Ai tháo gỡ nút thắt cho thương binh Lê Hồng Thao?

Thương binh nặng từ trần, hồ sơ đề nghị công nhận liệt sĩ kéo dài nhiều năm

Theo đơn phản ánh và tài liệu gia đình cung cấp cho Báo Cựu chiến binh Việt Nam, ông Lê Hồng Thao, sinh năm 1948, quê ở xã Hoàng Cương, huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ (theo địa danh trước khi sắp xếp đơn vị hành chính), nhập ngũ ngày 18-8-1969, công tác tại đơn vị C2, D9, F312.

 Trong quá trình tham gia quân đội, ông bị thương, để lại nhiều di chứng nặng nề. Các tài liệu trong hồ sơ thể hiện ông được xác định là thương binh hạng 1/4, tỷ lệ thương tật 81%.

Theo văn bản ngày 29-7-2013 của UBND huyện Thanh Ba, những thương tích của ông Lê Hồng Thao được ghi nhận gồm vết thương vùng đỉnh đầu, mảnh kim khí ở vùng sọ và một số thương tích khác. Đây là những thương tích có ý nghĩa quan trọng khi xem xét tình trạng sức khoẻ, quá trình điều trị và nguyên nhân tử vong của ông.

Sau nhiều năm mang thương tật, sức khoẻ ông Thao ngày càng suy giảm.

Theo tài liệu xác nhận của Trạm Y tế xã Hoàng Cương, căn cứ hồ sơ bệnh án tại Bệnh viện đa khoa huyện Thanh Ba, ông Thao có tiền sử tổn thương sọ não, liệt nửa người bên phải. Ngày 2-1-2012, ông được đưa vào bệnh viện điều trị trong tình trạng tăng huyết áp, tai biến mạch máu não, đau đầu dữ dội, nói khó và liệt nửa người.

Mặc dù được điều trị nhưng bệnh tình không thuyên giảm. Ngày 10-1-2012, ông Lê Hồng Thao từ trần tại Bệnh viện đa khoa huyện Thanh Ba.

Đáng chú ý, Giấy báo tử số 01/GBTLS do UBND huyện Thanh Ba cấp ghi trường hợp tử vong của ông là “do tái phát vết thương”.

Đây là một tài liệu hành chính quan trọng trong hồ sơ đề nghị công nhận liệt sĩ. Tuy nhiên, việc xác định nguyên nhân tử vong có đáp ứng điều kiện công nhận liệt sĩ hay không còn phải được cơ quan có thẩm quyền xem xét trên cơ sở hồ sơ bệnh án, tài liệu y tế và quy định pháp luật áp dụng.

Sau khi ông Thao từ trần, gia đình đã làm đơn đề nghị xem xét công nhận liệt sĩ. Chính quyền địa phương cũng tiến hành xác minh, lập hồ sơ và có văn bản đề nghị cơ quan cấp trên giải quyết.

Theo tài liệu gia đình cung cấp, năm 2012, UBND xã Hoàng Cương đã có văn bản đề nghị công nhận ông Lê Hồng Thao là liệt sĩ. Văn bản xác định ông là thương binh hạng 1/4, tỷ lệ thương tật 81%, có tình trạng sức khoẻ yếu do vết thương cũ tái phát và tử vong sau quá trình điều trị.

Ngày 29-7-2013, UBND huyện Thanh Ba tiếp tục có văn bản gửi Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (nay là Bội Nội vụ), UBND tỉnh Phú Thọ và Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Phú Thọ (nay là Sở Nội vụ) đề nghị xem xét công nhận liệt sĩ đối với ông Lê Hồng Thao.

Như vậy, việc đề nghị công nhận liệt sĩ cho ông Thao không chỉ xuất phát từ nguyện vọng của gia đình mà đã được chính quyền địa phương xem xét, lập hồ sơ và chuyển đến cơ quan có thẩm quyền từ nhiều năm trước.

Thế nhưng, sau hơn một thập kỷ, theo phản ánh của gia đình, vụ việc vẫn chưa có kết quả giải quyết dứt điểm.

Điều gì khiến một bộ hồ sơ đã được lập từ năm 2012, được UBND huyện Thanh Ba đề nghị xem xét từ năm 2013, đến nay vẫn còn những vấn đề chưa được làm sáng tỏ?

