Ba điều đặc biệt ở “bệnh viện da cam”

(Tiếp theo và hết)

Bài 5: Không nên có thêm “bệnh viện da cam” nào trên thế giới

Chiến tranh thường được nhắc đến bằng những con số về thương vong, những bản đồ chiến sự hay các hiệp định đình chiến, nhưng ở Làng Hữu nghị Việt Nam, chiến tranh lại hiện hữu bằng nỗi đau âm thầm, dai dẳng. Từ “bệnh viện” đặc biệt ấy, một thông điệp rõ ràng được đặt ra cho toàn nhân loại rằng: Hãy đấu tranh, ngăn chặn, đẩy lùi chiến tranh, không nên có thêm “bệnh viện da cam” nào trên thế giới.

Chiến tranh chưa hết khi hòa bình được ký kết

Ý tưởng xây dựng Làng Hữu nghị Việt Nam bắt nguồn từ những CCB Mỹ yêu chuộng hòa bình, tiêu biểu là ông George Mizo - người từng tham chiến tại Việt Nam và ông Georges Doussin - Chủ tịch Hội Cộng hòa CCB Pháp. Trở lại Việt Nam sau chiến tranh, ông mang theo nỗi trăn trở về những đau thương mà cuộc chiến để lại và mong muốn góp phần hàn gắn. Cùng với các CCB và những người bạn quốc tế đến từ nhiều quốc gia như Pháp, Đức, Nhật Bản... sáng kiến về một “ngôi làng của tình người” đã hình thành.

Ngay từ khi ra đời, Làng Hữu nghị Việt Nam không đơn thuần là một dự án nhân đạo, mà còn là biểu tượng cao đẹp của sự hòa giải, của tinh thần vượt qua hận thù, hướng tới tương lai. Trải qua gần ba thập kỷ hoạt động, nơi đây đã trở thành mái nhà chung của các CCB, cựu thanh niên xung phong và đặc biệt là nhiều thế hệ nạn nhân chất độc da cam/dioxin.

Nói về Làng Hữu nghị, khi đó ông George Mizo vô cùng xúc động: “Làng Hữu nghị Việt Nam rất quan trọng với chúng tôi, ngôi Làng sẽ là biểu tượng phong cách con người của nhiều quốc gia, thuộc nhiều tầng lớp khác nhau cùng phấn đấu cho một Dự án vì hòa bình và hữu nghị. Chúng ta cầu chúc cho Dự án này không phải là Dự án cuối cùng mà là sự bắt đầu của một mô hình hợp tác quốc tế tương lai, tiêu biểu cho tinh thần hòa giải, hàn gắn vết thương và hy vọng”. Còn ông Georges Doussin thì khẳng định: “Làng Hữu nghị Việt Nam sẽ làm cho Việt Nam một lần nữa vượt ra khỏi phạm vi đất nước mình, trở thành ngọn cờ sinh động tập hợp lực lượng vì hòa bình quốc tế. Xây dựng thành công Làng Hữu nghị Việt Nam là thắng lợi của đấu tranh cho hòa bình”.

Làng Hữu nghị Việt Nam cũng có vai trò là “cầu nối” quốc tế. Nhiều đoàn khách quốc tế, tổ chức nhân đạo, CCB từ các quốc gia đã đến thăm, trực tiếp chứng kiến những hậu quả nặng nề của chiến tranh vẫn còn hiện hữu. Trong 3 năm gần đây, Làng đã đón tiếp 1484 lượt khách của 172 đoàn từ 22 quốc gia đến thăm, trong đó có các đoàn: Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN, Quốc hội Pháp, Tổ chức CCB vì Hòa bình Hoa Kỳ, Tổ chức CCB Mỹ vì hòa bình... Chính những trải nghiệm thực tế ấy đã khơi dậy sự đồng cảm, góp phần củng cố tiếng nói chung vì hòa bình, đồng thời thúc đẩy các hoạt động hợp tác nhân đạo trên phạm vi toàn cầu.

