“Bốn nhăm sự việc hoàn thành”

Hồ sơ mật của Quốc tế Cộng sản còn lưu giữ bức thư Nguyễn Ái Quốc viết ngày 6-6-1938, gửi lãnh đạo Quốc tế Cộng sản: “Hôm nay là kỷ niệm lần thứ bảy việc tôi bị bắt giữ ở Hồng Kông. Đó cũng là ngày mở đầu năm thứ tám tình trạng không hoạt động của tôi... Điều tôi muốn đề nghị là đừng để tôi sống quá lâu trong tình trạng không hoạt động và giống như sống ở bên cạnh, ở bên ngoài rìa của Đảng...”. Hồ sơ lưu tiếp một bản quyết định mật của Phòng cán bộ thuộc Viện Nghiên cứu các vấn đề dân tộc và thuộc địa, trong đó ghi: “Sinh viên mang số hiệu 19, bí danh là LIN đã rời khỏi biên chế của Viện từ ngày 29-9-1938...”.

Thời điểm đó đến cuối năm 1940, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trải qua chặng đường gian khổ từ Anma Ata (Liên Xô), vượt biên giới sang Urumshi - thủ phủ của Tân Cương, rồi đến TP. Lan Châu - thủ phủ tỉnh Cam Túc, tây bắc Trung Quốc. Tại đây, Người được Ngũ Tu Quyền - Chủ nhiệm Văn phòng Giải phóng quân Trung Hoa tại Lan Châu đón tiếp và trao cho bộ quân phục Bát lộ quân Trung Quốc với quân hàm Thiếu tá. Thiếu tá Hồ Quang - tên mới của Người tiếp tục đi vào sâu nội địa Trung Quốc đến Diên An, nơi được coi là “Thủ đô” của biên khu “Trung Hoa đỏ”.

Đến tháng 2-1940, trải qua chặng đường hơn 3.000km, Người mới bắt liên lạc được với Ban Hải ngoại của Đảng Cộng sản Đông Dương, đại diện là Phùng Chí Kiên, Vũ Anh.

Ngày 8-2-1941, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc vượt biên giới về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng sau 30 năm bôn ba ở hơn 50 nước trên thế giới, Người mang bí danh mới là Già Thu. Người ở tại hang Cốc Bó, thuộc địa phận Pác Bó, xã Trường Hà (Hà Quảng, Cao Bằng). Từ ngày 10 đến 19-5-1941, Người chủ trì Hội nghị lần thứ 8 T.Ư Đảng để đánh giá tình hình, xác định nhiệm vụ trung tâm của cách mạng Việt Nam, cử Tổng Bí thư, bổ sung ban Thường vụ T.Ư Đảng, thành lập Mặt trận Việt Minh.

Hội nghị T.Ư 8 diễn ra trong thời điểm nóng bỏng của chiến tranh thế giới thứ 2: Quân đội Đức tràn qua nhiều nước châu Âu, chỉ vài tuần đã chiếm đóng nước Pháp, đe dọa Liên Xô. Ở châu Á, phát xít Nhật đã giày xéo hầu hết lãnh thổ Trung Hoa. Chính tại thời điểm cường thịnh nhất của chủ nghĩa phát xít, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã tiên đoán sự thất bại của chúng và nhìn thấy thời cơ cho Việt Nam giành lại độc lập. Hội nghị thống nhất cao với nhận định của Người: “Nếu cuộc chiến tranh đế quốc lần trước đã đẻ ra Liên Xô, một nước XHCN, thì cuộc đế quốc chiến tranh lần này sẽ đẻ ra nhiều nước XHCN, do đó mà cách mạng nhiều nước thành công”. Bác và T.Ư đã đặt vấn đề giải phóng dân tộc thành nhiệm vụ cần kíp và việc chuẩn bị khởi nghĩa là nhiệm vụ trung tâm của toàn dân tộc trong giai đoạn hiện tại. Thực hiện Nghị quyết T.Ư 8, Đảng ta gấp rút thành lập Mặt trận Việt Minh và tổ chức này đã nhanh chóng phát triển khắp cả nước, tuyên truyền, vận động nhân dân, tập hợp lực lượng quần chúng và bảo đảm cho sức mạnh, khí thế cách mạng của dân tộc trong Tổng khởi nghĩa Tháng Tám.

Cũng trong năm 1941, trong bộn bề công việc, Bác vẫn dành thời gian viết tập sách “Việt Nam lịch sử diễn ca”, được Việt Minh tuyên truyền Bộ xuất bản tháng 2-1942, in đá. Tập diễn ca gồm 208 câu thơ lục bát, tái hiện các phong trào chống ngoại xâm, bảo vệ nền độc lập dân tộc của nhân dân ta. Câu đầu tiên, Bác viết: “Dân ta phải biết sử ta/ Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”. Người điểm lại không thiếu một sự kiện lớn, một tên tuổi lớn nào của lịch sử dân tộc. Câu cuối cùng của tập sách là: “Bốn nhăm sự nghiệp hoàn thành”.

Phần cuối tập sách là phụ lục, Bác ghi chú những năm quan trọng, gần như biên niên của 30 thời điểm, dấu mốc quan trọng của những bước ngoặt lịch sử của đất nước. Dòng cuối cùng là: 1945: Việt Nam độc lập.

Cần phải nói thêm, Bác viết “Việt Nam lịch sử diễn ca” trong một hang sâu rừng núi, không có tài liệu tra cứu, không có sách tham khảo, không có chuyên gia cùng trao đổi. Bác đã ghi lại rất chính xác các sự kiện chính yếu của dân tộc. Có thể nói, đây là sản phẩm của một bộ óc lớn, một thiên tài bẩm sinh được tôi luyện bằng tinh thần yêu nước nồng nàn, được soi rọi bằng ánh sáng từ trái tim của một người thấm nhuần văn hoá cổ kim đông tây, có bề dày tri thức và kinh nghiệm sau mấy mươi năm bôn ba tìm đường cứu nước.

Từ những nhận định mang bản chất cách mạng và khoa học đó, Bác và T.Ư đã ban hành Nghị quyết T.Ư 8, hoạch định những bước đi cụ thể nhằm tiến hành một công việc vĩ đại: Chuẩn bị những điều kiện cần thiết để khi thời cơ đến, toàn thể dân tộc Việt Nam nhất tề đứng dậy, đập tan ách thống trị của thực dân, đế quốc giành độc lập dân tộc, lập nên nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á.

Đầu tháng 8-1945, thời cơ Tổng khởi nghĩa giành chính quyền đang đến gần thì Bác ốm nặng. Bác nằm mê sảng trên lán Nà Lừa do sốt cao nhưng mỗi khi cơn sốt qua đi, Bác vẫn dặn dò các đồng chí của mình về công việc cần kíp phải khẩn trương tiến hành. Bác căn dặn đồng chí Văn (Võ Nguyên Giáp): “Lúc này, thời cơ thuận lợi đã tới, dù phải hy sinh tới đâu, dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải kiên quyết giành cho được độc lập”.