Sư đoàn 320 (Quân đoàn 34): 75 năm một chặng đường anh hùng

Sư đoàn 320, với tên gọi truyền thống Đại đoàn Đồng Bằng, là một trong những đơn vị tiêu biểu như thế - một lực lượng đã đi trọn chiều dài các cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc, lập nên nhiều chiến công vang dội, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Ra đời trong khói lửa cách mạng

Ngày 16-1-1951, tại Nho Quan (Ninh Bình), trong bối cảnh cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn phát triển mới, Sư đoàn 320 được thành lập theo quyết định của Trung ương Đảng và Quân ủy Trung ương. Sự ra đời của Đại đoàn Đồng Bằng đánh dấu bước trưởng thành vượt bậc của Quân đội nhân dân Việt Nam trong xây dựng các binh đoàn chủ lực cơ động, đủ sức đảm nhiệm những nhiệm vụ tác chiến lớn trên các chiến trường trọng điểm.

Ngay sau ngày thành lập, quán triệt phương châm “Vừa chiến đấu, vừa xây dựng; lực lượng có chừng nào đưa vào tác chiến chừng ấy; vũ khí có gì đánh nấy; lấy của địch đánh địch”, Đại đoàn đã tham gia Chiến dịch mùa xuân Bắc Sơn - Tây, lập nên chiến công vang dội khi trong một đêm tiêu diệt 9 đồn địch. Trận đầu ra quân thắng lợi không chỉ ghi dấu mốc son chói lọi trong lịch sử đơn vị mà còn mở ra trang sử vàng của Đại đoàn Đồng Bằng anh hùng.

Trong 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp, cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn đã vượt qua muôn vàn gian khổ, ác liệt, liên tục lập công trên khắp các chiến trường, từ Đồng bằng Bắc Bộ đến rừng núi Tây Bắc. Đại đoàn đã tham gia 9 chiến dịch lớn, chiến đấu hơn 400 trận, đánh thiệt hại nặng 5 binh đoàn, 3 trung đoàn quân Pháp, tiêu diệt hàng trăm đồn bốt, thu và phá hủy hàng nghìn phương tiện chiến tranh của địch; cùng lực lượng vũ trang địa phương giải phóng 10 tỉnh Đồng bằng Bắc Bộ, góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của cuộc kháng chiến.

Tỏa sáng trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Sư đoàn 320 tiếp tục khẳng định vai trò là lực lượng chủ lực tin cậy, tham gia chiến đấu trên các chiến trường trọng điểm như Bắc Quảng Trị, Đường 9 - Nam Lào và Tây Nguyên. Với nhiều trận đánh liên tiếp, táo bạo, tốc chiến, Sư đoàn đã tiêu diệt và làm tan rã toàn bộ Quân đoàn 2, Quân khu 2 của ngụy quyền Sài Gòn, buộc chúng phải tháo chạy; giải phóng Cheo Reo, Phú Bổn, thị xã Tuy Hòa và tỉnh Phú Yên (cũ). Đặc biệt, trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, Sư đoàn tiến công, đập tan Sư đoàn 25 ngụy và căn cứ Đồng Dù, mở toang “cánh cửa thép” phía Tây Bắc Sài Gòn, cùng Quân đoàn 3 (nay là Quân đoàn 34) và các lực lượng trên toàn chiến trường tiến công sào huyệt cuối cùng của ngụy quyền, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Khi chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam nổ ra, Sư đoàn tiếp tục làm tròn nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc và thực hiện nghĩa vụ quốc tế cao cả trên đất bạn Campuchia.

Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong thời bình

Trước yêu cầu nhiệm vụ mới, năm 1988, Sư đoàn được biên chế trong đội hình Quân đoàn 3, trở lại Tây Nguyên làm nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu. Với những thành tích đặc biệt xuất sắc, Sư đoàn và Trung đoàn 48 trực thuộc vinh dự được Đảng, Nhà nước hai lần tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; nhiều tập thể, cá nhân khác của Sư đoàn cũng được trao tặng danh hiệu cao quý này. Sư đoàn là cái nôi đào tạo, rèn luyện, trưởng thành của nhiều tướng lĩnh, cán bộ cao cấp của Quân đội.

Những năm gần đây, quán triệt sâu sắc đường lối xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, Đảng ủy, chỉ huy Sư đoàn tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai đồng bộ các giải pháp xây dựng Sư đoàn vững mạnh về chính trị, làm cơ sở nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu. Nhiều chủ trương, mô hình, cách làm sáng tạo, hiệu quả trong công tác giáo dục chính trị, tư tưởng được triển khai sâu rộng như: “3 thực chất”, “5 yêu cầu” trong giáo dục chính trị; “5 chủ động” trong công tác tư tưởng; “3 mẫu mực”, “3 dứt điểm”, “3 đột phá” trong quản lý bộ đội; các mô hình “Đôi bạn cùng tiến”, “Chia sẻ yêu thương - thắm tình đồng đội”, “Cán bộ, đảng viên dìu dắt quần chúng, cấp dưới tiến bộ”.

