ĐẠI LỘ SÔNG HỒNG: XUNG ĐỘT VÀ GIẢI PHÁP THÁO GỠ

1. NGƯỜI DÂN ỦNG HỘ CHỦ TRƯƠNG VÀ QUYẾT ĐỊNH 1045

Cần khẳng định dứt khoát: người dân Hà Nội hoàn toàn ủng hộ chủ trương cải tạo cảnh quan sông Hồng và Quyết định số 1045/QĐ-UBND ngày 25/3/2022 của UBND thành phố Hà Nội về Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000. Người dân mong dòng sông được chỉnh trang, có không gian xanh, đẹp, hiện đại, an toàn và xứng tầm Thủ đô.

Điều người dân đề nghị không phải là dừng phát triển, mà là triển khai đúng quy hoạch đã được phê duyệt, công khai căn cứ khoa học và pháp lý của các phương án cụ thể, đồng thời lắng nghe những người chịu tác động trực tiếp. Không thể đánh đồng việc người dân băn khoăn, phản đối một đề xuất quy hoạch chi tiết với việc phản đối chủ trương phát triển Thủ đô.

2. XUNG ĐỘT LỢI ÍCH BẮT ĐẦU TỪ ĐÂU?

Những dấu hiệu làm nảy sinh băn khoăn và xung đột lợi ích cần được nhìn nhận theo đúng trình tự thời gian. Trước hết là văn bản của liên danh Đại Quang Minh – THACO – Hòa Phát đưa ra các mốc tiến độ rất gấp về thủ tục, giải phóng mặt bằng và bàn giao mặt bằng cho liên danh; sau đó, đến tháng 9, liên danh mới đưa ra đề xuất quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 với những nội dung gây thêm nhiều băn khoăn. Hai vấn đề có liên quan nhưng khác nhau về thời điểm và nội dung, không được nhập làm một.

Theo thông tin được công bố, từ cuối tháng 5/2026, liên danh đã có văn bản gửi UBND thành phố Hà Nội, đưa ra các mốc tiến độ gấp rút: hoàn tất một số thủ tục phê duyệt trong tháng 6; phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trước ngày 5/7; hoàn thành giải phóng mặt bằng phần đất công và đất nông nghiệp trong phạm vi tuyến trước ngày 20/9; đồng thời bàn giao mặt bằng để triển khai thi công trước ngày 25/9/2026. Trong bài viết ngày 3/6/2026, nhà báo Như Phong nhận xét cách đặt thời hạn này mang lời lẽ có tính chất “tối hậu thư” đối với chính quyền Hà Nội và đề nghị C03 vào cuộc. Đây là vấn đề cần được xem xét nghiêm túc, công khai căn cứ và trách nhiệm của các bên; thành phố không thể vì sức ép tiến độ mà bỏ qua quy trình thẩm định, pháp luật và quyền lợi hợp pháp của người dân.

Theo phản ánh của người dân, phương án được đưa ra vào tháng 9 có những tuyến đường quy mô lớn, có đoạn gần như chạy song song với đường Vành đai 1 đang được triển khai; có nơi mặt cắt đường được đề xuất rất rộng. Những nội dung ấy đặt ra câu hỏi về sự cần thiết, tính kết nối, hiệu quả sử dụng đất, tác động đến khu dân cư và sự phù hợp với quy hoạch đã có. Các câu hỏi này cần được trả lời bằng hồ sơ và thẩm định độc lập, không thể chỉ bằng lời khẳng định rằng phương án mới là cần thiết.

Khi một đề xuất do doanh nghiệp đưa ra có khả năng làm thay đổi cấu trúc giao thông, không gian dân cư và quyền lợi đã hình thành của nhiều người, nhưng cơ sở lựa chọn tuyến đường, quy mô và tác động chưa được giải trình đầy đủ, xung đột lợi ích dễ phát sinh. Bởi vậy, cần phân biệt rõ lợi ích của dự án, lợi ích của nhà đầu tư và lợi ích chung của cộng đồng. Ba lợi ích này chỉ có thể gặp nhau khi phương án được chứng minh là hợp lý, minh bạch, an toàn và phù hợp pháp luật.

3. PHẢI PHÂN BIỆT QUY HOẠCH PHÂN KHU 1/5.000 VỚI ĐỀ XUẤT 1/500

Quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/5.000 của thành phố và đề xuất quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 của liên danh là hai cấp độ hồ sơ khác nhau, nhưng có quan hệ kế thừa chặt chẽ. Quyết định 1045/QĐ-UBND là căn cứ quy hoạch đã được thành phố phê duyệt; vì vậy, phương án 1/500 của liên danh phải được lập trên cơ sở cụ thể hóa, triển khai các định hướng của quy hoạch 1/5.000, đồng thời đối chiếu với các quy hoạch và hồ sơ pháp lý liên quan, cũng như yêu cầu về giao thông, cảnh quan, thoát lũ, môi trường và dân cư.

