Nhớ ánh đèn dầu tuổi thơ

Quay ngược lại thời gian về mấy thập kỷ trước, hẳn chẳng ai còn lạ lẫm với những chiếc đèn dầu hoả - vật không thể thiếu được trong mọi nhà.

 Với tôi, chiếc đèn dầu cũng theo suốt cả tuổi thơ. Ngọn lửa leo lét tỏa ánh sáng vàng vọt ấy, đã soi sáng để tôi học bài mỗi tối. Bầu đèn thường được làm bằng thủy tinh đế chứa dầu hoả. Phần cổ đèn có ống tròn to bằng ống muống để luồn bấc. Khoảng giữa ống có kim vặn bấc đèn nhô lên - thụt xuống để điều chỉnh ngọn lửa. Bấc đèn là những sợi bông được túm lại, đôi khi làm bằng dây vải xoắn lại, luồn vào ống rồi cắm xuống bầu đèn để hút dầu lên duy trì ngọn lửa...

Ở quê, hầu như nhà nào chẳng sắm vài ba chiếc đèn dầu. Nhà đông người, có đến dăm, bảy chiếc. Đèn soi sáng cho cả gia đình ăn cơm, để con trẻ học bài, hay để bà lấy nguồn sáng soi cối giã trầu. Đèn trên nhà, dưới bếp, trong buồng, góc học tập...

Nhà tôi cũng có mấy cái đèn, cứ khi trời bắt đầu nhá nhem tối là mẹ thường sai mấy anh chị em chúng tôi xem đèn còn dầu hay hết, nếu hết thì phải rót dầu vào cho đầy. Tôi thường được phân công nhiệm vụ kiểm tra và rót dầu vào đèn, khều bấc rồi lau bóng đén cho thật sáng. Mà dầu hỏa ngày ấy vừa đắt lại vừa hiếm nên nhà nào cũng dùng thật tiết kiệm, khi không dùng là phải tắt ngay.

Vui nhất là những khi nhà ai đó trong làng có công việc như ma chay, cưới xin. Đèn dầu được huy động từ các hộ trong xóm. Có khi đến mấy chục ngọn đèn dầu được bố trí ở khắp nơi, từ bàn khách ngồi uống nước, các bà têm trầu, đèn chỗ nấu cỗ, đun nước và ra tận cổng ngõ... Lâu lâu mới có được buổi nhiều ánh sáng như vậy, nên bọn trẻ con chúng tôi thường tụ tập nô đùa một cách vui sướng...

Đến nay, cùng với điện mạng đã được phủ khắp, lại thêm các loại đèn ac quy dự phòng, đèn năng lượng mặt trời... mà thế hệ những người trẻ bây giờ cũng khó mà biết, mà hình dung được ánh sáng leo lét khi mờ, lúc tỏ của những chiếc đèn dầu thuở xưa, khi cuộc sống của người dân còn nhiều thiếu thốn, là như thế nào.