Tái cấu trúc toàn diện chuỗi giá trị công nghiệp dầu khí, hướng tới tăng trưởng bền vững

Ngày 29/10 tại Hà Nội, Tạp chí Kinh tế Việt Nam – VnEconomy – Vietnam Economic Times tổ chức diễn đàn “Phát triển công nghiệp dầu khí Việt Nam: Đảm bảo tăng trưởng bền vững”.

Sự kiện có sự tham gia đông đảo đại diện lãnh đạo các ban, bộ, ngành, các chuyên gia kinh tế, nhà khoa học, đại diện các cơ quan ngoại giao gồm Đại sứ quán Liên bang Nga, Đại sứ quán Canada, Đại sứ quán Ấn Độ cùng lãnh đạo các doanh nghiệp năng lượng hàng đầu trong nước và quốc tế.

Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam bước vào chu kỳ phát triển mới với đòi hỏi tăng trưởng cao, đặt ra cho ngành Dầu khí hai nhiệm vụ song hành: bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và nâng cao giá trị gia tăng, năng lực nội sinh của nền công nghiệp.

Đặc biệt, sự kiện được tổ chức ngay sau khi Quốc hội chính thức thông qua Luật Dầu khí năm 2026 (ngày 23.8.2026, có hiệu lực từ 1.3.2027). Đây được xem là “đòn bẩy” thể chế quan trọng, mở ra hành lang pháp lý thông thoáng, tháo gỡ căn bản các điểm nghẽn đầu tư, thiết lập cơ chế chia sẻ rủi ro theo chuẩn mực quốc tế và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho doanh nghiệp.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, ông Đào Quang Bính, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng biên tập, Tổng Thư ký tòa soạn Tạp chí Kinh tế Việt Nam, nhấn mạnh: “Việt Nam đang bước vào chu kỳ phát triển mới với mục tiêu duy trì đà tăng trưởng cao, kéo theo nhu cầu tiêu thụ năng lượng sơ cấp không ngừng gia tăng.

Trong cấu trúc kinh tế quốc gia, năng lượng nói chung và công nghiệp dầu khí nói riêng luôn giữ vai trò mạch máu, là bệ đỡ vững chắc cho an ninh năng lượng và ổn định vĩ mô.

Tuy nhiên, ngành Dầu khí Việt Nam cũng đang đứng trước những thử thách chưa từng có khi mỏ chủ lực suy giảm sản lượng tự nhiên, biến động địa chính trị toàn cầu khó lường và áp lực cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050”.

“Để hóa giải thách thức, ngành dầu khí bắt buộc phải tái cấu trúc và định hình chất lượng phát triển trên toàn bộ chuỗi giá trị”, ông Đào Quang Bính nhấn mạnh.

Luật Dầu khí năm 2026 vừa được ban hành là bước đột phá mở ra chu kỳ đầu tư mới.Để nắm bắt vận hội này, ngành Dầu khí bắt buộc phải tái cấu trúc toàn diện chuỗi giá trị, chủ động chuyển mình thành Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia vận hành trên ba trụ cột: năng lượng, công nghiệp và dịch vụ kỹ thuật chất lượng cao.

Theo ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, Luật Dầu khí năm 2026 tiếp tục mở đường cho sự phát triển và đáp ứng yêu cầu cao hơn về việc bảo đảm an ninh năng lượng phục vụ tăng trưởng kinh tế cao, giải phóng nguồn lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội bứt phá trong kỷ nguyên mới của đất nước. 

Luật mới có 5 nhóm thay đổi quan trọng, gồm: đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; đơn giản hóa thủ tục hành chính; tăng thu hút đầu tư; phát triển dịch vụ dầu khí; nâng cao hiệu quả hoạt động.

Theo Tiến sĩ Đặng Thị Thu Hoài, Trưởng Phòng Kinh tế Ngành và Địa phương, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) cần đẩy nhanh lộ trình tái cấu trúc toàn diện nhằm tối ưu hóa các nguồn tài nguyên còn lại. Song song với đó, tập đoàn cần phát triển năng lượng công nghệ cao, phát thải thấp, xây dựng hệ sinh thái công nghiệp năng lượng và thúc đẩy kinh tế biển. 

Bên cạnh các định hướng chiến lược, Tiến sĩ Đặng Thị Thu Hoài cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ứng dụng công nghệ hiện đại. Theo đó, việc đưa tự động hóa, công nghệ bảo trì dự đoán và trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh sẽ giúp tập đoàn phòng ngừa tối đa rủi ro vận hành, đồng thời tối ưu hóa vòng đời tài sản.

Tại phiên tọa đàm, các nhà quản lý, các chuyên gia và doanh nghiệp tập trung phân tích ba nhóm nội dung quan trọng.Trong đó, trọng tâm đầu tiên là hướng đến các giải pháp tăng trữ lượng mỏ mới, khai thác mỏ nhỏ cận biên, phát triển các chuỗi dự án khí quy mô lớn và đồng bộ hạ tầng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) đáp ứng nhu cầu phát điện và công nghiệp; đẩy mạnh chế biến sâu lọc hóa dầu và hóa chất có thị trường lớn.

Bên cạnh đó, các đại biểu phân tích bài toán năng lực cơ khí chế tạo, xây lắp và dịch vụ kỹ thuật ngoài khơi nhằm vươn ra thị trường quốc tế; ứng dụng dữ liệu số để tối ưu vận hành, nâng cao hệ số thu hồi mỏ, kiểm soát an toàn và giảm phát thải khí methane.

Đặc biệt, phiên thảo luận mở ra định hướng khai thác tối đa thế mạnh về hạ tầng biển và kinh nghiệm thi công ngoài khơi để tiên phong phát triển điện gió ngoài khơi, nghiên cứu hydrogen xanh, amoniac xanh, nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) và các công nghệ thu giữ, lưu trữ carbon (CCUS) giai đoạn 2026 - 2030.

Diễn đàn đã khẳng định vai trò là nhịp cầu đối thoại thực chất giữa cơ quan quản lý, các chuyên gia, cộng đồng doanh nghiệp trong nước và quốc tế.

Những trao đổi thẳng thắn, tâm huyết của các đại biểu không chỉ làm rõ thời cơ, thách thức mà còn mở ra nhiều sáng kiến đột phá; góp phần hiện thực hóa tinh thần của Luật Dầu khí năm 2026, khơi thông dòng vốn đầu tư và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng xanh.