Khánh Hòa: Khai mạc Lễ hội Katê 2025

Sự kiện thu hút hàng nghìn đồng bào Chăm và người dân địa phương cùng du khách hòa mình vào không gian lễ hội đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc.

Lễ hội Katê của người Chăm được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia vào năm 2017. Lễ hội không chỉ là nơi gìn giữ di sản mà còn góp phần quảng bá văn hóa, hình ảnh Khánh Hòa đến bạn bè trong nước và quốc tế. Nguồn gốc Katê gắn liền với tín ngưỡng tôn thờ các vị thần trong đạo Hindu và Bàlamôn, nhất là thần Siva.

Trước đó, các nghi thức truyền thống mở đầu Lễ hội Katê 2025 đã được tổ chức trang trọng. Theo đó, chiều cùng ngày, nghi thức rước y trang nữ thần Pô Inư Nưgar - vị thần Mẹ xứ sở, người đã dạy đồng bào Chăm trồng lúa, dệt vải, chăn nuôi và mang lại cuộc sống ấm no đã được diễn ra với sự tham gia của đồng bào Chăm từ các làng Hữu Đức, Tân Đức, Thành Đức (xã Phước Hữu) và đồng bào Raglai ở xã Phước Hà.

Sau hồi chiêng, trống ngân vang, đoàn rước y trang với sự dẫn đầu của các vị chức sắc Chăm Bàlamôn, đội kiêng kiệu, cờ lọng cùng hàng trăm người dân và du khách, được khởi hành. Tại điểm dừng trong làng, người Raglai đã thực hiện nghi lễ trang nghiêm trao y trang cho người Chăm, sau đó đoàn rước tiếp tục đưa y trang về sân vận động Hữu Đức để khai hội.

Tại đây, đại diện Ban Tổ chức đọc thư chúc mừng của Đảng ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Phước Hữu và tuyên bố khai mạc Lễ hội Katê 2025. Các vị chức sắc đồng bào Chăm nhận hoa chúc mừng và đoàn rước tiếp tục diễu hành qua lễ đài trước khi đưa y trang về đền thờ trong thôn Hữu Đức.

Ngay sau lễ khai mạc, tại sân vận động thôn Hữu Đức đã diễn ra chương trình biểu diễn nghệ thuật đặc sắc, được dàn dựng công phu với sự tham gia của đông đảo nghệ nhân và thanh niên người Chăm. Trong trang phục truyền thống rực rỡ sắc màu, các chàng trai, cô gái Chăm cùng cất cao lời ca, tiếng hát vang vọng giữa không gian lễ hội. Khán giả được thưởng thức những điệu múa quạt mềm mại, duyên dáng, khi đôi tay thiếu nữ Chăm khéo léo vung lên, úp xuống, tạo nên hình ảnh tựa cánh bướm tung bay.

Đi cùng là điệu múa đội nước uyển chuyển, nhịp nhàng của các chị, các bà làng Chăm, thể hiện nét đẹp lao động và đời sống văn hóa truyền thống. Tiếng trống Paranưng bập bùng, hòa cùng âm thanh réo rắt của kèn Saranai, tạo nên bản hòa tấu sôi động, lan tỏa không khí lễ hội Katê vui tươi, đậm đà bản sắc dân tộc.

Chia sẻ về ngày hội, chị Báo Thị Phải (làng Hữu Đức) cho biết: “Năm nào cũng vậy, cứ đến ngày lễ hội Katê, gia đình tôi lại chuẩn bị trang hoàng nhà cửa, lễ vật, làm bánh, dệt trang phục mới và tham gia múa hát cùng bà con ở sân vận động để chào đón Katê. Mỗi khi tiếng trống Paranưng và kèn Saranai vang lên, bà con đều cảm thấy rạo rực như được tiếp thêm niềm tự hào về nguồn cội. Lễ hội Katê cũng là dịp để đồng bào Chăm gìn giữ và truyền dạy phong tục truyền thống cho thế hệ trẻ, các cháu cũng được tham gia múa hát, học cách phụ người lớn chuẩn bị lễ vật, qua đó hiểu hơn về giá trị văn hóa của dân tộc mình.”

Lễ hội Katê không chỉ thu hút người dân địa phương mà còn hấp dẫn đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh đến tham quan, trải nghiệm. Nhiều du khách bày tỏ ấn tượng sâu sắc trước sắc màu rực rỡ, âm thanh sôi động và tinh thần gắn kết cộng đồng của người Chăm, điều đó càng khẳng định Katê mang đến cơ hội khám phá di sản văn hóa đặc sắc, lâu đời của đồng bào Chăm ở Khánh Hòa.

Lễ hội sẽ kéo dài từ ngày 20 đến 22-10 với lễ chính được tổ chức vào sáng 21-10 tại ba di tích đền, tháp Chăm: Tháp Pô Klong Garai; Tháp Pô Rômê và Đền Pô Inư Nưgar. Trong ngày lễ chính, đồng bào Chăm sẽ thực hiện các nghi thức như rước y trang lên đền tháp, lễ mở cửa tháp, lễ tắm tượng thần, lễ mặc y phục và đại lễ cầu an…

Tương tự những nghi lễ trên đền tháp, các nghi thức làm lễ tại làng cũng được thực hiện một cách trang nghiêm. Theo tín ngưỡng, mỗi làng sẽ thờ một vị thần nhưng đều là thần làng, tương tự người Kinh thờ Thành Hoàng làng. Chủ tế tại làng không bắt buộc là chức sắc tôn giáo mà sẽ là người uy tín, được dân làng tin tưởng. Ông thay mặt cho người dân dâng cúng lễ vật lên thần linh để cầu mong những điều tốt lành, may mắn, bình an. 

Sau khi kết thúc lễ hội Katê ở làng, người Chăm sẽ trở về nhà của mình để làm lễ. Chủ lễ là người lớn tuổi nhất trong tộc họ sẽ thay mặt cả gia đình dâng lễ vật lên tổ tiên. Lúc này, tất cả các thành viên trong gia đình đều có mặt đầy đủ, mặc trang phục chỉnh tề và thành tâm cầu nguyện đến tổ tiên, mong những điều an lành đến với gia đình.

Nhân dịp này, Ủy ban Nhân dân tỉnh Khánh Hòa đã chỉ đạo các sở, ngành, địa phương phối hợp với Hội đồng Chức sắc Chăm Bàlamôn và Ban phong tục các đền, tháp để tổ chức Lễ hội Katê bảo đảm vui tươi, an toàn, tiết kiệm, đúng phong tục truyền thống. Lãnh đạo tỉnh cũng tổ chức các đoàn đến thăm hỏi, chúc mừng các vị chức sắc, người có uy tín, các gia đình chính sách và đồng bào Chăm đón mùa Katê an lành, vui tươi và hạnh phúc.