Cùng với xây dựng chính trị, Sư đoàn tập trung đột phá đổi mới, nâng cao chất lượng huấn luyện, trình độ sẵn sàng chiến đấu. Trong đó, chú trọng đổi mới tư duy, nâng cao năng lực quản lý, điều hành huấn luyện của chỉ huy, cơ quan các cấp; đổi mới phương pháp huấn luyện của đội ngũ cán bộ; bảo đảm huấn luyện đúng, đủ nội dung, chương trình, an toàn tuyệt đối. Công tác chuẩn bị huấn luyện được tiến hành chu đáo; tập huấn, bồi dưỡng cán bộ được coi trọng; nhiều sáng kiến, cải tiến kỹ thuật được nghiên cứu, áp dụng hiệu quả vào huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu. Nhờ đó, hằng năm 100% nội dung huấn luyện đạt yêu cầu, trên 80% đạt khá, giỏi; chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu của Sư đoàn không ngừng được nâng cao.

Song song với đó, Sư đoàn triển khai toàn diện công tác xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”; bảo đảm tốt công tác hậu cần, kỹ thuật cho nhiệm vụ thường xuyên, huấn luyện, diễn tập và sẵn sàng chiến đấu. Công tác chính sách, dân vận được thực hiện hiệu quả; Sư đoàn tích cực tham gia các phong trào xóa nhà tạm, nhà dột nát, “Chiến dịch Quang Trung”, góp phần xây dựng địa bàn an toàn, vững mạnh, củng cố vững chắc “thế trận lòng dân”. Qua đó, tiếp tục lan tỏa sâu rộng hình ảnh, phẩm chất cao đẹp của Bộ đội Cụ Hồ, tô thắm truyền thống vẻ vang “Đoàn kết - Nghiêm túc - Dũng cảm - Chiến thắng” của Sư đoàn 320 anh hùng.

Hành trình tri ân đồng đội - tiếp nối truyền thống

Nửa thế kỷ sau đại thắng mùa Xuân 1975, ký ức về đồng đội, về những chiến trường ác liệt vẫn luôn khắc sâu trong tâm trí những người lính Đại đoàn Đồng Bằng. Thực hiện di nguyện của Trung tướng, Anh hùng LLVTND Khuất Duy Tiến và nhiều cán bộ, chiến sĩ đã khuất, Ban Liên lạc truyền thống Đại đoàn Đồng Bằng - Sư đoàn 320 Nghệ An - Hà Tĩnh, do CCB Lê Mạnh Hải làm Trưởng ban, đã duy trì nền nếp hoạt động tri ân, kết nối đồng đội, không để ai bị lãng quên.

Một số hoạt động tri ân đã được các CCB tổ chức thực hiện rất ý nghĩa và để lại nhiều dấu ấn đậm như: Khảo sát, tổ chức hội thảo, xây dựng và khánh thành nhà bia tưởng niệm tại điểm cao 1015 (Charlie) - 1049 (Delta) ở Sa Thầy, Kon Tum năm 2018. Năm 2022, hai nhà bia này đã được công nhận di tích lịch sử quốc gia đặc biệt; Khảo sát, xây dựng và khánh thành nhà bia tưởng niệm tại căn cứ Đồng Dù - Củ Chi năm 2019. Trong nhiều năm qua, các CCB và Sư đoàn 320 đã cùng chính quyền, cơ quan chức năng tìm kiếm và cất bốc hàng trăm hài cốt liệt sĩ về đất mẹ; hỗ trợ, xác minh, hoàn thiện hồ sơ giải quyết chính sách cho hàng chục đồng chí thương bệnh binh, bị nhiễm chất độc da cam/dioxin bị thất lạc hồ sơ...

Các CCB tích cực tổ chức thăm hỏi, tặng quà gia đình chính sách, xây dựng nhà tình nghĩa, giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Trở về đời thường, họ tiếp tục phát huy phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, gương mẫu trong các phong trào thi đua yêu nước, góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.

CCB Lê Mạnh Hải xúc động chia sẻ: “Hàng chục năm chiến đấu gian khổ, hy sinh, cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 320 luôn nêu cao tinh thần yêu nước và truyền thống đấu tranh bất khuất của dân tộc. Trở về với đời thường, chúng tôi lại cùng bắt đầu một hành trình mới: Hành trình tri ân, đi tìm đồng đội, góp phần cùng Đảng, Nhà nước và Quân đội tham gia giải quyết những hậu quả chiến tranh để lại. Nhiều đồng chí dù tuổi cao, sức yếu nhưng vẫn luôn bền bỉ tham gia hành trình ấy cho đến tận ngày hôm nay”.