NỐI LIỀN HUYẾT MẠCH NON SÔNG: DẤU ẤN BẤT TỬ CỦA Ý CHÍ VÀ TUỔI TRẺ NGÀNH ĐƯỜNG SẮT

Bản hùng ca lao động sáng tạo của Lực lượng Thanh niên Xung phong

Chỉ bằng phương pháp thủ công thô sơ, kết hợp với tinh thần lao động sáng tạo, sự đoàn kết và ý chí sắt đá, các thế hệ thanh niên tình nguyện và công nhân trên công trường đường sắt Đông Anh - Thái Nguyên đã tạo nên kỳ tích.Họ biến những điều không thể thành có thể: không máy móc hiện đại, không thiết bị cơ giới phức tạp, chỉ bằng đôi vai, chiếc xẻng, quang sọt và những chiếc xe cút kít tự chế cải tiến từng ngày, họ đã san bằng núi cao, bạt ngàn vực sâu, vượt mọi khó khăn về địa hình và vật tư để thông tàu an toàn. nối liền huyết mạch giao thông của quốc gia. Đó là biểu tượng rực sáng của ý chí Việt Nam, của tinh thần tự lực cánh sinh và khát vọng cống hiến tuổi thanh xuân cho Tổ quốc.

Khí thế lao động quên mình ấy đã tạo nên những đổi thay kỳ diệu cho diện mạo hạ tầng giao thông, đồng thời là môi trường tôi luyện và nở rộ những tấm gương sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Điển hình như ông Vương Văn Kim (quê Hà Đông, Hà Nội) cùng các đồng chí tiêu biểu như Ngô Trọng Thiều và bà Phạm Thị Bích Quyền đã cùng hàng trăm cán bộ, đội viên không quản ngại khó khăn, liên tục tìm tòi, ứng dụng các giải pháp thi công linh hoạt, giúp tăng năng suất lao động tăng gấp nhiều lần. Nhờ ý chí phấn đấu bền bỉ và những thành tích xuất sắc qua hai năm lao động giỏi, vào tháng 8 năm 1961, các điển hình tiêu biểu trên đã vinh dự được đứng vào hàng ngũ của Đảng trong đợt kết nạp đầu tiên ngay tại công trường - một mốc son tự hào ghi nhận sự trưởng thành vượt bậc của những người con ưu tú thời đại mới. Chỉ sau 13 tháng thi công thần tốc (từ tháng 7 năm 1959 đến ngày 30 tháng 8 năm 1960), công trình tuyến đường sắt Đông Anh - Thái Nguyên đã chính thức hoàn thành vượt mức tiến độ đề ra. Thành quả này không chỉ đánh dấu một mốc son chói lọi trong phong trào thi đua yêu nước của tuổi trẻ cả nước, mà còn góp phần quan trọng đưa khu công nghiệp Gang thép Thái Nguyên bước vào giai đoạn kiến thiết đầu tiên, đặt nền móng vững chắc cho sự nghiệp công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc.

Từ Hàm Rồng đến Vinh - Bến Thủy

 Tinh thần xung phong tình nguyện ấy chính là bước chạy đà quan trọng để đến năm 1963, khi miền Bắc bước vào thời kỳ khôi phục, phát triển kinh tế theo Kế hoạch 5 năm lần thứ nhất và gánh vác sứ mệnh chi viện tối cao cho tiền tuyến lớn miền Nam, Đoàn Thanh niên lại tiếp tục đón nhận một trọng trách lịch sử mới. Bấy giờ, tuyến đường sắt xuyên Việt bị đứt đoạn sau chiến tranh - đặc biệt là đoạn từ Thanh Hóa đến Nghệ An đã trở thành "điểm nghẽn" lớn làm ngưng trệ dòng chảy lưu thông hàng hóa, nguyên vật liệu và sức người. Nhận thức rõ tầm quan trọng chiến lược của hạ tầng giao thông kết nối Khu 4 với hậu phương lớn, Thủ tướng Chính phủ đã ra quyết định lịch sử: Giao cho Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam cùng Lực lượng Thanh niên Xung phong (TNXP), phối hợp với ngành giao thông vận tải, đảm nhận thi công công trình trọng điểm đường sắt đoạn Hàm Rồng (Thanh Hóa) đến Vinh và Bến Thủy (Nghệ An). Quyết định này không chỉ nhằm tháo gỡ điểm nghẽn giao thông - quân sự để chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, mà còn gửi gắm niềm tin to lớn của Đảng và Chính phủ vào sức trẻ và tinh thần xung kích của thế hệ thanh niên miền Bắc, biến công trường thành "trường đại học thực tiễn" tôi luyện bản lĩnh cho hàng vạn nam nữ thanh niên.