Từ thực tiễn đó, một nhận thức rõ ràng: Chiến tranh có thể kết thúc về mặt quân sự, nhưng hậu quả của nó không dừng lại ở một thế hệ. Chất độc da cam/dioxin, sản phẩm của chiến tranh hóa học đã và đang gây tổn hại không chỉ cho những người trực tiếp tham chiến mà còn cho con cháu họ. Đây là vấn đề liên thế hệ, thậm chí chưa thể xác định điểm kết thúc.

“Bệnh viện da cam” tại Làng Hữu nghị Việt Nam vì thế mang một ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi y tế thông thường. Nó không chỉ là nơi chữa bệnh, mà còn là bằng chứng sống về “cái giá” lâu dài của chiến tranh. Và từ đó đặt ra một câu hỏi mang tính toàn cầu: Nếu chiến tranh tiếp tục xảy ra ở bất kỳ đâu, liệu nhân loại đã sẵn sàng đối diện với những “Làng Hữu nghị” mới trong tương lai?.

Thực tế ấy bác bỏ những quan điểm cho rằng chiến tranh có thể được “kiểm soát” hay “giới hạn thiệt hại”. Việt Nam là minh chứng rõ rằng, dù chiến tranh đã lùi xa nửa thế kỷ, nhưng hậu quả vẫn hiện hữu trong từng cơ thể con người, từng gia đình và cả trong hệ thống an sinh xã hội. Nhìn từ Làng Hữu nghị, có thể thấy đây không chỉ là nơi chăm sóc nạn nhân chiến tranh mà còn là kết tinh của tinh thần hòa giải và khát vọng hòa bình của những con người từng ở hai phía đối đầu.

Chấm dứt chiến tranh - Loại trừ gốc rễ của nỗi đau da cam

Từ câu chuyện của Làng Hữu nghị Việt Nam có thể rút ra một chân lý giản dị nhưng sâu sắc: Không có cuộc chiến tranh nào là “xa xôi” hay “không liên quan”. Mọi xung đột, dù diễn ra ở đâu, đều có nguy cơ để lại những hậu quả lâu dài, vượt qua biên giới quốc gia và ảnh hưởng đến toàn nhân loại.

Những mảnh đời, những nỗi đau tại Làng Hữu nghị Việt Nam đều thật sự ám ảnh, nó nhắc chúng ta nhớ rằng, dù chiến tranh đã lùi xa, nhưng nỗi đau da cam vẫn còn hiện hữu trong từng hơi thở, từng nếp nhà của nhiều gia đình Việt Nam. Và gửi đi một thông điệp, lời cảnh tỉnh cho các quốc gia, dân tộc trên thế giới phải hành động, đấu tranh, ngăn chặn, đẩy lùi chiến tranh ngay từ khi nó chưa xảy ra; không để chiến tranh xảy ra với bất kỳ một quốc gia dân tộc, vùng lãnh thổ nào trên thế giới. Để không có nơi nào phải chịu hậu quả của chiến tranh như ở Việt Nam, như những con người ở Làng Hữu nghị.

Thượng tướng Bế Xuân Trường - Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Hội CCB Việt Nam chia sẻ: Gốc rễ của nạn nhân chất độc da cam chính là chiến tranh, do đó phản đối chiến tranh là vấn đề nhân văn sâu sắc. Đó là thông điệp gửi đi cho cả thế giới để họ biết được câu chuyện về chiến tranh ở Việt Nam với những góc khuất đằng sau. Và qua những câu chuyện đó, thổi bùng lên mong muốn của mọi dân tộc trên thế giới là phải đấu tranh ngăn chặn, không để chiến tranh xảy ra ở bất kỳ quốc gia nào, dân tộc nào, vùng lãnh thổ nào. Đây mới là hạnh phúc cho mọi người dân trên toàn thế giới.

