Vì sao học sinh, sinh viên dễ bị lôi kéo sử dụng ma túy?

Giai đoạn phát triển nhiều biến động: dễ tò mò, dễ thử nghiệm

Ở tuổi vị thành niên – thanh niên, học sinh, sinh viên đang bước vào giai đoạn hình thành bản sắc cá nhân. Các em luôn tìm câu trả lời cho “Tôi là ai?” và “Tôi thuộc về đâu?”. Khi bản sắc chưa ổn định, nhu cầu được công nhận và thể hiện bản lĩnh khiến các hành vi rủi ro dễ được thử nghiệm.

Bên cạnh đó, não bộ ở lứa tuổi này chưa hoàn thiện chức năng kiểm soát hành vi và đánh giá hậu quả. Điều đó khiến giới trẻ thường thiên về cảm xúc, thích trải nghiệm mới lạ, ưa mạo hiểm và sẵn sàng thử chất kích thích mà không lường được rủi ro dài hạn.

Bạn bè – yếu tố ảnh hưởng mạnh mẽ nhất

Trong môi trường học đường, bạn bè chính là “thế giới” của người trẻ. Nhu cầu hòa nhập, sợ bị cô lập hoặc bị xem là “khác biệt” khiến kỹ năng từ chối bị hạn chế.

Khi trong nhóm xuất hiện hành vi lệch chuẩn như dùng chất kích thích, nó dễ trở thành một “chuẩn mực ngầm”. Nhiều học sinh, sinh viên dùng ma túy không phải vì mong muốn, mà vì áp lực tâm lý muốn được chấp nhận.

Mạng xã hội: vùng tác động rộng, mạnh và khó kiểm soát

Các nền tảng như Facebook, TikTok, YouTube dễ tạo ra “buồng vang thông tin”, nơi nội dung được thuật toán lặp lại liên tục. Nếu người trẻ thường tương tác với các video khoe lối sống hưởng thụ, thức đêm, quẩy bar, “trải nghiệm mạnh”, họ sẽ dần đánh giá thấp rủi ro.

Những thông điệp như “dùng thử cho biết”, “vui tí không sao” dễ len vào nhận thức và tác động trực tiếp đến hành vi.

Thiếu kỹ năng sống – “lỗ hổng” khiến người trẻ dễ tổn thương

Nhiều học sinh, sinh viên có điểm số tốt nhưng lại thiếu các kỹ năng thiết yếu như:

• kỹ năng quản lý cảm xúc

• kỹ năng từ chối

• kỹ năng phân tích – phản biện thông tin

• kỹ năng xử lý tình huống xã hội phức tạp

Khi đối diện lời mời gọi hấp dẫn như “kiếm tiền nhanh”, “trải nghiệm mới lạ”, “sự kiện cực chill”, các em dễ bị thao túng do thiếu kinh nghiệm.

Áp lực tâm lý: khi căng thẳng không có lối thoát

Áp lực học tập, kỳ vọng gia đình, thi cử, chọn ngành, chọn nghề… tất cả tạo ra mức căng thẳng lớn. Nếu không được lắng nghe, không được hỗ trợ đúng lúc, người trẻ có thể tìm đến những “lối thoát” tiêu cực — trong đó có ma túy.

Vấn đề không phải là sự yếu đuối cá nhân, mà là thiếu hệ thống hỗ trợ tâm lý kịp thời và dễ tiếp cận.

Tội phạm ma túy ngày càng tinh vi

Thay vì cách tiếp cận trực diện, các đối tượng xấu xuất hiện trên mạng xã hội với hình ảnh “thành công”, “tử tế”, “hiểu chuyện”, sau đó tạo lòng tin rồi rủ rê dần dần. Lời mời sử dụng ma túy thường được ngụy trang dưới dạng “cơ hội kiếm tiền”, “trải nghiệm”, “thử thách”.

Chiến lược này đánh trúng tâm lý thích được công nhận và sợ mất quan hệ của giới trẻ.

Không quy kết – cần hỗ trợ toàn diện

Học sinh, sinh viên dễ bị lôi kéo không có nghĩa là thiếu bản lĩnh hay đạo đức. Đây là hệ quả từ đặc điểm phát triển tự nhiên cộng hưởng với áp lực xã hội hiện đại.

Vì vậy, giải pháp phải toàn diện:

• tăng cường giáo dục kỹ năng sống bằng trải nghiệm thực tế,

• xây dựng môi trường học đường an toàn, thân thiện,

• đẩy mạnh truyền thông phản biện trên mạng,

• tạo hệ thống hỗ trợ tâm lý dễ tiếp cận,

• duy trì đối thoại cởi mở trong gia đình.

Khi người trẻ được trao quyền, được hỗ trợ và được trang bị kỹ năng bảo vệ mình, nguy cơ bị lôi kéo sử dụng ma túy sẽ giảm đáng kể.