Một phương án 1/500 nếu không kế thừa và không cụ thể hóa quy hoạch 1/5.000 đã được phê duyệt, mà đưa ra những định hướng, tuyến đường và cách tổ chức không gian không dựa trên căn cứ quy hoạch cấp trên, thì là không phù hợp về nguyên tắc lập quy hoạch, không phù hợp với chủ trương đã ban hành và không đáp ứng nguyện vọng chính đáng của người dân. Theo phản ánh và ý kiến của người dân tại khu vực, 100% người dân được đề cập đều phản đối phương án 1/500 do liên danh đưa ra vì cho rằng phương án này không kế thừa, không triển khai đúng tinh thần của quy hoạch 1/5.000. Những tuyến đường mới, nhất là các tuyến có quy mô lớn hoặc gần song song với đường hiện hữu, phải được chứng minh bằng nhu cầu giao thông, phương án kết nối, đánh giá tác động và hiệu quả tổng thể. Nếu không đáp ứng các yêu cầu đó, phương án cần được rà soát, điều chỉnh; không thể lấy tiến độ làm lý do bỏ qua căn cứ khoa học, kỹ thuật, pháp lý và đời sống nhân dân.

4. ĐẦM TRẤU ĐÃ CÓ HỒ SƠ PHÁP LÝ VÀ QUY HOẠCH 1/500

Những tài liệu người dân cung cấp cho thấy khu nhà ở Đầm Trấu đã có hồ sơ pháp lý từ nhiều thập niên trước. Quyết định số 444/QĐ-TTg ngày 22/5/1998 của Thủ tướng Chính phủ về việc giao đất cho Công ty Đầu tư phát triển nhà Hà Nội xây dựng khu nhà ở Đầm Trấu nêu diện tích 59.697 m² đất thu hồi; trong đó giao công ty sử dụng 49.202 m² và để lại 10.495 m² làm hành lang bảo vệ đê và điện cao thế. Quyết định xác định vị trí khu đất theo bản vẽ quy hoạch sử dụng đất khu nhà ở Đầm Trấu tỷ lệ 1/500 đã được cơ quan chức năng xác nhận. Hồ sơ còn có bản quy hoạch điều chỉnh khu nhà ở Đầm Trấu tỷ lệ 1/500 năm 1999.

Đây là những căn cứ cần được rà soát và đối chiếu nghiêm túc với bất kỳ đề xuất mới nào. Không thể coi một khu dân cư đã có hồ sơ pháp lý, đã hình thành ổn định là khoảng trống để tùy ý sắp xếp lại. Quyền lợi hợp pháp, chi phí đầu tư, tài sản và sinh kế của người dân phải được xem xét đầy đủ, đúng pháp luật.

5. THÁO GỠ XUNG ĐỘT: TRỞ LẠI VỚI QUY HOẠCH ĐÃ ĐƯỢC PHÊ DUYỆT VÀ NHU CẦU THỰC TẾ CỦA NHÂN DÂN

Muốn tháo gỡ xung đột, trước hết cần trở lại với Quyết định 1045 và tinh thần quy hoạch vì con người. Người dân mong muốn các định hướng của quy hoạch phân khu được triển khai thực chất: mở các tuyến đường kết nối ra bờ sông phù hợp quy hoạch; xây dựng, gia cố kè sông theo yêu cầu kỹ thuật và phòng, chống thiên tai; hình thành công viên, cây xanh, không gian công cộng; chỉnh trang cảnh quan, xử lý những điểm nhếch nhác, mất vệ sinh, mất an toàn và những trường hợp sử dụng đất không có hồ sơ pháp lý đầy đủ sau khi được cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xác minh và xử lý đúng quy định.

Đồng thời, cần rà soát, lập mới hoặc điều chỉnh quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 tại các làng nghề và những khu vực khác dọc sông Hồng khi cần thiết, không chỉ riêng Đầm Trấu. Việc quy hoạch phải được thực hiện đồng bộ, có sự tham gia của cộng đồng dân cư và tuân thủ đầy đủ trình tự pháp luật; tổ chức hệ thống đường giao thông hợp lý, bảo đảm kết nối và lối tiếp cận cho xe cứu hỏa, cứu thương cùng các phương tiện ứng cứu.

Cùng với đường giao thông, cần bố trí công viên, cây xanh và không gian công cộng ở những vị trí phù hợp, cải thiện môi trường sống và mở lối tiếp cận bờ sông. Quy hoạch đồng bộ cũng cần tính đến quỹ đất thanh toán theo hợp đồng BT cho nhà đầu tư. Nếu xem xét sử dụng quỹ đất tại Thư Lâm, Đông Anh để đối ứng, cần công khai căn cứ pháp lý, giá trị và cơ chế thanh toán, bảo đảm minh bạch, công bằng và lợi ích chung; đây phải là phương án được cơ quan có thẩm quyền thẩm định, quyết định theo đúng quy định.

Những việc ấy mới là cách tháo gỡ xung đột từ gốc: lấy quy hoạch đã được phê duyệt làm căn cứ, lấy nhu cầu thực tế của nhân dân làm điểm xuất phát, lấy khoa học và pháp luật làm tiêu chuẩn, lấy lợi ích chung và sự đồng thuận xã hội làm thước đo. Không thể lấy một đề xuất 1/500 còn gây nhiều băn khoăn làm điểm xuất phát để áp đặt lại toàn bộ không gian sống của người dân.

