Vụ thu hồi 103,3m² đất nhưng không bồi thường ở QL 7, tỉnh Nghệ An: Nhiều dấu hỏi trong vụ việc liên quan gia đình cựu chiến binh Nguyễn Văn Năm

Gia đình CCB Nguyễn Văn Năm ở xã Mỹ Thành, huyện Yên Thành - nay là xã Vân Tụ, tỉnh Nghệ An phản ánh việc bị thu hồi 103,3m2 đất trong quá trình triển khai dự án Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 7 (QL7) nhưng không được bồi thường, với lý do “nằm trong phạm vi lưu không đường giao thông”. Đáng nói, phần đất này đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) từ năm 1995, sau đó đổi sổ năm 2012, có nguồn gốc sử dụng từ năm 1980. Vụ việc đang gây nhiều bức xúc, đặt ra câu hỏi về tính hợp pháp của quyết định bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Quyết định thu hồi đất và những điểm bất thường

Theo đơn khiếu nại, ngày 11-1-2024, UBND huyện Yên Thành (cũ) ban hành Quyết định số 431/QĐ-UBND phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư dự án Cải tạo, nâng cấp QL7 (đợt 1). Trong đó, diện tích 103,3m² đất thuộc thửa 98, tờ bản đồ 25 của gia đình CCB Nguyễn Văn Năm bị thu hồi, nhưng lại không được bồi thường về đất, chỉ hỗ trợ 1,7 triệu đồng cho cây cối, hoa màu. Lý do được ghi rõ: Phần diện tích này “nằm trong phạm vi lưu không đường giao thông QL7”.

Đến ngày 26-6-2024, Chủ tịch UBND huyện Yên Thành tiếp tục ban hành Quyết định số 4645/QĐ-UBND điều chỉnh, bổ sung thu hồi đất. Tại phụ lục kèm theo Quyết định, diện tích bị ảnh hưởng theo trích đo vẫn là 103,3m², nhưng diện tích thu hồi chính thức được ghi là 0m² (!?). Cùng lúc đó, diện tích đất còn lại của gia đình ông Nguyễn Văn Năm và bà Lê Thị Huệ bị điều chỉnh từ 838m² xuống chỉ còn 734,6m².

Theo hồ sơ, thửa đất số 98 này vốn đã được UBND huyện Yên Thành cấp GCNQSDĐ từ năm 1995 là đất ở, đến năm 2012 thì cấp đổi - loại đất ở nông thôn, nhưng diện tích chứng nhận giảm xuống còn 532m². Thực tế sử dụng lớn hơn, được đo đạc là 838m², trong đó có 306m² được ghi chú “nằm trong quy hoạch QL7, không được cấp giấy chứng nhận”. Tuy nhiên, trong quyết định bồi thường, cơ quan chức năng lại tách riêng phần 103,3m², xếp vào diện đất lưu không và không đền bù.

Điều này đặt ra nhiều dấu hỏi: Vì sao cùng một thửa đất, đã được Nhà nước cấp GCNQSDĐ, lại có sự mâu thuẫn giữa diện tích ghi nhận, diện tích bị thu hồi và diện tích được bồi thường? Tại sao quyết định phê duyệt lại khẳng định diện tích thu hồi là 0m², trong khi hồ sơ đo đạc thể hiện rõ bị ảnh hưởng 103,3m²?

Quyền lợi chính đáng của gia đình CCB cần được đảm bảo

Đại diện gia đình CCB Nguyễn Văn Năm khẳng định thửa đất nói trên có nguồn gốc từ năm 1979, được sử dụng làm nhà ở ổn định trước cả thời điểm ban hành Điều lệ Bảo vệ công trình giao thông đường bộ (năm 1982). Do vậy, việc cho rằng 103,3m² đất bị thu hồi thuộc “lưu không giao thông” để không bồi thường là không thỏa đáng.

Khoản 5 Điều 98 Luật Đất đai 2013 quy định: “Trường hợp có sự chênh lệch diện tích giữa giấy tờ và thực tế, khi Nhà nước thu hồi đất thì phần diện tích thực tế đang sử dụng ổn định, không có tranh chấp sẽ được xem xét bồi thường”. Nghị định 47/2014/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn thi hành cũng nhấn mạnh: Diện tích đất có giấy chứng nhận nhưng có phần nằm trong hành lang bảo vệ công trình phải được xác định nguồn gốc, loại đất, thời gian sử dụng để tính bồi thường.

Không chỉ vậy, Quyết định 24/2022/QĐ-UBND của tỉnh Nghệ An và Quyết định 28/2021/QĐ-UBND cũng quy định rõ: Nếu diện tích đất bị thu hồi nằm trong GCNQSDĐ, người dân được bồi thường theo loại đất đang sử dụng, ở đây là đất ở nông thôn.

Vậy nhưng, gia đình CCB Nguyễn Văn Năm lại chỉ được hỗ trợ chi phí cây cối, không bồi thường đất. Sự bất nhất giữa hồ sơ cấp GCNQSDĐ, quyết định thu hồi và phương án bồi thường đã khiến quyền lợi hợp pháp của gia đình có công với cách mạng bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Cần câu trả lời minh bạch từ chính quyền địa phương

Ngày 17-3-2024, gia đình đã gửi đơn khiếu nại yêu cầu UBND huyện Yên Thành (nay thuộc thẩm quyền UBND xã Vân Tụ) xem xét, bồi thường 103,3m² đất bị thu hồi. Tuy nhiên, đến nay vụ việc vẫn chưa được giải quyết dứt điểm, thì ngày 5-9 vừa qua, lực lượng chức năng địa phương đã tiến hành “cưỡng chế” - bảo vệ thi công công trình, gây bức xúc trong dư luận địa phương.

Theo chuyên gia pháp lý, với những căn cứ pháp lý và hồ sơ đã nêu, cơ quan chức năng cần làm rõ:

- Vì sao trong quyết định điều chỉnh lại ghi diện tích thu hồi là 0m² trong khi thực tế gia đình bị mất đất?

- Vì sao diện tích đất đã được cấp GCNQSDĐ, sử dụng ổn định trước năm 1982, lại bị xếp vào diện “lưu không giao thông” để không bồi thường?

- Trách nhiệm của Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư ở đâu khi để xảy ra sự bất nhất trong phương án?

Đất đai là tài sản lớn, gắn bó cả đời với người dân nông thôn. Đối với gia đình CCB Nguyễn Văn Năm - vốn là gia đình có công với cách mạng - việc không được bồi thường diện tích đất bị thu hồi càng gây thiệt thòi, tạo dư luận không tốt.

Dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 7 là công trình trọng điểm, có ý nghĩa phát triển hạ tầng giao thông vùng Tây Nghệ An. Tuy nhiên, để dự án đạt được sự đồng thuận, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng phải được thực hiện công bằng, minh bạch, tuân thủ pháp luật.

Người dân mong rằng UBND xã Vân Tụ và các cơ quan chức năng liên quan tỉnh Nghệ An sớm vào cuộc làm rõ, bảo vệ quyền lợi chính đáng của gia đình CCB Nguyễn Văn Năm, qua đó củng cố niềm tin vào sự thượng tôn pháp luật và chính sách “Đền ơn đáp nghĩa”.