Kể chuyện “Ngàn năm di sản” bằng hội họa

Điều tạo nên nét riêng của “Ngàn năm di sản” trước hết nằm ở sự đa dạng của những người kể chuyện. Hơn 50 tác giả tham gia triển lãm thuộc nhiều độ tuổi, từ học sinh tiểu học đến các họa sĩ cao niên. Khoảng cách thế hệ được thu hẹp trong cùng một không gian nghệ thuật, nơi mỗi người có một cách cảm nhận, một ngôn ngữ tạo hình và một cách riêng để đối thoại với di sản. Hơn 120 tác phẩm được sáng tác trên nhiều chất liệu: Sơn mài, lụa, giấy dó, khắc gỗ, màu nước, gouache, acrylic, sơn dầu... Đối tượng thể hiện cũng phong phú, từ Văn Miếu - Quốc Tử Giám, cảnh sắc Hà Nội đến những hình ảnh, biểu tượng gắn với kiến trúc, lịch sử, đời sống văn hóa Việt Nam.

Nếu di sản được lưu giữ bằng những công trình, hiện vật, văn bia hay tư liệu lịch sử thì qua triển lãm, di sản tiếp tục được “lưu giữ” bằng cảm xúc và ký ức của những người làm nghệ thuật hôm nay. Mỗi tác phẩm vì thế không đơn thuần là một bức tranh về di tích mà còn là một cách đọc lại quá khứ từ góc nhìn của hiện tại.

Theo ông Lê Xuân Kiêu - Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám, qua hơn 120 tác phẩm, công chúng có thể cảm nhận sức sống và mạch nguồn của đạo học Việt Nam. Đó là quá trình truyền dạy, sáng tạo của thầy và trò, của người vẽ, được thể hiện qua sự đa dạng về phong cách, chất liệu và độ tuổi sáng tác. Điểm chung của các tác giả là tình yêu nghệ thuật và tình yêu đối với di sản của cha ông. Những tình cảm ấy được kết tinh trong tác phẩm, góp phần diễn giải di sản bằng nghệ thuật và đưa di sản đến gần hơn với công chúng.

Thông điệp này đặc biệt có ý nghĩa khi Văn Miếu - Quốc Tử Giám không chỉ là một di tích kiến trúc mà còn là biểu tượng của truyền thống hiếu học, trọng nhân tài của dân tộc. Trong không gian từng ghi dấu lịch sử khoa cử Việt Nam, những câu chuyện về người thầy, người học, về đạo học và khát vọng vươn tới tri thức tiếp tục được kể bằng một hình thức khác: Màu sắc, đường nét và hình khối.

Nổi bật tại triển lãm là tác phẩm “Vinh quy bái tổ” có kích thước 2,5 x 7m, được thực hiện hoàn toàn thủ công. Hình ảnh vinh quy - một biểu tượng của truyền thống khoa bảng - qua hội họa gợi nhắc không chỉ về một nghi lễ trong lịch sử mà còn về quan niệm coi trọng việc học, tôn trọng người tài và đạo lý hướng về nguồn cội.

Đáng chú ý, triển lãm dành không gian giới thiệu tác phẩm của 15 họa sĩ nhí. Những bức tranh của các em đem đến một góc nhìn hồn nhiên, trong trẻo về các biểu tượng văn hóa dân tộc. Sự hiện diện của các họa sĩ nhí vì thế cũng gợi mở một vấn đề lớn hơn: Làm thế nào để di sản trở thành một phần tự nhiên trong đời sống tinh thần của thế hệ trẻ.