Nói đúng, nói trúng, nói đi đôi với làm - Chuẩn mực của người đại biểu trước nhân dân

Theo dự kiến, Quốc hội khóa XVI sẽ có 500 đại biểu, được bầu từ hàng trăm ứng cử viên trên cả nước. Điều đó đồng nghĩa với việc mỗi người trúng cử đều phải nhận được sự tín nhiệm từ hàng chục nghìn cử tri.

Lời hứa trước cử tri không phải là khẩu hiệu

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng.

Trong bối cảnh đó, phát biểu của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khi đề nghị các ứng cử viên chuẩn bị kỹ lưỡng, phát huy bản lĩnh, kỹ năng trong tiếp xúc cử tri; nói đúng, nói trúng, nói đi đôi với làm, không hứa hẹn vượt quá khả năng thực hiện không chỉ là lời nhắc nhở mang tính kỹ thuật đối với hoạt động vận động bầu cử.

Đó còn là một thông điệp chính trị sâu sắc về trách nhiệm của người đại biểu trước cử tri và trước quốc gia. Mọi phát biểu, cam kết hay lời hứa trong quá trình vận động bầu cử đều mang ý nghĩa như một cam kết chính trị trước nhân dân.

Thực tế cho thấy, cử tri ngày càng quan tâm đến tính thực chất của chương trình hành động. Những lời hứa chung chung, những khẩu hiệu mang tính “trình diễn” hay những cam kết vượt quá thẩm quyền của đại biểu Quốc hội khó có thể thuyết phục được người dân.

Chính vì vậy, yêu cầu “nói đúng, nói trúng” mà Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh thực chất là yêu cầu về sự trung thực và trách nhiệm chính trị của người ứng cử.

Đại biểu Quốc hội không phải là người “hứa thay”

Một thực tế cần nhìn nhận thẳng thắn là trong nhiều cuộc tiếp xúc cử tri, không ít ứng cử viên hoặc đại biểu đã từng đưa ra những lời hứa vượt quá phạm vi quyền hạn của mình.

Có người hứa giải quyết ngay những vấn đề thuộc thẩm quyền của chính quyền địa phương; có người cam kết những dự án phát triển mà đại biểu Quốc hội thực chất không có quyền quyết định.

Điều này dễ dẫn đến hai hệ quả. Thứ nhất, cử tri kỳ vọng quá mức vào vai trò của đại biểu. Thứ hai, khi những lời hứa đó không thể thực hiện, niềm tin của cử tri có thể bị suy giảm.

Trên thực tế, chức năng của đại biểu Quốc hội không phải là trực tiếp giải quyết mọi vấn đề cụ thể của địa phương. Theo Hiến pháp và pháp luật, đại biểu Quốc hội thực hiện ba chức năng chủ yếu là: Lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước.

Do đó, chương trình hành động của ứng cử viên cần tập trung vào những nội dung thuộc phạm vi này, là đề xuất chính sách, phản ánh nguyện vọng của cử tri và tham gia giám sát việc thực thi pháp luật.

Chính vì vậy, lời nhắc “không hứa hẹn vượt quá khả năng thực hiện” mang ý nghĩa như một chuẩn mực đạo đức chính trị. Nó nhắc nhở rằng đại biểu Quốc hội phải nói đúng vai trò của mình và chịu trách nhiệm về lời nói đó.

Tiếp xúc cử tri không chỉ là một hoạt động mang tính thủ tục, mà là “kỳ sát hạch” đầu tiên đối với người ứng cử. Tại đây, ứng cử viên phải thể hiện khả năng lắng nghe, đối thoại và phản biện.

Một đại biểu có bản lĩnh không né tránh câu hỏi khó, không trả lời vòng vo và càng không “nói cho xong”. Ngược lại, họ phải thể hiện hiểu biết về chính sách, nắm chắc thực tiễn đời sống xã hội và có quan điểm rõ ràng trước các vấn đề lớn.

Thực tế hoạt động nghị trường những năm gần đây cho thấy những đại biểu được cử tri đánh giá cao thường có điểm chung là phát biểu thẳng thắn, có lập luận chặt chẽ, dẫn chứng rõ ràng và theo đuổi vấn đề đến cùng.

Những đại biểu như vậy không chỉ tạo dấu ấn tại nghị trường mà còn góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội.

Nâng cao chất lượng đại biểu - yêu cầu của giai đoạn mới

Đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thách thức và cơ hội đan xen: chuyển đổi số, chuyển đổi năng lượng, biến đổi khí hậu, cạnh tranh kinh tế toàn cầu và những vấn đề an ninh phi truyền thống. Những vấn đề này đòi hỏi Quốc hội phải ban hành nhiều chính sách quan trọng, có tầm ảnh hưởng lâu dài.

Trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, hàng chục luật và nghị quyết quan trọng đã được thông qua nhằm tháo gỡ những “điểm nghẽn” phát triển, từ cải cách thể chế kinh tế đến thúc đẩy chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

Những kết quả đó cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của đại biểu Quốc hội trong việc hoạch định chính sách và giám sát việc thực thi.

Chính vì vậy, người đại biểu trong giai đoạn mới không chỉ cần bản lĩnh chính trị mà còn phải có tư duy chính sách, kiến thức chuyên môn và khả năng phân tích những vấn đề vĩ mô. Khi đó, những phát biểu tại nghị trường mới thực sự “đúng và trúng”, góp phần tạo ra những quyết sách hiệu quả cho đất nước.

Một đại biểu Quốc hội có thể phát biểu nhiều hay ít, nhưng điều quan trọng nhất là lời nói phải gắn với hành động.

Thông điệp của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn vì vậy không chỉ dành cho các ứng cử viên trong mùa bầu cử, mà còn là chuẩn mực lâu dài đối với mọi đại biểu dân cử: nói đúng vấn đề, nói trúng nguyện vọng của nhân dân và nói đi đôi với làm.

Trong bối cảnh đất nước đang cần những quyết sách mạnh mẽ để phát triển nhanh và bền vững, Quốc hội càng cần những đại biểu thực sự bản lĩnh, có trí tuệ và trách nhiệm.

Và thước đo đầu tiên của bản lĩnh ấy chính là sự trung thực trước cử tri, đó là không hứa điều mình không thể làm, nhưng đã nói thì phải quyết tâm làm đến cùng.