Ngay khi quyết định được ban hành, phong trào tình nguyện bùng nổ mạnh mẽ trên khắp các vùng quê, khi hàng loạt đại đội TNXP khẩn trương thành lập để tập hợp hàng nghìn người con ưu tú, tiêu biểu như Đại đội C115 (huyện Hà Trung, Thanh Hóa) với 217 đội viên đã lập tức thu xếp hành trang lên đường nhận nhiệm vụ. Nơi tuyến đầu công trường mở ra với muôn vàn thử thách khắc nghiệt khi không có sự hỗ trợ của máy móc hiện đại, công cụ thi công chủ yếu là cuốc, xẻng, xe báng, xà xeng và đôi vai trần gánh vác đất đá; đội viên phải chịu đựng cái nắng gay gắt miền Trung kết hợp gió Lào bỏng rát, rồi những mùa mưa lũ gây sạt lở nền đường liên miên, cũng như điều kiện sinh hoạt thiếu thốn trong lều bạt dã chiến, nguồn nước, lương thực khan hiếm và bệnh tật luôn rình rập.

 Dẫu gian khó là vậy, tinh thần "Đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên" đã biến đại công trường Hàm Rồng - Vinh - Bến Thủy thành một ngọn lửa rực cháy ý chí, nơi tiếng hát và tiếng hò xốc tới hòa lẫn tiếng cuốc đá tạo nên bầu không khí thi đua chưa từng có. Không chỉ cống hiến sức lao động bền bỉ, lực lượng TNXP và công nhân ngành đường sắt còn khẳng định trí tuệ Việt Nam qua hàng loạt sáng kiến cải tiến kỹ thuật và hợp lý hóa sản xuất giúp rút ngắn thời gian thi công đáng kể, từ phương pháp đầm nền đường thủ công đạt độ chắc chắn cao đến các giải pháp di chuyển dầm cầu nặng hàng tấn qua sông mà không cần cần cẩu chuyên dụng. Nhờ vậy, ngày 25/04/1964, thanh ray cuối cùng đã chính thức nối liền tới Vinh và công tác đặt dầm cầu Hàm Rồng hoàn tất trong niềm vui vỡ òa của hàng vạn con người; để đến ngày 18/05/1964, đoạn đường sắt Hàm Rồng - Vinh dài 156km chính thức khánh thành. Đó là một kỷ lục về tốc độ khi công trình được hoàn thành nhanh gấp nhiều lần so với thời kỳ thực dân Pháp xây dựng các tuyến đường tương tự, nhưng vẫn bảo đảm tuyệt đối các tiêu chuẩn kỹ thuật và chất lượng cao.

Mạch nối những mùa hoa chiến công và giá trị lịch sử

 Nếu như tuyến Đông Anh - Thái Nguyên là "phát súng đầu tiên" đặt nền móng cho việc xây dựng hạ tầng công nghiệp nặng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc (kết nối trực tiếp trung tâm gang thép đầu tiên của đất nước), thì công trình Hàm Rồng - Vinh - Bến Thủy chính là bước tiến thần tốc ra tuyến lửa Khu 4.Sự kế thừa và tiếp nối từ những năm tháng gian khó ở Đông Anh - Thái Nguyên lên mảnh đất Thanh - Nghệ đã tạo nên một trường phái lao động sáng tạo đặc thù của ngành giao thông vận tải: Ý chí kiên cường, tư duy tự lực tự cường và tình yêu đất nước hóa thân vào từng nhịp cầu, thớ đất.

 Công trình đường sắt Hàm Rồng - Vinh - Bến Thủy mang những giá trị chiến lược mang tính bước ngoặt:

Mạch máu giao thông thông suốt: Hoàn thành đúng thời điểm đế quốc Mỹ leo thang mở rộng chiến tranh phá hoại ra miền Bắc, tuyến đường đã trở thành huyết mạch vận chuyển hàng triệu tấn lương thực, vũ khí, khí tài và hàng vạn quân nhân vào Khu 4 để tiếp sức cho tiền tuyến lớn miền Nam.

Tượng đài của tinh thần TNXP: Minh chứng sống động cho sức mạnh đoàn kết, ý chí sắt đá và trí tuệ sáng tạo. Tinh thần ấy đã trở thành tiền đề cho những chiến công hiển hách sau này tại các tọa độ lửa như ngã ba Đồng Lộc, truông Bồn hay đường 20 Quyết Thắng.

Bài học kinh nghiệm quý giá: Sự phối hợp chặt chẽ giữa Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam và Bộ Giao thông Vận tải đã để lại mô hình tiêu biểu về tổ chức, quản lý các công trình trọng điểm quốc gia dựa vào sức mạnh của thế hệ trẻ.

