Người viêm loét dạ dày, tá tràng nên ăn gì, kiêng gì?

Theo chuyên gia Bệnh viện Bạch Mai, viêm loét dạ dày, tá tràng có thể gây rối loạn tiêu hoá, rối loạn hấp thu nặng hoặc có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như xuất huyết tiêu hoá, thủng dạ dày hoặc hẹp môn vị.

Người bị viêm loét dạ dày, tá tràng cần tuân thủ chế độ ăn uống đặc biệt để giảm thiểu cơn đau và tăng cường quá trình phục hồi. Chế độ này không chỉ giúp hạn chế sự khó chịu mà còn đảm bảo cung cấp đủ dinh dưỡng cho cơ thể. Thực đơn cho người bị viêm loét dạ dày, tá tràng nên tập trung vào các thực phẩm dễ tiêu hóa và giàu dinh dưỡng nhưng đồng thời cũng cần hạn chế một số loại thực phẩm có thể làm tăng độ axit trong dạ dày.

Thống kê cho thấy, mỗi năm bệnh viêm loét dạ dày, tá tràng ảnh hưởng đến khoảng bốn triệu người trên thế giới, ước tính tỷ lệ mắc bệnh trong suốt cuộc đời là 5-10% trong dân số nói chung.

Các chuyên gia cho hay, những yếu tố nguy cơ của bệnh viêm loét dạ dày, tá tràng là uống rượu bia, hút thuốc lá, chế độ ăn không hợp lý, vi khuẩn, căng thẳng, virus...; Dấu hiệu và triệu chứng của người bị viêm loét dạ dày, tá tràng bao gồm: ăn uống kém, đau bụng vùng thượng vị, ợ hơi, đầy hơi, nóng rát thượng vị, ợ chua, buồn nôn, ăn ít do sợ đau, hay đầy bụng, khó tiêu dẫn đến cơ thể suy nhược, sụt cân. Do đó, việc thay đổi, điều chỉnh chế độ dinh dưỡng hợp lý và lối sống lành mạnh sẽ giúp người bệnh giảm các triệu chứng, nâng cao hiệu quả điều trị.

Theo đó, chế độ dinh dưỡng cần cung cấp đầy đủ năng lượng và cân đối các chất dinh dưỡng, cần lưu ý bổ sung thêm các vitamin và muối khoáng như B12, axit folic, vitamin A, D, K, canxi, Zn, Mg, Fe. Mục đích ngăn ngừa tăng tiết axit dạ dày giúp giảm đau, tránh loét niêm mạc dạ dày, tá tràng. Bên cạnh đó, thúc đẩy quá trình chữa lành các mô bị tổn thương, bổ sung dinh dưỡng đầy đủ, đúng và cung cấp sự thiếu hụt các vi chất dinh dưỡng giúp người bệnh viêm loét dạ dày, tá tràng nhanh hồi phục.

Năng lượng đủ để duy trì hoặc phục hồi tình trạng dinh dưỡng, cụ thể: <25 kcal/kg: khi BMI ≥25 kg/m2; 25-30 kcal/kg: khi BMI từ 18,5 đến 22,9 kg/m2; 30-35 kcal/kg: khi BMI < 18,5 kg/m2. Protein, giai đoạn cấp: 1,1-1,2 g/kg/ngày. Giai đoạn hồi phục, 1,3-1,5 g/kg/ngày. Carbohydrate: 50-60% tổng năng lượng, hạn chế disaccharides (đường đôi), để tránh lên men. Lipid, dưới 30% tổng năng lượng, ưu tiên chất béo không bão hòa, có ít chất béo bão hòa (< 7% nhu cầu năng lượng). Vi chất dinh dưỡng cần bổ sung là vitamin A, C, B12, selen, kẽm, folate...

