Tham vọng “bọc thép xứ sở sương mù”

Trọng tâm của kế hoạch cải tổ quân đội Anh là đóng mới 12 tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân

Thủ tướng Anh vừa công bố kế hoạch cải tổ quân đội nước này, không chỉ tăng cường tiềm lực quân sự của Anh mà còn tạo dựng cho “xứ sở sương mù” vai trò dẫn dắt châu Âu, cả về chính trị, kinh tế và quốc phòng.

Đây là cuộc cải tổ lớn nhất kể từ sau Chiến tranh lạnh, đánh dấu bước chuyển đổi cơ bản về quân sự nhằm biến quân đội Anh trở thành một đội quân có trang bị, năng lực tiên tiến nhất cùng các liên minh mạnh nhất. Còn nước Anh thì trở thành “quốc gia sẵn sàng chiến đấu” với quân đội có sức sát thương mạnh gấp 10 lần vào năm 2035. Bộ trưởng Quốc phòng Anh - John Healey khẳng định: “Chúng tôi phải sẵn sàng chiến đấu và giành chiến thắng trong các tình huống mà thế giới hiện đại có thể đặt ra”.

Đầu tháng 6-2025, Anh cho công bố Bản đánh giá phòng thủ chiến lược (SDR) dựa trên 62 khuyến nghị của nhóm chuyên gia do cựu Tổng thư ký NATO - George Robertson dẫn đầu cùng sự tham gia của các chuyên gia như Fiona Hill - cựu cố vấn Tổng thống Mỹ - Donald Trump và tướng Richard Barrons - cựu Tư lệnh Bộ tư lệnh chiến lược Anh. Tài liệu này cảnh báo Anh đang phải đối mặt với “mối đe dọa nghiêm trọng, cấp bách và khó lường” trong không gian, trên biển và qua các cuộc tấn công mạng kể từ sau Chiến tranh lạnh.

Đúng là khả năng sẵn sàng chiến đấu của quân đội Anh hiện ở mức thấp nhất trong lịch sử. Trong những thập niên gần đây, vì nhiều lý do khác nhau, tiềm lực quân sự của Anh không ngừng suy giảm. Mang tiếng là cường quốc hạt nhân nhưng theo một vị tướng NATO, quân đội Anh hiện “không thể triển khai một sư đoàn trên chiến trường”. Còn theo tiến sĩ Rob Johnson - người từng giữ chức vụ đứng đầu Cơ quan Đánh giá Quốc phòng giai đoạn 2022-2024, với tình trạng hiện tại, quân đội Anh chỉ có thể thực hiện các nhiệm vụ gìn giữ hòa bình và nhân đạo, sơ tán dân thường và chống lại các nhóm phá hoại chứ chưa sẵn sàng cho một cuộc xung đột vũ trang toàn diện, bất kể ở quy mô nào.

Điểm yếu lớn nhất về khả năng phòng thủ của Anh là thiếu lực lượng dự phòng. Quân đội Anh sẽ nhanh chóng hết đạn dược trong các hoạt động chiến đấu. Trong khi hải quân từ lâu đã mất danh hiệu “bá chủ của biển cả” và hiện thiếu tàu, không thể tổ chức việc tuần tra cần thiết ở Bắc Đại Tây Dương. Không quân Anh chỉ có khoảng một nửa số lượng máy bay chiến đấu cần thiết.

Với đội quân “rỗng ruột” như vậy, Anh không thể đảm bảo phòng thủ trước các mối đe dọa tiềm tàng. Chính vì thế, kế hoạch cải tổ quân đội lần này được cho là mang tính toàn diện, đầy tham vọng, ở cả cấp chiến lược, chiến dịch và chiến thuật, bao trùm tất cả lực lượng thuộc 3 quân chủng hải, lục và không quân. Trọng tâm của cuộc cải tổ là kế hoạch đóng mới 12 tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân nhằm thay thế các tàu ngầm lớp Astute hiện tại. Những tàu ngầm này, dự kiến đi vào hoạt động từ cuối thập niên 2030, sẽ tăng cường khả năng răn đe chiến lược của hải quân Anh.

Không dừng lại ở đó, để hiện thực hóa tham vọng mở rộng vai trò “chiếc ô” hạt nhân của Anh trong NATO trong bối cảnh Mỹ đang xem xét giảm vai trò bảo đảm an ninh cho châu Âu, Anh dự định mua các máy bay chiến đấu F-35A có khả năng mang bom hạt nhân chiến thuật B61-12 từ Mỹ, đồng thời đầu tư hàng tỷ bảng Anh vào chương trình phát triển đầu đạn hạt nhân mới cho các tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo lớp Vanguard. Các chương trình mua sắm vũ khí như xe tăng challenger 3, các thiết bị bay không người lái (UAV) tích hợp công nghệ trí tuệ nhân tạo, tên lửa tầm trung… cũng được tăng cường. Trong lĩnh vực công nghiệp quốc phòng, London dự kiến sẽ chi 2 tỷ USD để xây dựng 6 nhà máy sản xuất đạn dược mới.

Để có tiền cho cuộc cải tổ quân đội, Chính phủ Anh đặt mục tiêu nâng chi tiêu quốc phòng lên 2,5% GDP vào năm 2027 và hướng tới mức 3% từ năm 2034. Ngân sách quốc phòng 54,1 tỷ USD (2,3% GDP) của Anh hiện nay sẽ tăng thêm từ 18-20 tỷ trong những năm tới. Thủ tướng Anh - Keir Starmer còn tuyên bố sẽ cắt giảm viện trợ nước ngoài từ 0,5% xuống còn 0,3% GDP nhằm tập trung cho quốc phòng, bất chấp nhiều hệ quả khôn lường.

Tăng cường vũ trang, như mô tả của báo chí là “bọc thép” nước Anh, ông Starmer hướng tới mục tiêu hùng mạnh hoá nước Anh về quân sự và quốc phòng, biến “xứ sở sương mù” thành cường quốc quân sự ở châu Âu và trên thế giới. Không dừng ở đó, đích đến của ông Starmer còn là tạo dựng cho nước Anh vai trò đi đầu và dẫn dắt châu Âu, cả về chính trị an ninh, kinh tế và quốc phòng, sẵn sàng lấp vào chỗ trống một khi Mỹ rút khỏi châu lục này.

Chắc chắn, cuộc chuyển đổi lớn của quân đội Anh sẽ là một nhân tố thúc đẩy, thậm chí là làm bùng phát cuộc chạy đua vũ trang mới ở châu Âu.  

Tiến Thành