6. BỒI THƯỜNG VÀ TÁI ĐỊNH CƯ PHẢI CÔNG KHAI, CÔNG BẰNG

Thông tin về mức bồi thường “gấp đôi” cần được giải thích cụ thể: gấp đôi mức giá nào, áp dụng cho loại đất nào, theo thời điểm và phương pháp định giá nào, điều kiện được hưởng ra sao? Không thể chỉ nêu một hệ số mà không công khai căn cứ tính toán. Người dân cần biết giá trị quyền sử dụng đất, nhà ở và tài sản hợp pháp của mình được xác định như thế nào.

Theo phản ánh của một số hộ dân, có bất động sản tại Đầm Trấu được mua bán hoặc định giá ở mức khoảng 15–17 tỷ đồng/căn, tùy vị trí và diện tích. Đây là thông tin do người dân cung cấp, chưa phải mức giá đã được kiểm chứng cho toàn khu vực. Chính vì vậy, cần công khai phương pháp định giá và đối thoại thực chất với người dân. Bồi thường phải tuân thủ pháp luật, xem xét đầy đủ nhà ở, tài sản, chi phí đầu tư, điều kiện tái định cư và sinh kế sau thu hồi đất.

7. CÔNG KHAI HỒ SƠ, THẨM ĐỊNH ĐỘC LẬP, ĐỐI THOẠI THỰC CHẤT

Thành phố cần công khai hồ sơ đề xuất quy hoạch chi tiết 1/500, căn cứ mở các tuyến đường, đánh giá tác động đến thoát lũ, môi trường và khu dân cư; đồng thời làm rõ phương án thu hồi đất, định giá, bồi thường và tái định cư. Cần thẩm định độc lập cơ sở kỹ thuật, giao thông và kinh tế của các tuyến đường quy mô lớn, rà soát khả năng chồng lấn với quy hoạch đã có, bảo đảm mọi điều chỉnh được thực hiện đúng trình tự.

8. Ý ĐẢNG, LÒNG DÂN: THUẬN THIÊN, THUẬN NHÂN

Phát triển Thủ đô không thể chỉ được đo bằng những đại lộ rộng bao nhiêu mét hay những công trình lớn đến đâu. Một quy hoạch tốt phải giải quyết được nhu cầu đi lại, thoát lũ, cảnh quan, môi trường, sinh kế và quyền lợi hợp pháp của người dân. Phương án nào chưa chứng minh được tính cần thiết, chưa giải đáp được các vấn đề kỹ thuật và khoa học, hoặc gây xáo trộn lớn mà chưa có đánh giá đầy đủ, thì cần được xem xét lại trên tinh thần cầu thị.

Người dân Hà Nội mong muốn sông Hồng trở thành không gian cảnh quan xanh, đẹp, hiện đại và an toàn. Người dân hoàn toàn ủng hộ chủ trương cải tạo, chỉnh trang theo Quyết định 1045; đồng thời mong muốn mở đường ra bờ sông hợp lý, xây kè, làm công viên, chỉnh trang các khu vực nhếch nhác, hoàn thiện hạ tầng giao thông và tổ chức lại không gian dân cư theo quy hoạch có căn cứ, phục vụ cuộc sống và phát triển kinh tế.

Vì vậy, tháo gỡ xung đột phải bắt đầu bằng việc công khai, thẩm định và đối chiếu các đề xuất của liên danh với Quyết định 1045, hồ sơ pháp lý hiện có như quy hoạch 1/500 của Đầm Trấu, yêu cầu khoa học – kỹ thuật và nguyện vọng chính đáng của cộng đồng. Phần nào hợp lý thì tiếp thu; phần nào chưa có căn cứ hoặc không phù hợp thì phải điều chỉnh. Quy hoạch chi tiết ở Đầm Trấu, các làng nghề và những khu vực khác cần được rà soát đồng bộ để hình thành mạng lưới giao thông hợp lý, công viên và không gian công cộng; đồng thời nghiên cứu minh bạch quỹ đất đối ứng BT, trong đó có thể xem xét quỹ đất tại Thư Lâm, Đông Anh nếu phù hợp pháp luật và được cấp có thẩm quyền quyết định.

Đó chính là tinh thần “ý Đảng, lòng dân, thuận thiên, thuận nhân”: phát triển phải thuận quy luật tự nhiên, bảo đảm thoát lũ và an toàn; thuận lòng người, tôn trọng pháp luật, quyền lợi hợp pháp và bản sắc cộng đồng. Cách làm cần khả thi, triển khai khẩn trương nhưng không nóng vội, có sự đồng thuận và tạo điều kiện để người dân tham gia, đóng góp sức người, sức của cho những hạng mục phù hợp. Khi quy hoạch đúng, minh bạch và vì lợi ích chung, nhân dân sẽ đồng hành cùng thành phố xây dựng không gian cảnh quan sông Hồng.