa bàn, xây dựng phương án và huy động lực lượng, phương tiện phù hợp.

Một phần việc khác đòi hỏi sự cẩn trọng không kém là lấy mẫu, số hóa và bàn giao phục vụ giám định ADN. Tại 11 nghĩa trang liệt sĩ, tỉnh hoàn thành lấy mẫu đối với 4.776 mộ lấy mẫu, có 3.625 mộ đủ điều kiện để giám định AND, bàn giao toàn bộ số mẫu này cho Viện Pháp y Quân đội ngày 15/9/2026. Công việc hoàn thành sớm ba tháng so với thời hạn tỉnh giao. Để có được tiến độ đó, các lực lượng phải làm việc theo quy trình, bảo đảm sự thống nhất giữa mẫu hài cốt, hồ sơ và sơ đồ mộ chí. Đây là bước chuẩn bị quan trọng cho quá trình giám định, song không đồng nghĩa mọi hài cốt đã được xác định danh tính.

Từ tìm kiếm ngoài thực địa đến lấy mẫu trong nghĩa trang, từ xác minh thông tin đến kết nối với thân nhân liệt sĩ, mỗi công đoạn đều cần sự phối hợp của nhiều người, nhiều cơ quan. Sức mạnh của cả hệ thống chính trị không nằm ở việc có đông lực lượng tham gia, mà ở khả năng tổ chức họ cùng hành động, đúng chức năng và cùng chịu trách nhiệm. Khi người dân góp thông tin, chính quyền chủ động vào cuộc, lực lượng chuyên môn làm việc chặt chẽ và cơ quan chỉ đạo theo sát từng nhiệm vụ, hành trình tìm kiếm đồng đội mới có thêm cơ sở để tiến lên, đưa những hy vọng còn dang dở đến gần hơn với kết quả.

Trọn nghĩa tri ân

Trong hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, có những kết quả không thể chỉ đong đếm bằng số lượng hay tiến độ hoàn thành. Đó là khi một phần mộ vô danh được xác định danh tính, khi thông tin về người đã hy sinh được làm sáng tỏ sau nhiều năm chờ đợi. Tại Lâm Đồng, qua phối hợp với tỉnh Bắc Ninh và cơ quan chuyên môn, hài cốt liệt sĩ Nguyễn Văn Sỹ được xác định danh tính bằng phương pháp giám định ADN. Tỉnh cũng ban hành hai quyết định xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng phương pháp thực chứng. Bên cạnh đó, công tác lấy mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ đã được Công an tỉnh đã phối hợp đoàn công tác Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự - Bộ Công an tiến hành thu nhận mẫu ADN đợt 1 cho 89 trường hợp thân nhân của liệt sĩ chưa xác định được danh tính trên địa bàn tỉnh.Mỗi trường hợp được xác minh là thêm một phần ký ức chiến tranh được nối lại, thêm cơ hội để thân nhân biết nơi người thân mình yên nghỉ.

Bước vào giai đoạn tiếp theo của Chiến dịch “500 ngày đêm”, Lâm Đồng tiếp tục xác định tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy, phát huy vai trò tham mưu của cơ quan thường trực, thực hiện nghiêm nguyên tắc “6 rõ” và huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị. Công tác tuyên truyền, vận động nhân dân cung cấp thông tin cần được duy trì thường xuyên, sâu rộng hơn. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoàn thiện hồ sơ, danh sách liệt sĩ, kết luận địa bàn và lập bản đồ tìm kiếm, quy tập cần được đẩy mạnh. Cùng với đó là tập trung khảo sát tại những nơi có thông tin, phối hợp chặt chẽ trong lấy mẫu, giám định ADN, xác định danh tính; bảo đảm nguồn lực, nâng cao chất lượng đội ngũ và tăng cường kiểm tra, rút kinh nghiệm trong quá trình thực hiện.

Hành trình tìm kiếm đồng đội sẽ không khép lại khi vẫn còn những phần mộ chưa rõ tên, những gia đình chưa tìm được nơi yên nghỉ của người thân, khi những người vợ vẫn mòn mỏi đợi chồng, những người con, người cháu vẫn day dứt tìm cha, chú, bác của mình, khi các anh vẫn đang còn nằm nơi đất mẹ. Mỗi thông tin được xác minh, mỗi phần hài cốt được tìm thấy đều góp thêm hy vọng; mỗi danh tính được làm sáng tỏ là một món nợ nghĩa tình được trả thêm phần nào với người đã khuất và gia đình ở lại. Bởi vậy, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ chính sách, mà còn là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, Quân đội và toàn xã hội đối với những người đã hiến dâng cuộc đời cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

Thực tiễn tại Lâm Đồng cho thấy, một chủ trương chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi được cụ thể hóa bằng trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, sự phối hợp chặt chẽ và quyết tâm thực hiện đến cùng. Với công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, điều đó càng có ý nghĩa sâu sắc, bởi phía sau mỗi phần mộ chưa rõ tên là một cuộc đời đã hiến dâng cho Tổ quốc, là nỗi mong ngóng của những gia đình suốt nhiều năm chưa tìm được người thân.

Hành trình ấy vẫn còn tiếp diễn khi đâu đó trên những vùng đất từng đi qua chiến tranh, hài cốt liệt sĩ vẫn chưa được tìm thấy, danh tính vẫn chưa được làm sáng tỏ, và còn những gia đình đau đáu chờ một ngày đón người thân trở về. Thời gian có thể làm phai mờ dấu tích, nhưng không thể làm vơi đi món nợ nghĩa tình của những người đang sống đối với những người đã ngã xuống. Bởi vậy, mỗi thông tin được xác minh, mỗi phần hài cốt được quy tập, mỗi danh tính được trả lại không chỉ là kết quả của một nhiệm vụ chính sách, mà còn là sự an ủi dành cho những gia đình đã chờ đợi qua nhiều thế hệ, là minh chứng cho đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” vẫn được gìn giữ bằng hành động cụ thể trong đời sống hôm nay. Từ Lâm Đồng, câu chuyện về hành trình tìm kiếm đồng đội cũng gợi nhắc một điều có ý nghĩa lâu dài: tri ân không chỉ là nhớ về quá khứ, mà còn là trách nhiệm được tiếp nối mỗi ngày, để không một sự hy sinh nào bị lãng quên, để niềm tin của nhân dân được bồi đắp từ những việc làm chân thành và để các thế hệ mai sau hiểu rằng Tổ quốc luôn trân trọng, gìn giữ ký ức về những người đã hiến dâng cuộc đời mình cho độc lập, tự do của Tổ quốc.