Hoạt động của Làng Hữu nghị Việt Nam những năm qua như một minh chứng khẳng định quan điểm của Đảng, Nhà nước ta đối với những nạn nhân chất độc da cam nói chung và những CCB nhiễm chất độc da cam nói riêng. Việc chăm sóc, điều dưỡng, nuôi dưỡng, dạy học, dạy nghề cho các CCB và các cháu nhiễm chất độc da cam/dioxin đã góp phần nâng cao vai trò, vị thế của Hội CCB Việt Nam trong công tác đối ngoại nhân dân, giúp thế giới hiểu về Việt Nam; thể hiện tính nhân văn, nhân đạo của Đảng, Nhà nước và con người Việt Nam về vấn đề hậu chiến tranh.

Thực tế những năm qua cho thấy, thông qua các hoạt động của Làng, nhiều đoàn quốc tế trực tiếp đến thăm đã “mục sở thị” hậu quả của chiến tranh đang hiện hữu tại Làng Hữu nghị Việt Nam và thay đổi nhận thức về chiến tranh tại Việt Nam. Trước những diễn biến phức tạp của tình hình thế giới, các cuộc xung đột vẫn diễn ra thì vai trò của các tổ chức quốc tế, trong đó có Ủy ban Quốc tế về Làng Hữu nghị Việt Nam cần được phát huy mạnh mẽ hơn nữa. Không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ vật chất hay kỹ thuật, những tổ chức này cần lên tiếng mạnh mẽ hơn, rõ ràng hơn và mang tính hành động cao hơn. Không thể chỉ dừng lại ở những tuyên bố mang tính hình thức, mà cần được chuyển hóa thành những nỗ lực cụ thể nhằm ngăn chặn xung đột, góp phần thúc đẩy đối thoại, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình.

Việt Nam là một quốc gia đã đi qua chiến tranh, gánh chịu những mất mát to lớn, nhưng cũng là một dân tộc lựa chọn con đường hòa bình, hợp tác và phát triển. Điều đó không có nghĩa là quên đi quá khứ, mà là nhìn thẳng vào quá khứ để rút ra bài học cho tương lai. “Bệnh viện da cam” tại Làng Hữu nghị Việt Nam chính là lời nhắc nhở rằng, chiến tranh không chỉ tàn phá hiện tại mà còn hủy hoại tương lai. Không một quốc gia nào, không một dân tộc nào phải trả giá bằng những di chứng kéo dài qua nhiều thế hệ như vậy.

Bởi vậy, thông điệp gửi tới cộng đồng quốc tế là: Đấu tranh ngăn chặn chiến tranh không phải là một lựa chọn mang tính thiện chí, mà là yêu cầu bắt buộc đối với một thế giới văn minh. Mỗi quốc gia, mỗi tổ chức và mỗi cá nhân đều có trách nhiệm trong việc bảo vệ hòa bình.

Bởi lẽ, nếu thế giới không hành động từ hôm nay, thì ngày mai, những “Làng Hữu nghị” sẽ không còn là câu chuyện riêng của Việt Nam. Và khi đó, cái giá phải trả sẽ không chỉ là nỗi đau của một dân tộc, mà là thất bại chung của cả nhân loại.

Nhìn lại hành trình của Làng Hữu nghị Việt Nam, từ một sáng kiến nhân đạo mang tính biểu tượng cho hòa giải, đến một “bệnh viện da cam” đặc biệt đang từng ngày xoa dịu những di chứng chiến tranh có thể thấy rõ một điều: Con người có thể vượt qua hận thù, có thể hàn gắn những vết thương, nhưng không thể xóa đi hoàn toàn những gì chiến tranh đã gây ra.

Chính vì vậy, điều nhân văn sâu sắc nhất mà Làng Hữu nghị Việt Nam gửi gắm không chỉ nằm ở sự chăm sóc, chữa lành, mà ở lời cảnh tỉnh, đừng để chiến tranh xảy ra thêm một lần nào nữa, hãy hành động ngay từ hôm nay để không còn bất kỳ “bệnh viện da cam” nào xuất hiện trong tương lai.