Vì sao hồ sơ lưu ghi 71%, nhưng thực tế hưởng chế độ thương binh 81%?

Qua nghiên cứu tài liệu, Báo CCB Việt Nam nhận thấy một trong những nút thắt của vụ việc là sự không thống nhất giữa tỷ lệ thương tật trong hồ sơ lưu trữ và tỷ lệ thương tật ông Lê Hồng Thao được hưởng chế độ khi còn sống.

Năm 2016, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Phú Thọ có văn bản gửi Cục Người có công đề nghị tra cứu hồ sơ thương binh Lê Hồng Thao. Theo đó, hồ sơ lưu tại Sở có tài liệu xác định ông Thao là thương binh hạng 6/8, tỷ lệ thương tật 71%, trong khi thực tế ông được hưởng chế độ thương binh hạng 1/4, tỷ lệ 81%. Đáng chú ý, tại thời điểm kiểm tra, hồ sơ lưu tại Sở chưa có tài liệu thể hiện việc nâng hạng, điều chỉnh tỷ lệ thương tật từ 71% lên 81%. Vì vậy, Sở đề nghị Cục Người có công tra cứu hồ sơ để có căn cứ giải quyết.

Đây không đơn thuần là sự chênh lệch 10 điểm phần trăm. Theo chính sách ưu đãi người có công, tỷ lệ thương tật là căn cứ xác định chế độ, quyền lợi của thương binh và thân nhân. Đặc biệt, đối với trường hợp thương binh từ trần, tỷ lệ này còn có ý nghĩa quan trọng trong việc xem xét điều kiện công nhận liệt sĩ.

Vấn đề đặt ra là: Nếu hồ sơ lưu tại Sở chỉ có tài liệu xác định tỷ lệ thương tật 71%, thì căn cứ nào để ông Thao được cấp giấy tờ và hưởng chế độ thương binh hạng 1/4, tỷ lệ 81% trong nhiều năm? Việc điều chỉnh tỷ lệ thương tật được thực hiện theo quyết định nào, do cơ quan nào ban hành? Hồ sơ giám định y khoa và quyết định nâng hạng hiện được lưu giữ ở đâu?

Một câu hỏi khác cũng cần được làm rõ: Sau khi nhận văn bản đề nghị của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Phú Thọ năm 2016, Cục Người có công đã tiến hành tra cứu hồ sơ hay chưa? Nếu đã tra cứu, kết quả ra sao, có văn bản trả lời Sở hay không? Trường hợp chưa hoàn tất, nguyên nhân do đâu?

Cần nhấn mạnh, việc hồ sơ lưu trữ chưa tìm thấy quyết định nâng hạng không đồng nghĩa với việc có thể mặc nhiên phủ nhận tỷ lệ thương tật 81% đã được thể hiện trong giấy tờ và quá trình thực hiện chế độ. Ngược lại, cũng không thể chỉ căn cứ vào việc hưởng trợ cấp 81% để khẳng định thủ tục điều chỉnh trước đây đã đầy đủ, hợp pháp. Những vấn đề này phải được xác minh, đối chiếu bằng hồ sơ gốc.

Trường hợp tài liệu nâng hạng bị thiếu hoặc thất lạc, cơ quan quản lý cần phối hợp tra cứu hồ sơ giám định, quyết định hưởng trợ cấp, danh sách chi trả, hồ sơ quân đội và các nguồn lưu trữ liên quan. Không nên để gia đình thương binh phải tự tìm những tài liệu thuộc trách nhiệm quản lý của cơ quan nhà nước.

Mười năm đã trôi qua kể từ văn bản đề nghị tra cứu hồ sơ năm 2016. Việc làm rõ kết quả tra cứu không chỉ nhằm xác định chính xác tỷ lệ thương tật của ông Lê Hồng Thao, mà còn xác định hồ sơ đề nghị công nhận liệt sĩ đang vướng ở đâu, cơ quan nào có trách nhiệm tiếp tục giải quyết, tránh để quyền lợi của người có công và thân nhân tiếp tục chờ đợi.

Chính sách thay đổi, hồ sơ tồn đọng có được xem xét lại?

Một tình tiết pháp lý đáng chú ý là chính sách ưu đãi người có công với cách mạng đã được sửa đổi năm 2026, trong đó có quy định liên quan đến trường hợp thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên chết.