Người bệnh viêm loét dạ dày, tá tràng được khuyến khích ăn thực phẩm giàu chất xơ vì chất xơ hoạt động như chất đệm, giúp làm giảm nồng độ axit mật trong dạ dày và thời gian vận chuyển ruột, giúp giảm chướng bụng, khó chịu, đau ở đường tiêu hoá.

Các chuyên gia cho biết, các thực phẩm người bệnh viêm loét dạ dày, tá tràng nên dùng là nhóm tinh bột, ăn các loại thức ăn có chứa tinh bột ít mùi vị và dễ tiêu hoá như cơm, cháo, khoai nấu chín kỹ và bánh mỳ; nhóm chất đạm là thịt lợn nạc, cá giúp dễ hấp thu; nhóm rau củ quả nên ăn là những loại củ quả non, ưu tiên họ nhà cải vì các thực phẩm này chứa nhiều vitamin giúp nhanh liền các vết thương của đường tiêu hoá; nhóm chất béo gồm các loại dầu thực vật chế biến từ các loại hạt như dầu vừng, dầu hạt cải, dầu đậu nành, dầu từ hạt hướng dương...

Bên cạnh đó, người bị viêm loét dạ dày, tá tràng cũng cần hạn chế dùng các thực phẩm, các loại thịt nguội đã chế biến sẵn như giò dăm bông, xúc xích, lạp xưởng. Hạn chế ăn các thức ăn cứng, dai như thịt nhiều gân, sụn, rau già có nhiều chất xơ, rau cần, quả xanh, hạn chế dùng gia vị, giấm tỏi, tiêu ớt, các loại dưa cà, hành muối chua. Khi đang loét tiến triển cần tránh hoàn toàn các quả chua gắt như me, sấu, cóc, khế, mận, ổi xanh, chuối xanh. Hạn chế uống các đồ uống như chè, cà phê đậm đặc. Tuyệt đối không nên uống đồ uống có cồn như rượu, bia, không hút thuốc lá.

Theo các nghiên cứu khoa học, thời điểm tốt nhất để ăn sáng là 7-8h, bữa trưa cách bữa sáng 4 giờ, ăn tối cách lúc đi ngủ ít nhất 3 tiếng. Người bệnh viêm loét dạ dày, tá tràng tuyệt đối không được bỏ bữa, bởi nếu để bụng quá đói sẽ làm gia tăng cơn đau do dạ dày phải co bóp mạnh. Đồng thời cũng tránh ăn quá no khiến niêm mạc dạ dày bị kích thích và tiết ra nhiều axit gây viêm loét. Ngoài 3 bữa chính, việc bổ sung bữa phụ giúp dạ dày thường xuyên có thức ăn nhằm trung hòa axit. Tốt nhất là ăn bữa nhỏ sau bữa chính từ 2-3 tiếng. Lưu ý, không ăn thêm vào ban đêm.

Các chuyên gia khuyến cáo, người bị viêm loét dạ dày, tá tràng nên ăn thực phẩm chế biến dạng mềm, nhừ giúp dễ tiêu hoá, hấp thu tốt. Người bệnh nên ăn ngay sau khi chế biến, nhiệt độ món ăn nên ở 40-45 độ C, thức ăn ở nhiệt độ này giúp dễ hấp thu, hạn chế kích thích dạ dày. Nên chia 4-6 bữa/ngày, không ăn quá no hoặc để bụng quá đói. Người bệnh cần có lối sống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên phù hợp với thể lực, ăn uống sinh hoạt điều độ, tránh căng thẳng.

Mỗi người bệnh có thể trạng khác nhau, quá trình hấp thụ chất dinh dưỡng của cơ thể hay tiêu hao năng lượng cũng khác nhau, đặc biệt là với người bệnh viêm loét dạ dày, tá tràng. Do đó, bệnh nhân viêm loét dạ dày, tá tràng nên đến gặp bác sĩ điều trị và bác sĩ dinh dưỡng để lập cho mình chế độ ăn phù hợp, hiệu quả nhất.