Ngọn lửa truyền thống vắt qua các thế hệ ngành đường sắt

Hơn sáu thập kỷ trôi qua, tuyến đường sắt Đông Anh - Thái Nguyên; Hàm Rồng - Vinh - Bến Thủy năm xưa vẫn đóng góp bền bỉ vào sự nghiệp phát triển đất nước. Mồ hôi, máu và trí tuệ của hàng vạn đội viên TNXP đã hòa quyện vào từng thanh ray, hòn đá.Trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt sau đó, đối mặt với bom đạn và biển lửa nhằm cắt đứt mạch máu giao thông, lớp lớp thanh niên xung phong thuộc Đại đội 895 cùng cán bộ, công nhân viên đường sắt và dân quân địa phương đã dũng cảm bảo vệ đoàn tàu quân sự, hàng hóa. Những khẩu hiệu "sống bám cầu, bám đường, chết kiên cường dũng cảm", "địch phá ta sửa ta đi"… đã trở thành mệnh lệnh từ trái tim. Họ ngày đêm sát cánh tại các trọng điểm bom đạn để san lấp hố bom, sửa đường, cứu tàu, cứu hàng, bảo đảm giao thông thông suốt từ hậu phương ra tiền tuyến.

Nhân dịp gặp mặt Nhân chứng lịch sử đường sắt, tri ân những gia đình có 4 và 5 thế hệ gắn bó son sắt với ngành đường sắt, hướng tới kỷ niệm 80 năm truyền thống Ngành đường sắt Việt Nam, bài viết này là lời tôn vinh sâu sắc nhất gửi đến các thế hệ cán bộ, công nhân viên và lực lượng TNXP. Tri ân các Anh hùng liệt sỹ, các thế hệ thanh niên xung phong cũng chính là gìn giữ lịch sử, truyền thống vẻ vang của ngành Đường sắt Việt Nam trên bước đường hội nhập và phát triển hôm nay.

Từ dấu ấn lịch sử của tuyến Đông Anh - Thái Nguyên cho đến kỳ tích Hàm Rồng - Vinh - Bến Thủy, tất cả đều minh chứng cho một chân lý mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn:"Không có việc gì khó / Chỉ sợ lòng không bền / Đào núi và lấp biển / Quyết chí ắt làm nên."

Lời thơ ấy không chỉ là phương châm hành động, là nguồn động viên lớn lao để các thế hệ thanh niên xung phong ngành đường sắt vững vàng vượt qua mọi gian khó. Với niềm tin yêu vô bờ bến, Bác từng khẳng định: "Thanh niên xung phong là trường học lớn để rèn luyện thanh niên thành những người lao động mới, có gan vác đá vá trời". Bác luôn kỳ vọng ngành Giao thông vận tải nói chung và đường sắt nói riêng phải luôn giữ vững tư thế "Đi trước mở đường", bởi như Người dạy: "Giao thông là mạch máu của tổ chức, mạch máu tốt thì mọi việc đều trôi chảy". Tiếp nối ngọn lửa nhiệt huyết ấy, mỗi thanh ray, nhịp cầu của ngành đường sắt hôm nay chính là lời tri ân thiết thực nhất đối với những cống hiến hy sinh của các thế hệ cha anh. Kỳ tích 156km đường sắt chỉ trong chưa đầy một năm, mãi mãi là một mốc son chói lọi, nhắc nhở thế hệ hôm nay và mai sau tiếp tục phát huy tinh thần "xung phong, không sợ khổ, không sợ khó", chung sức đồng lòng xây dựng ngành đường sắt Việt Nam ngày càng hiện đại, vững bước vươn lên cùng đất nước bước vào kỷ nguyên mới.

Và giữa không gian hào hùng của những năm tháng lửa đạn ấy, đến tận hôm nay, lắng đọng lại trong tâm trí mỗi chúng ta dường như vẫn văng vẳng câu hát quen thuộc, tự hào cất lên từ những cung đường lịch sử: "Đi giữa trời khuya sao đêm lấp lánh/Tiếng hát ai vang vọng núi rừng/Phải chăng em cô gái mở đường/Không thấy mặt người chỉ nghe tiếng hát. Ơi những cô con gái đang ngày đêm mở đường/ Hỏi em bao nhiêu tuổi mà sức em phi thường... Em đi bắc những nhịp cầu/Nối những con đường Tổ quốc yêu thươngCho xe thẳng tới chiến trường."Trích lời bài hát: Những cô gái mở đường - ST Xuân Giao.