Theo nội dung sửa đổi được cơ quan chức năng công bố, điều kiện công nhận liệt sĩ đối với thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên đã thay đổi so với trước đây; yêu cầu chết do vết thương tái phát được đặt ra đối với nhóm thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% đến 80%.

Quy định này có ý nghĩa đối với trường hợp ông Lê Hồng Thao, bởi nhiều tài liệu thể hiện ông được xác định và hưởng chế độ thương binh hạng 1/4, tỷ lệ thương tật 81%. Tuy nhiên, ông Thao từ trần năm 2012, trước khi quy định mới được ban hành. Vì vậy, không thể mặc nhiên khẳng định chính sách năm 2026 được áp dụng hồi tố hoặc ông đương nhiên đủ điều kiện công nhận liệt sĩ.

Vấn đề đặt ra là cơ quan có thẩm quyền cần xác định rõ căn cứ pháp luật và quy định chuyển tiếp áp dụng đối với hồ sơ đã được lập, đề nghị giải quyết từ năm 2012 nhưng đến nay chưa có kết quả cuối cùng. Nếu xác định tỷ lệ thương tật chính thức của ông Thao là 81%, cần làm rõ trường hợp này có được tiếp tục xem xét công nhận liệt sĩ theo chính sách hiện hành hay không. Trường hợp không thuộc diện áp dụng, cũng cần giải thích rõ căn cứ pháp lý và hướng giải quyết.

Mặt khác, Giấy báo tử ghi nguyên nhân “do tái phát vết thương” cùng các tài liệu y tế liên quan vẫn là những chứng cứ cần được nghiên cứu, đối chiếu khi xem xét vụ việc theo quy định pháp luật tương ứng.

Từ hồ sơ hiện có, Báo CCB Việt Nam cho rằng cần tập trung làm rõ ba vấn đề: Thứ nhất, xác định tỷ lệ thương tật chính thức của ông Lê Hồng Thao trước khi từ trần; truy nguyên căn cứ xác lập và thực hiện chế độ thương binh hạng 1/4, tỷ lệ 81%. Thứ hai, làm rõ kết quả tiếp nhận, tra cứu và xử lý hồ sơ của Cục Người có công sau văn bản đề nghị của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Phú Thọ năm 2016. Thứ ba, xác định căn cứ pháp luật, quy định chuyển tiếp và trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền trong việc tiếp tục giải quyết hồ sơ tồn đọng.

Việc phối hợp giữa cơ quan quản lý người có công tỉnh Phú Thọ và Cục Người có công (Bộ Nội vụ) có ý nghĩa quan trọng, bởi đây là những cơ quan có điều kiện tra cứu, đối chiếu hồ sơ mà gia đình khó tự thu thập đầy đủ.

Gia đình ông Thao cần được biết hồ sơ đã giải quyết đến đâu, còn thiếu tài liệu gì, cơ quan nào chịu trách nhiệm và căn cứ nào để chấp nhận hoặc không chấp nhận đề nghị công nhận liệt sĩ. Việc giải quyết phải dựa trên chứng cứ, pháp luật, nhưng không nên để những bất cập trong quản lý, lưu trữ hồ sơ khiến quyền lợi của người có công và thân nhân tiếp tục chờ đợi.

Để làm rõ vụ việc, ngày 14-9-2026, Báo CCB Việt Nam đã có công văn gửi UBND tỉnh Phú Thọ và Cục Người có công (Bộ Nội vụ), đề nghị rà soát hồ sơ, làm rõ sự không thống nhất giữa tỷ lệ thương tật 71% và 81%, kết quả tra cứu từ năm 2016 và hướng giải quyết theo quy định hiện hành. Tuy nhiên, đến thời điểm hoàn thành bài viết, Báo vẫn chưa nhận được văn bản phản hồi của hai cơ quan.

Mười bốn năm sau ngày thương binh Lê Hồng Thao từ trần, điều gia đình mong đợi không chỉ là một câu trả lời, mà là việc hồ sơ được xem xét thấu đáo, có căn cứ pháp luật, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người có công và thân nhân. Báo CCB Việt Nam mong sớm nhận được kết quả kiểm tra, quan điểm giải quyết của các cơ quan có thẩm quyền để thông tin tới bạn đọc.