Tiếp bài “Gần 20 năm “đáo tụng đình” vì một hợp đồng vô hiệu”: Dự án “đứng bánh” vì cuộc thanh tra kéo dài

Cuộc thanh tra “quay ngược thời gian” và những nội dung khó lý giải

Ngày 21-12-2023, Thanh tra Chính phủ ban hành Quyết định số 729/QĐ-TTCP, thanh tra việc chấp hành pháp luật trong quản lý, sử dụng đất đai và bán đấu giá quyền sử dụng đất tại TP. Hà Nội. Quyết định nêu rõ thời kỳ thanh tra từ năm 2011-2022, thời hạn 60 ngày làm việc.

Tuy nhiên, ngay trong nội dung thanh tra lại đưa việc bán đấu giá lô đất C/D13 đã được diễn ra từ năm 2005 vào diện xem xét. Điều đáng nói, đây là dự án được UBND quận Cầu Giấy tổ chức đấu giá theo chủ trương chung của TP. Hà Nội thời điểm quận mới thành lập; nhiều lô đất khác cùng khu đô thị, cùng thời điểm, cùng quy trình, nhưng không bị thanh tra.

Theo Quyết định 729, đối tượng thanh tra là Ủy ban nhân dân quận Cầu Giấy; Công ty CIRI - đơn vị trúng đấu giá, chỉ là bên liên quan. Tuy nhiên, trong quá trình làm việc, Đoàn Thanh tra lại tập trung yêu cầu Công ty CIRI phải “chứng minh năng lực tài chính tại thời điểm trúng đấu giá”, thậm chí nêu khả năng “xem xét hủy kết quả đấu giá”.

Điều này gây băn khoăn lớn. Bởi tại thời điểm năm 2005, pháp luật không quy định doanh nghiệp trúng đấu giá phải chứng minh năng lực tài chính ngoài việc đáp ứng hồ sơ mời đấu giá và nộp tiền đặt cọc. Thực tế, Công ty CIRI đã nộp đủ 2 tỷ đồng tiền đặt cọc, sau đó hoàn thành nghĩa vụ tài chính, kể cả tiền lãi chậm nộp theo hướng dẫn của cơ quan tài chính TP. Hà Nội.

Đáng chú ý, nội dung “xem xét năng lực” và “hủy kết quả đấu giá” từng là một phần trong kháng nghị tái thẩm của Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao, đã bị Hội đồng Thẩm phán TANDTC bác bỏ tại Quyết định tái thẩm số 08 ngày 6-7-2022. Việc đưa lại vấn đề này trong quá trình thanh tra khiến chủ đầu tư không khỏi đặt câu hỏi: phải chăng những nội dung đã được tòa án tối cao kết luận dứt điểm đang bị “xới lại” bằng con đường hành chính?

Sức ép “hòa giải”, dự án bị treo và câu hỏi về trách nhiệm

Không chỉ dừng ở việc rà soát thủ tục đấu giá, trong các buổi làm việc, Trưởng đoàn Thanh tra còn nhiều lần đề cập phương án để Công ty CIRI “ngồi lại” với Công ty Vạn Niên - bên đã thua kiện, nhằm thỏa thuận hợp tác hoặc chuyển nhượng lại dự án.

Ba phương án được nêu ra, trong đó phương án “dễ nhất cho Đoàn Thanh tra” là xác định có vi phạm trong đấu giá để xử lý, còn phương án “có lợi nhất cho doanh nghiệp” là hai bên hòa giải, cùng triển khai dự án. Những phát biểu này khiến Công ty CIRI nhận thấy sức ép rõ ràng phải thỏa thuận lại, dù bản án đã có hiệu lực pháp luật và nghĩa vụ thi hành án đã hoàn tất.

Trong khi đó, phía Công ty Vạn Niên liên tục đưa ra các yêu cầu tài chính ngoài bản án: Từ 150 -160 tỷ đồng, rồi 285 tỷ, 500 tỷ và lên tới 585 tỷ đồng. Công ty CIRI cho rằng đây là những đòi hỏi không có cơ sở pháp lý, đồng thời việc buộc phải thỏa thuận chuyển nhượng dự án sẽ dẫn tới nguy cơ vi phạm pháp luật đất đai.

Về nội dung “nộp tiền chậm” - một trong những căn cứ được xem xét - hồ sơ cho thấy Công ty CIRI đã xin gia hạn, được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận và đã nộp đủ tiền cùng lãi theo đúng Nghị định 198/2004/NĐ-CP. Chính Trưởng đoàn Thanh tra cũng thừa nhận không đủ điều kiện để thu hồi dự án, bởi nếu thu hồi sẽ phát sinh khiếu kiện từ cả hai phía.

Tuy nhiên, dù đã thừa nhận “không thu hồi”, Đoàn Thanh tra vẫn chưa ban hành kết luận. Tính đến nay, cuộc thanh tra đã kéo dài 23 tháng, trong khi Điều 47 Luật Thanh tra năm 2022 quy định thời gian tối đa đối với một cuộc thanh tra của Thanh tra Chính phủ không quá 120 ngày.

Một dự án đã “đứng hình” suốt 20 năm vì tranh chấp. Khi tranh chấp đã được giải quyết bằng bản án có hiệu lực, dự án lại tiếp tục bị “níu chân” bởi một cuộc thanh tra quá hạn. Câu hỏi đặt ra là: Trách nhiệm thuộc về ai?