Cựu chiến binh “giữ rừng - mê chim”

Nhiều lần đến Vườn Quốc gia Tràm Chim tác nghiệp, chúng tôi được nghe cán bộ nơi đây nhắc về ông Đỗ Minh Chánh với sự quý mến: Một người hiền lành, vui vẻ, trách nhiệm, năng nổ và luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Nhưng có lẽ, điều khiến ông trở nên đặc biệt giữa những người làm công tác giữ rừng là tình yêu dành cho rừng tràm và thế giới chim, cò nơi đây.

Vốn quê ở Cần Thơ, sau khi rời quân ngũ, ông Chánh cùng bạn lên giữ rừng, gắn bó với vùng Tràm Chim này. Vùng đất khi ấy còn hoang vu, dân cư thưa thớt, toàn cỏ năng, sen, súng, lúa mạ mọc dày; dưới đồng nước là cá tôm, trên những khoảng trời là chim, cò. Gian khó nhưng bình yên, khiến người lính vừa rời quân ngũ cảm thấy gần gũi. “Thấy ở đây bình yên như trong quân đội vậy, cho nên tôi ở luôn tới bây giờ!” - ông Chánh nhớ lại.

Ngày ngày, ông tuần tra rừng, ngăn người xâm nhập trái phép săn chim, bắt cá, lấy mật ong, thu gom nhánh tràm khô. Mùa khô, nhiệm vụ phòng cháy, chữa cháy rừng càng vất vả. Có những đêm, ông phải thức trên đài quan sát cao hàng chục mét, dõi mắt giữa rừng tràm để kịp thời phát hiện khói lửa. Công việc đưa ông đến gần hơn với thiên nhiên. Đi nhiều, quan sát nhiều, ông dần thuộc từng khoảng rừng, bãi năng, dòng nước và nhận biết sự thay đổi của các loài chim theo mùa. Ông yêu các loài chim nói chung, nhưng trong ký ức hơn ba thập niên giữ rừng, Sếu đầu đỏ vẫn là loài để lại trong ông nhiều ấn tượng đặc biệt.

Những năm trước, khi gió heo may bắt đầu thổi, nước đồng cạn dần, người dân chuẩn bị sản xuất vụ Đông Xuân, những đàn Sếu lại tìm về Tràm Chim kiếm ăn. Có năm số lượng lên tới cả nghìn con. Chúng đi giữa bãi cỏ năng, tìm thức ăn, chọn bạn tình, bắt cặp, múa hót giữa đồng nước. Những hình ảnh ấy khiến người giữ rừng như ông Chánh thêm yêu vùng đất mình đang gắn bó.

Không chỉ bảo vệ rừng, ông còn được giao nhiệm vụ chăm sóc đàn Sếu. Khoảng 16-17 giờ mỗi ngày, sau khi hoàn thành công việc tuần tra, ông ra bãi rải thức ăn gồm đậu xanh ngâm, lúa chín, rồi nép bên mé rừng quan sát. Năm 2001, trong quá trình phối hợp với các chuyên gia, nhà khoa học nghiên cứu bảo tồn chim Sếu, chính tay ông đã ôm một con Sếu đầu đỏ từ ngoài bãi năng vào trạm gác để phục vụ nghiên cứu. Đó là một kỷ niệm ông vẫn nhớ mãi.

Ông Chánh cũng có cơ hội tiếp xúc, đưa đón các chuyên gia, nhà khoa học, đến nghiên cứu tại Vườn. Qua đó, ông học hỏi thêm nhiều kiến thức về thiên nhiên, các loài chim và công tác bảo tồn. Đặc biệt, việc hợp tác với phía Mỹ về bảo tồn chim Sếu từ năm 1998 đã giúp ông hiểu hơn giá trị của việc gìn giữ những loài chim quý trong hệ sinh thái Tràm Chim.

Ông Đặng Tiên Khoa - Trưởng Phòng Quản lý Bảo vệ và Phòng cháy chữa cháy rừng Vườn Quốc gia Tràm Chim đánh giá, ông Chánh là người có tinh thần trách nhiệm cao, năng nổ, nhiệt tình, luôn hỗ trợ đồng chí, đồng đội. Không chỉ làm tốt nhiệm vụ, ông còn thường xuyên tuyên truyền, vận động người dân vùng đệm và du khách cùng chung tay bảo vệ rừng, bảo vệ chim và các loài động thực vật.

Ngày nay, công tác giữ rừng đã có thêm nhiều phương tiện hỗ trợ như thiết bị chữa cháy chuyên dụng, flycam quan sát từ xa, chủ động cắt đường băng, xử lý thực bì và thực hiện phương châm “4 tại chỗ”. Môi trường sinh thái được cải thiện, những vùng cỏ năng được phục hồi hàng trăm héc-ta ở vùng lõi; ý thức bảo vệ chim, cò hoang dã của người dân vùng đệm cũng ngày càng nâng lên.

Nhìn lại chặng đường hơn 30 năm, ông Chánh thấy mình may mắn vì đã chọn ở lại với Tràm Chim. Từ người lính trở về đời thường, ông tìm thấy niềm vui trong công việc, giữ từng cánh rừng, bảo vệ những loài chim và góp phần gìn giữ sự bình yên của một vùng đất ngập nước. Với ông, đó không chỉ là một công việc. Đó là cuộc sống mà ông đã lựa chọn, lặng lẽ, bền bỉ và đầy yêu thương.